Le Fantome de la Liberté

The Curious Case of Benjamin Button (2008) (11 στα 20)

2009-02-25T04:11:00.001-08:00

Με μία λέξη: Αμερικανιά!
Ξέρω ξέρω, είναι ισοπεδωτική αυτή η λέξη, που έχουμε συνηθίσει να την χρησιμοποιούμε υπέρ του δέοντος, αλλά μερικές φορές ταιριάζει. Εννοώ: Ατομοκρατία, βουλησιαρχία, υπαρξιακή φούσκα από το και καλά μεγαλείο της σύλληψης ως την ρηχότητα των καταστάσεων, που πραγματικά βλέπεις, απουσία πραγματικού ιστορικού και κοινωνικού προβληματισμού, όταν όλη η Ιστορία του 20ου αιώνα γίνεται χαζοχαρούμενο ντεκόρ.

Με δύο λέξεις: Forrest Gump.

Συν ότι η ερμηνεία του Brad Pitt ήταν επίπεδη. Η Banchett μου άρεσε εδώ, όπως μ' αρέσει πάντα, αλλά δεν είχε χημεία με τον Pitt, ούτε εδώ ούτε στο Babel. Το voice over εκνευριστικό, όντας ένα μόνο μεταξύ πολλών θλιβερών συμπτωμάτων. Για μία, -σε αντίθεση με την δική μου- πολύ σοβαρή και μη αφοριστική (όπως η δική μου) κριτική της ταινίας, με την οποία συμφωνώ απόλυτα, δείτε στον "Αναχωρητή" του Γιώργου Μπουκάτσα.

Revolutionary Road (2008) (19 στα 20)

2009-01-24T17:26:00.000-08:00

Η ταινία είναι μια βαθύτατη και εναργέστατη ανατόμηση των σχέσεων. Τοποθετημένη στα μακρινά '50ς κι όμως τόσο διαχρονική και επίκαιρη, -φαντάζομαι ότι το μυθιστόρημα θα ήταν ακόμη πιο πρωτοποριακό σε εκείνη την εποχή.

Σε κάθε ζευγάρι το ζήτημα είναι η συγ-χώρηση. Να συγχωρέσεις σημαίνει να χωρέσεις μαζί με τον άλλο. Είναι ο συντονισμός, το φτιάξιμο ενός κοινού χώρου, και οι δύο να δουλέψουν προς τους ίδιους στόχους. Τι δεν δούλεψε; Η ταινία το δείχνει εκπληκτικά βήμα βήμα. Τόσο καλά που νομίζω ότι πάρα πολλά ζευγάρια μπορούν να βρουν σε αυτήν την ταινία στοιχεία από την δική τους ζωή.

************προειδοποίηση spoiler: Αποκαλύπτεται η πλοκή και το τέλος της **************************
Νομίζω ότι η ταινία εστιάζει κυρίως στην ανδρική αδράνεια και μη ανάληψη. Η Άπριλ (Κέιτ Γουίνσλετ) επενδύει πολύ πάνω στην κοινή ζωή με τον Φρανκ (Ντι Κάπριο). Αυτός φαίνεται εξ αρχής να μην βάζει τα όνειρά του στην κοινή ζωή τους. Δεν συμμερίζεται το όνειρο της Άπριλ για μια επιτυχία στην ηθοποιία. Όταν η σχέση είναι βαλτωμένη, αυτός ψάχνει την επιβεβαίωση εκτός σχέσης σε άλλη γυναίκα, με την οποία δεν έχει σχέση ισότιμη. Τι φταίει από την αρχή πιο πολύ το φανταζόμαστε, παρά το βλέπουμε. Παίζει αποφασιστικό ρόλο ο off χρόνος, όπως παρατηρεί ο kioy. Στο θέμα του Παρισιού o Φρανκ το παλεύει, το παλεύει αρκετά. Αλλά έρχεται αυτή η εγκυμοσύνη, που όπως ερμηνεύεται εκ των υστέρων πράγματι ήταν σαν ένας τρόπος του Φρανκ να ακυρώσει το σχέδιο. Πράγματι, φαίνεται σαν ο Φρανκ να μην μπορούσε να βρει άλλον τρόπον να επιβεβαιώσει τον ανδρισμό του, παρά μόνο "γκαστρώνοντας".

Ένα αποφασιστικό σημείο ήταν νομίζω όταν έρριξε και εντόπισε αντικειμενικοποιητικά το φταίξιμο στην Άπριλ. Της είπε αν νομίζει ότι χρειάζεται "ψυχιατρική υποστήριξη". Εκεί δεν ανέλαβε την κοινή ευθύνη ως ανήκων σε σχέση για μια κοινή αποτυχία, ή αλλαγή. Εκεί έρριξε το μπαλάκι ότι φταίει η άλλη που είναι "τρελή" και δεν ξέρει τι θέλει. Κι εκεί βέβαια φαίνεται ότι το Παρίσι δεν ήταν Η σωτηρία, ούτε leaving out. Για την Άπριλ ήταν "leaving/living in" (ποια η σωστή ορθογραφία;), ήταν μια νέα αρχή κάπου, όχι αυτοσκοπός ή απόδραση. Θα μπορούσε και στην Αμερική να γινόταν αυτό το ξεκίνημα. Αλλά όχι από την στιγμή που ο Φρανκ έβλεπε το θέμα απλώς στους όρους ότι η Άπριλ είναι μια τρελή που χρειάζεται "ψυχιατρική υποστήριξη".

Ο Φρανκ φαίνεται να έχει μια διαρκή ανωριμότητα, που είναι αρκετά χαρακτηριστικά αντρική. Νομίζω ότι οι περισσότεροι ή και όλοι οι άντρες βρίσκονται στην θέση του Φρανκ ή ίσως αφορμώνται από την αφετηρία του Φρανκ, και μετά κάποιοι καταφέρνουν να αλλάξουν
μέσα από την σχέση, ενώ κάποιοι, πιθανόν οι περισσότεροι, όχι. Αυτήν την ανδρική ανωριμότητα στην αφετηρία τουλάχιστον, η ταινία την δείχνει πολύ καλά. Δείχνει καλά πώς μια γυναίκα τοποθετεί πολύ περισσότερη επένδυση στην εξέλιξη, το ξανανιώσιμο του άντρα, και μέσω αυτού στην εξέλιξη της σχέσης. Τελικά είναι μια ταινία που δείχνει περισσότερο την ανδρική αδυναμία και ανωριμότητα, με ρεαλιστικό πάντως τρόπο.

Η αδυναμία του Φρανκ να φτιάξει τον κοινό χώρο με την Άπριλ φαίνεται σε πολλές πολύ χαρακτηριστικές σκηνές. Ψάχνει για εύκολες και φτηνές επιβεβαιώσεις. Και στην αρχή με την γραμματέα. Αλλά κι όταν ομολογεί στην γυναίκα του ότι την απάτησε, το κάνει, όταν αυτό δεν εξυπηρετεί τίποτα, παρά μόνο να τονίσει ότι αυτός και καλά είναι ο άντρακλας, που θα έπρεπε και να τον επιθυμήσει η άλλη. Εξαιρετικά διεισδυτικά τα σχόλια της Άπριλ σ' αυτήν την σκηνή που του λέει "γιατί τώρα;", εννοώντας: "Γιατί μου το λες τώρα;". Σε ό,τι αφορά στο παιδί που φέρεται η Άπριλ να μην το θέλει, ο Φρανκ και πάλι εντοπίζει στην Άπριλ το φταίξιμο, χωρίς να αναλάβει αυτός την σχέση, αλλά μιλώντας με αφηρημένες ηθικές αρχές.

Και βέβαια, την αλήθεια την λέει ο τρελός, που μοιάζει με τους "σαλούς" της ορθόδοξης παράδοσης.
Και τελικά της λέει ότι δεν θέλει το παιδί, μόνο τότε που είναι η στιγμή που δεν έπρεπε να της το πει. Και την σπρώχνει στην απόφασή της. Και στην τελευταία σκηνή με το καλό αστικό πρωινό. Ο Φρανκ χωρίς καμιά ενσυναίσθηση. Είναι στην κοσμάρα του. Εκλαμβάνει την παραίτηση της Άπριλ σαν εκπλήρωση δήθεν της αρμονίας που έψαχναν. Είναι εξαιρετικά αμήχανος και μη αποφασιστικός, μη αναληπτικός της μοίρας του ζευγαριού.

Τελικά, χρειάζομαι να δω άλλη μία την ταινία για να καταλάβω την τελευταία σκηνή. Το ότι χαιρετά τα παιδιά κλίνει προς το ότι ήταν αυτοκτονία. Αλλά δεν είμαι σίγουρος. Μπορεί να ήταν και ατύχημα. Αλλά πιστεύω ότι σε κάθε περίπτωση ήταν μάλλον πράξη απελπισίας. Νομίζω ότι η Άπριλ μάλλον δεν έβλεπε το μέλλον της πιο μακριά με κάποιον άλλο άντρα/ οικογένεια/ σπιτικό. Νομίζω ότι είχε την ψυχολογία κάποιου που σκοτώνεται, που σκοτώνει την ζωή μέσα του. Τώρα αν ήθελε σίγουρα και την δική της ζωή να αυτοχειρήσει δεν είμαι σίγουρος. Αλλά ήταν μια πράξη μηδενιστική απότοκο αποκοπής της ελπίδας κι όχι κάποιου σχεδιασμού για το μέλλον.

Η Γουίνσλετ σε συγκλονιστική ερμηνεία. Ο Ντι Κάπριο στην καλύτερη ερμηνεία του που έχω δει έως τώρα, εξακολουθώ να μην έχω ακόμη πειστεί ότι πρόκειται για μεγάλο ηθοποιό, πάντως ταίριαξε στον ρόλο και εδώ "το είχε". Δεν βρίσκω "θεατρική" την ταινία. Η φωτογραφία της όντως ήταν εξαιρετική και είχε μια εξαιρετική αισθητικοποίηση της Αμερικής των '50ς. Εν κατακλείδι μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς!

Comme les Autres (2008) (17 στα 20)

2009-01-08T09:07:00.001-08:00

Υπόθεση

Ο Μανού, επιτυχημένος "παιδουλάς" παιδίατρος, επιθυμεί διακαώς να υιοθετήσει παιδί. Αυτό τον κάνει να συγκρουστεί με το κατεστημένο που δεν επιτρέπει υιοθεσία παιδιών από ομοφυλόφιλους, αλλά και να έρθει σε ρήξη με τον σύντροφό του Φιλίπ και το ζευγάρι χωρίζει. Ο Μανού συνεχίζει τον αγώνα και συναντά μια πιθανή υποψήφια μαμά στο πρόσωπο της Φίνα, μιας νεαρής φοιτήτριας από την Αργεντινή, που έχει πρόβλημα με την παραμονή της στην Γαλλία. Αυτό δεν είναι παρά η αρχή μιας οδύσσειας, με θέμα την δυνατότητα υιοθεσίας παιδιών από ομοφυλόφιλα ζευγάρια.

Αξιολόγηση

Μια πολύ καλή ταινία! Προσωπικά είμαι υπέρ του γάμου ομοφυλόφιλων ζευγαριών και εναντίον της υιοθέτησης παιδιών από αυτά. Είναι βέβαια αυτό μια μεγάλη και όχι πάντα ασφαλής κουβέντα. Αλλά η ταινία πέτυχε να δω το θέμα με τα μάτια ενός ομοφυλόφιλου ζευγαριού, και αυτό είναι ένα μεγάλο της επίτευγμα! Και με πολύ ανάλαφρο, "leger" τρόπο, δεν καταλαβαίνεις για πότε περνάει η ώρα, θίγει σημαντικότατα ζητήματα, προκαλεί προκαταλήψεις, μας κάνει να βλέπουμε θέματα με παρθένο μάτι, δείχνει τι καλείται να αντιμετωπίσει ένας ομοφυλόφιλος στην Γαλλία, πόσο μάλλον αλλού. Αν και αποτελεί έργο με δεδομένη εκ των προτέρων θέση, η δραματουργία και η εκδίπλωση διαφορετικών κοσμοειδώλων είναι πολύ πλούσια! Εξαιρετικός ο Lambert Wilson!

Απίστευτοι θάνατοι αλλοδαπών χωρίς λόγο!

2009-01-08T03:19:00.000-08:00

Τον τελευταίο καιρό συμβαίνουν πολλοί μυστήριοι θάνατοι και απόπειρες δολοφονίας στην Αθήνα. Ασφαλώς με μεγάλη οδύνη μάθαμε και για τον 21χρονο αστυνομικό που παλεύει για την ζωή του. Εδώ θα ήθελα να αντιγράψω κείμενα που μιλούν για απίστευτους θανάτους αλλοδαπών κοντά στην Πέτρου Ράλλη. Θα γίνει και μια σχετική διαδήλωση, οπότε στην περίπτωση που δεν το έχετε μάθει από αλλού, ήθελα να κάνω το ελάχιστο χρέος μου για την διάδοση της είδησης. Το κείμενο είναι από την Καθημερινή, αλλά υπάρχουν και σε άλλες εφημερίδες αντίστοιχα άρθρα, κατά την γνώμη μου μικρά σε σχέση με την σημασία των συμβάντων.

Αντιρατσιστική διαδήλωση μετά τον νέο θάνατο αλλοδαπού

Της Μαριας Δεληθαναση (Καθημερινή, βλέπε σύνδεσμο).

Αλλος ένας αλλοδαπός προστίθεται σε διάστημα μόλις δύο μηνών στον κατάλογο των θυμάτων έξω από το Tμήμα Αλλοδαπών της Π. Ράλλη, όπου υποβάλλονται οι αιτήσεις πολιτικού ασύλου. Μετά τον θάνατο του Πακιστανού Μοχάμεντ Ασράφ στις 27 Οκτωβρίου και τον βαρύ τραυματισμό στις 6 Δεκεμβρίου του Πακιστανού Μαζεχάρ Ικμπάλ, που ακόμη νοσηλεύεται σε ΜΕΘ, το περασμένο Σάββατο, σκοτώθηκε ο 30χρονος Μπανγκλαντεσιανός Χουσεΐν Ζαχιντούλ Τζαχανκίρ. Τα συμβάντα πυροδοτούν νέο μαζικό αντιρατσιστικό συλλαλητήριο την Κυριακή 11 Ιανουαρίου με τη συμμετοχή 35 οργανώσεων, μεταξύ των οποίων η ΓΣΕΕ και η ΑΔΕΔΥ. Σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου ο πρόεδρος της Κοινότητας Μπανγκλαντεσιανών κ. Μοχάμεντ Γκόλαμ Μάολα ξεκαθάρισε ότι «θέλουμε να κάνουμε μια ειρηνική διαδήλωση την Κυριακή και όποιος δεν θέλει να διαδηλώσει ειρηνικά να μην έρθει», ενώ ο κ. Θανάσης Κούρκουλας από την Κίνηση «Απελάστε τον Ρατσισμό» επισήμανε ότι «το άσυλο πρέπει να φύγει από την αστυνομία και να περάσει στη δικαιοδοσία άλλης υπηρεσίας του υπ. Εσωτερικών».

Παρεπόμενο της προβληματικής πολιτικής παροχής ασύλου και της αναποτελεσματικής μεταναστευτικής πολιτικής είναι όσα συμβαίνουν στην Π. Ράλλη, κατά τον συντονιστή της νομικής υπηρεσίας του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες κ. Σπύρο Κουλοχέρη. Η αίτηση για πολιτικό άσυλο έχει αναδειχθεί σε μοναδική λύση προσωρινής νομιμότητας για χιλιάδες αλλοδαπούς, αφού ο μεταναστευτικός νόμος δεν προσφέρει εναλλακτικές διόδους. Την ίδια στιγμή, προσπαθώντας οι αστυνομικοί να αποφύγουν αιτήσεις από αλλοδαπούς που δεν φαίνεται κατ’ αρχήν να δικαιούνται άσυλο, ατύπως εξαιρούν από τη διαδικασία Πακιστανούς και Μπανγκλαντεσιανούς. Ομως, σημειώνει ο κ. Κουλοχέρης, ο κίνδυνος δίωξης είναι ατομικός και ουδείς μπορεί να προκαταλαμβάνει ποιος δικαιούται πρόσβαση στη διαδικασία και ποιος όχι.

Το αποτέλεσμα είναι αυτό που εύστοχα περιγράφει ο Συνήγορος του Πολίτη ως «προβληματικές και εν πολλοίς παράτυπες πρακτικές και διαδικασίες που εντάσσονται σε ένα πλέγμα δομικών δυσλειτουργιών, οι οποίες παρ’ όλο που έχει παρέλθει σχεδόν μία δεκαπενταετία μαζικών εισροών αλλοδαπών στη χώρα μας, συνεχίζουν να εκδηλώνονται στη διαδικασία χορήγησης πολιτικού ασύλου». Οι πρακτικές αυτές εκδηλώνονται με 60 συνεντεύξεις-παρωδία ημερησίως, με την επιλογή «με το μάτι» των 300 που κάθε Σάββατο αποκτούν πρόσβαση στη διαδικασία, με την πώληση του «δικαιώματος» πρόσβασης στη διαδικασία αντί 800-1.000 ευρώ από δικηγόρους, με την παράδοση από τις αρχές της πολυπόθητης ροζ κάρτας μαζί με την πρώτη απορριπτική απόφαση χωρίς να ενημερώνεται ο αλλοδαπός ότι αν δεν ασκήσει άμεσα προσφυγή, η κάρτα είναι άχρηστη.

***

Ακολουθεί μέρος κειμένου από το indy.gr . Πατώντας τον σύνδεσμο, μπορείτε να έχετε πρόσβαση σε όλο το κείμενο. Βλέπε και άλλο άρθρο εδώ

Από τη συνέντευξη τύπου για τον νεκρό μετανάστη κοντά στο αλλοδαπών

Ο Χουσείν Ζαχιντούλ Τζαχανγκίρ, νεκρός στο «δολοφονικό ρέμα» κοντά στο «Αλλοδαπών» στην Πέτρου Ράλλη, τα ξημερώματα του Σαββάτου 3/1/2009.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Σήμερα Τετάρτη 7/1/2009, στις 11 π.μ. στην ΕΣΗΕΑ, δόθηκε Συνέντευξη τύπου από αντιρατσιστικές και μεταναστευτικές οργανώσεις και κοινωνικούς φορείς που καλούν στο Αντιρατσιστικό Συλλαλητήριο της Κυριακής 11/1, στις 2 μ.μ. στην Πλατεία Ομονοίας, για την καταδίκη της απάνθρωπης πολιτικής ασύλου του ΥΠ.ΕΣ. και της ρατσοιστικής βίας της ΕΛ.ΑΣ. που οδηγούν σε εξακολουθητικούς θανάτους και τραυματισμούς αιτούντων άσυλο στο Τμήμα Αλλοδαπών της Πέτρου Ράλλη, όπως του άτυχου Μπαγκλαντεσιανού Χουσειν Ζαχιντουλ.

Στη Συνέντευξη Τύπου μίλησε μεταξύ άλλων:

Ο Μοχάμεντ Γκόλαμ Μάολα, πρόεδρος της Κοινότητας Μπαγκλαντεσιανών στην Ελλάδα: Κατήγγειλε ότι τα ξημερώματα του Σαββάτου 3 Ιανουαρίου, ο συμπατριώτης του Χουσεΐν-Ζαχιντούλ Τζαχανγκίρ που είχε πάει στο Τμήμα Αλλοδαπών για να καταφέρει να πάρει το «μαγικό χαρτάκι» για ραντεβού κατάθεσης αίτησης Ασύλου σκοτώθηκε πέφτοντας σε ρέμα κοντά στο Τμήμα. Μετέφερε καταγγελίες συμπατριωτών του που βρίσκονταν εκείνη τώρα στην ουρά πολλών εκατοντάδων ανθρώπων ότι αστυνομικοί χτύπησαν με κλομπ και κατεδίωξαν το πλήθος αδιακρίτως για να απωθήσουν τις ουρές, με αποτέλεσμα να υπάρχουν τραυματισμοί, ο κόσμος να τρέχει για να σωθεί και να δημιουργηθεί πανικός. Είπε ότι ο Χουσεΐν έπεσε στο ίδιο ακριβώς ρέμα που σκοτώθηκε ο Πακιστανός Μοχάμεντ Ασράφ (27/10/2008) και τραυματίστηκε βαριά ο Πακιστανός Μαζεχάρ Ικμπάλ (6/12/2008) που νοσηλεύεται μέχρι τώρα στη ΜΕΘ της Νίκαιας σε κωματώδη κατάσταση και ανέφερε ότι οι συνθήκες θανάτου τους ήταν παρόμοιες. Ευχαρίστησε ειρωνικά τον κ. Παυλόπουλο για το θάνατο του συμπατριώτη του, που τον χαρακτήρισε ως το πρώτο «δώρο» του ΥΠ.ΕΣ. στους μετανάστες για την καινούρια χρονιά, αφού επεσήμανε ότι η πολιτική ασύλου που ακολουθεί το Υπουργείο είναι απαράδεκτη και η συμπεριφορά ανδρών της ΕΛ.ΑΣ. απέναντι στους αιτούντες άσυλο βάρβαρη και ρατσιστική. Ζήτησε πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης όπως και των προηγούμενων θανάτων προσφύγων έξω από το αλλοδαπών, και αξίωσε ριζική αλλαγή της πολιτικής ασύλου και τιμωρία όλων των υπευθύνων. Κάλεσε τέλος κάθε έλληνα και μετανάστη να συμμετάσχει στο αντιρατσιστικό συλλαλητήριο της Κυριακής 11/1 μαζί με τη Μαγκλαντεσιανή Κοινότητα.
[...]

Κωνσταντίνα Κούνεβα

2009-01-06T05:20:00.000-08:00

Όπως πιθανόν να ξέρετε, έχει συμβεί κάτι πολύ συνταρακτικό, νομίζω εξίσου συνταρακτικό με την δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Επιτέθηκαν πριν τα Χριστούγεννα με βιτριόλι σε συνδικαλίστρια καθαρίστρια μετανάστρια από την Βουλγαρία, την κα Κωνσταντίνα Κούνεβα. Πιθανόν το έγκλημα αυτό να συνδέεται με θέληση εργοδοτικής μαφίας να σιγάσει την συνδικαλιστική δράση της κυρίας Κούνεβα. Η γυναίκα έχει επιζήσει, πιθανόν αντίθετα προς τις προθέσεις των επίδοξων δολοφόνων της, αλλά από όσα διάβασα έχει χάσει την όραση από το ένα μάτι και έχει τρομακτικά εγκαύματα και μόνιμες βλάβες. Έχει ένα παιδί στο σχολείο και μια μητέρα. Επειδή η κυρία Κωνσταντίνα συντηρούσε με τον πενιχρό μισθό των κάτω από 600 Ευρώ της και τα δύο άλλα πρόσωπα, νομίζω πως πρέπει να τους βοηθήσουμε. Στις παρακάτω διευθύνσεις υπάρχει και o τραπεζικός της λογαριασμός.

http://indy.gr/newswire/epeigon-oikonomik-enis3c7ysi-gia-tin-syndikalistria-konstantina-koyneba

http://krotkaya.wordpress.com/2008/12/27/xmas08/

Ομολογώ ότι δεν έχω ψάξει παραπέρα το ζήτημα. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να ψάξουμε πολύ αυτό το ζήτημα, το οποίο τα μήντια επιχειρούν να συγκαλύψουν, και να αντιδράσουμε εξίσου όσο και στην περίπτωση του Αλέξανδρου. Και να βοηθήσουμε την οικογένεια της Κωνσταντίνας. Προσωπικά, αυτή η ιστορία μου έχει προκαλέσει μια απέραντη ντροπή που είμαι Έλληνας...

Καταμέτρηση ψήφων: RAF και Bush

2009-01-06T04:21:00.000-08:00

Ήρθε η ώρα της καταμέτρησης ψήφων σχετικά με δύο οργανώσεις, που οι οπαδοί τους τις θεωρούν απελευθερωτικές/δημοκρατικές, ενώ οι αντίπαλοί τους τρομοκρατικές. Ο λόγος αφενός για την Φράξια Κόκκινος Στρατός- RAF, την δράση της οποίας διαπραγματεύεται η ταινία Der Baader-Meinhof Komplex, και αφετέρου για την κλίκα γύρω από τον πρώην Πρόεδρο των ΗΠΑ George W. Bush, που την διαπραγματεύεται η ταινία του Oliver Stone W.

Λοιπόν, στην ψηφοφορία για το πώς θεωρείτε κατά την γνώμη σας ότι είναι η ταινία "Το Σύμπλεγμα Baader-Meinhof" έλαβαν επί 13 ψήφων:

1) Επικίνδυνα άτολμη, σχετικά απολίτικη: 9
2) Μια κατά το δυνατόν αντικειμενική θεώρηση: 4
3) Ειλικρινής προσπάθεια ισορροπίας όλων των απόψεων: 3
4) Από 1 ψήφο οι επιλογές Μια ύπουλα καθεστωτική θέση-δυσφήμηση της RAF/
Μια συμπαθούσα προς RAF άποψη/ Τραγελαφική σύγχυση/ και Απλά, μια πολύ όμορφη ταινία.
8) Μαυρίστηκε το: Μια νεοφιλελεύθερη ανάγνωση.

Αξιοσημείωτα: Η μεγάλη πλειοψηφία των pollωθέντων αποκόμισε την άποψη ότι η ταινία ήταν επικίνδυνα άτολμη και σχετικά απολίτικη. Είναι πεντακάθαρο ότι σ' αυτήν την άποψη συγκλίνουν οι περισσότεροι και χαίρομαι γιατί αυτή ακριβώς είναι και η δική μου άποψη, που την υποστήριξα στην ανάρτησή μου. Προσωπικά, δεν περίμενα ότι μια τέτοια πλειοψηφία θα είχε την ίδια γνώμη με μένα. Αλλά φαίνεται ότι οι περισσότεροι μείναμε λίγο πολύ με την ίδια εντύπωση, κι έτσι το άρθρο μου απλά κόμιζε γλάυκα εις Αθήνας, ή κόμιζε μολότοφ εις Εξάρχεια, για να κάνω ένα επαναστατικό update της έκφρασης. Από κει και πέρα, μου άρεσε επίσης το γεγονός ότι υπήρχε μια σχετική ποικιλία απόψεων. Η άποψη ότι η ταινία είναι κατά το δυνατόν αντικειμενική πήρε 4 ψήφους, και 1 ψήφο ότι η ταινία είναι απλά πολύ όμορφη. Οπότε υπήρξαν κι αρκετοί που μείνανε με μια σφαιρικώς θετική εντύπωση απ' την ταινία. Ενώ από μία ψήφο πήραν κι όλες οι άλλες απόψεις, ακραία αντιτιθέμενες μεταξύ τους, που σημαίνει ότι όντως η ταινία διέθετε μια πολυσημία, και η ψηφοφορία που έβαλα είχε τον λόγο της. Τέλος, κανείς δεν είδε "νεοφιλελεύθερη ανάγνωση" στην ταινία, ομολογώ ότι ήταν μια σουρεαλιστική και πομπώδης πινελιά αυτή η έκφρασή μου.

Πάμε τώρα στον έτερο τρομοκράτη, που άσκησε την τρομοκρατία της βλακείας, ήτοι τον W. Το θέμα ήταν η οπτική του Oliver Stone και το κατά πόσο πετυχαίνει να είναι ακριβοδίκαιος στην αντιμετώπιση αυτών των λεπτών ζητημάτων.
Επί 9 ψήφων έλαβαν:
1) Μια βαθύτερη κριτική θα την ήθελα: 4
2) Από 2 οι επιλογές: Βοηθά να καταλάβουμε το background του/ Τον δείχνει ακριβώς όσο βλάκας είναι/ Μ'αρέσει που δεν τον δαιμονοποιεί.
5) Από 1 ψήφο οι επιλογές: Τον εξωραίζει- σχεδόν αθωώνει/ Είναι προβοκάτσια για την σπίλωσή του/ Τον δείχνει πιο βλάκα απ' ό,τι είναι.
8) Μαυρίστηκε το: Τον δείχνει λιγότερο βλάκα απ' ό,τι είναι.

Με λίγα λόγια ένα είναι το σίγουρο. Ότι ο πραγματικός Bush δεν είναι πιο βλάκας απ' ό,τι τον δείχνει η ταινία. Από κει και πέρα, η πλειοψηφία θα ήθελε μια βαθύτερη κριτική, με λίγα λόγια δεν πείστηκε από την απόφαση του σκηνοθέτη να χειριστεί με τέτοιο τρόπο το θέμα του, ούτε από το κείμενό μου, που βασικά υποστήριξε αυτήν την επιλογή. Μετά έλαβαν ψήφους όλες οι αντιτιθέμενες μεταξύ τους απόψεις, που δείχνει ότι κι εδώ όντως υπήρχε ζήτημα και πολυσημία, κι η ψηφοφορία είχε το νόημά της. Τα συμπεράσματα δικά σας.
Να πω μόνο ότι ο George W. Bush άφησε πίσω του ένα πολύ πικρό πάρθιο βέλος/ κύκνειο άσμα. Τον πόλεμο στην Γάζα, που αυτές τις μέρες όλοι βλέπουμε απ' τις τηλεοράσεις και τις εφημερίδες/ υπολογιστές μας. Και που πιθανολογείται ότι συνέβη σ' αυτήν την εποχή, ακριβώς επειδή έχουμε μεσοδιάστημα μέχρι να αναλάβει την εξουσία ο Obama. Ασφαλώς και δεν είναι αυτό ο μόνος λόγος, υπάρχουν και εκλογές στο Ισραήλ τον Φεβρουάριο, υπάρχει και όλη η θέληση για την εξουδετέρωση της Χαμάς, η οποία θέληση έχει υπόβαθρο και προϊστορία, κάποιοι μπορεί να πούνε ότι κι η Χαμάς έρριξε λάδι στην φωτιά (προσωπικά δεν θα μεγιστοποιούσα αυτόν τον παράγοντα). Το σίγουρο είναι ότι τελικά όντως δεν είναι η βλακεία αυτή που κρίνει τα ζητήματα διεθνούς γεωπολιτικής, αλλά ο ψυχρός και "έξυπνος" υπολογισμός. ("Έξυπνος" εντός εισαγωγικών, και για να θυμίζει τα "έξυπνα" όπλα, που χρησιμοποιούνται σε ανάλογες περιπτώσεις, στην Γάζα φρικαλέες βόμβες φωσφόρου, και για να θυμόμαστε ότι αυτού του είδους η "εξυπνάδα" συνήθως δεν είναι σοφή...).

Ψηφοφορία: Σας αρέσουν τα sex symbols που αποδομούν τον εαυτό τους;

2008-12-17T03:17:00.001-08:00

Την αφορμή μου την δίνουν ο Brad Pitt κι ο George Clooney στο Burn After Reading. Ο ένας λελές γυμναστηρίου. Ο άλλος γοητευτικός μπουμπούνας της καθημερινότητας. Παρατηρώ το εξής: Ότι τον τελευταίο καιρό πολλοί από τους ηθοποιούς που κατάφεραν να καθιερωθούν, ως πώς να το πω; Ας πούμε "γόηδες", "jeunes premiers", "sex symbols", κάπου φαίνεται να ασφυκτιούν λίγο σ' αυτόν τον ρόλο και να το ψάχνουν περισσότερο. Ενίοτε φτάνουν σε μια αποδόμηση της περσόνας τους, ή έστω (για ναμην ξεχειλώνουμε άλλο τον κατακαημένο αυτό όρο του Derrida) σε μια απομυθοποίηση ή αυτοεξευτελισμό. Μπροστάρης ο George Clooney: Σας θυμίζω τις διαφημίσεις της Espresso, τα The Good German, Syriana, Burn After Reading. Ο Clooney σε ορισμένες ταινίες τείνει να γίνει ένας "καρπαζοεισπράκτορας", ένα είδος Τζανετάκου του Χόλιγουντ. Λοιπόν, βάλτε το χέρι στην καρδιά, και πείτε μου ειλικρινά (μυστική είναι άλλοτε η ψηφοφορία, σύμφωνα με τις δημοκρατικές αρχές), αν σας αρέσει αυτό το χούι των σύγχρονων sex-symbols... Είναι ενδιαφέρον, ψαγμένο, συναρπαστικό; Είναι ευνουχιστικό; Είναι ένα υποκριτικό άλλοθι; Είναι απλά ένα μέρος της δουλειάς τους ως ηθοποιοί, οπότε το όλο θέμα που εγείρεται είναι ασήμαντο;

Για λόγους οικονομίας χώρου, θέτω κι άλλο ένα, διαφορετικό θέμα, για να βάλω τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων. Τι αισθανόμαστε όταν βλέπουμε ηθοποιούς που τους έχουμε μάθει ως σύμβολα της ιδεώδους στρεϊτοσύνης να παίζουν τον γκέι; Δίνουμε δίκιο στην ατάκα του Sex & the City "how can someone so handsome ever be straight?"; Ή θεωρούμε ότι υπάρχουν εσκαμμένα, τα οποία ένα sex-symbol δεν πρέπει να υπερβεί; (Λελές, καρπαζοεισπράκτορας ναι, αλλά όχι γκέι!). Ή, αντιθέτως, θεωρούμε ότι για να ανδρωθεί ένας ηθοποιός πρέπει να περάσει και από το γκεϊλίκι (ουσιαστικό σε -λίκι, που δηλώνει πρόσκτηση ικανότητας, κατά το "νταηλίκι", "προεδριλίκι" κ.τ.ό.); Ή απλά το θεωρούμε κι αυτό ένα μέρος της δουλειάς του ηθοποιού, σαν όλα τ' άλλα; Ως παραδείγματα σας θυμίζω τον Javier Bardem στο Before Night Falls, τον Heath Ledger στο Brokeback Mountain, για να μην πω και τον Marcello Mastroianni στο Μια Ξεχωριστή Μέρα.

Ίσως το όλο θέμα να είναι απλά ανόητο, μην διστάσετε να μου το πείτε...

Η σιωπή της Lorna (2008) (19 στα 20)

2008-12-14T13:31:00.000-08:00

Οι αδελφοί Dardenne μου φαίνεται ότι είναι από τους ελάχιστους αυθεντικούς τραγωδοποιούς που έχουν εναπομείνει. Η "σιωπή της Lorna" είναι ένα πάρα πάρα πολύ στιβαρό έργο, -κατά την γνώμη μου σαν ιστορία αγγίζει το επίπεδο των πλέον κλασικών έργων του σινεμά και της λογοτεχνίας! Και είναι τόσο σημαντικό ότι καταφέρνει να βγάλει μια γνήσια τραγωδία από τις ζωές απλών ανθρώπων του περιθωρίου και του υποκόσμου χωρίς τίποτα το εξόφθαλμα ηρωϊκό. Και ο τρόπος κινηματογράφησης είναι ο πολύ μινιμαλιστικός και κάπως "νευρικός" στον οποίο μας έχουν συνηθίσει οι δύο αδελφοί απ' το Βέλγιο.
Προειδοποίηση spoiler- αποκαλύπτεται το τέλος της πλοκής.

Είναι καταπληκτικό πώς πλάθεται η Lorna ως ένας συγκινητικά και αρχετυπικά γυναικείος χαρακτήρας! Και είναι συγκλονιστικός ο προβληματισμός αν μέσα από την εγκυμοσύνη και την γέννηση ενός παιδιού μπορεί να επιβιώσει ένας άνθρωπος που αγαπήσαμε και που πέθανε, και φέρουμε κι ευθύνες για τον θάνατό του. Η Lorna είναι μια ηρωίδα που αξίζει να μείνει στο πάνθεον των γυναικών ηρωίδων γι' αυτήν την κατάφασή της στην ζωή, μια περίεργη αγάπη κι ευαισθησία, που διαρρηγνύει κάθε ιδιοτέλεια, και τελικά φτάνει σε ένα είδος παραλογισμού, που είναι όμως πολύ αληθινότερο από κάθε συμφέρον.
Το τέλος, έτσι ανοιχτό όπως είναι, είναι πάρα πολύ βαθύ και ώριμο.
Κατά την γνώμη μου, η ταινία αποτελεί μάθημα για το πώς πρέπει να στήνεται μια τραγωδία σήμερα, στην εποχή της όψιμης μετανεωτερικότητας! (Αλλά βέβαια αυτά βγαίνουν αυθόρμητα, δεν μπορεί να τα "μάθει" κανείς...).

Changeling (2008) (17 στα 20)

2008-12-12T12:53:00.000-08:00

Μια ταινία, που καταγγέλλει το πλέγμα αυταρχισμού και διαφθοράς στην Αστυνομία, και επισημαίνει τον κίνδυνο εξοστρακισμού (pun intended) βάσει ταμπελοποιήσεων, δεν θα μπορούσε να διαλέξει πιο επίκαιρη στιγμή για να βγει στις ελληνικές αίθουσες από την προηγούμενη εβδομάδα.

Καθώς με κάλυψε το ευστοχότατο ποστ του Ηλία Δημόπουλου παρέα με τα άλλα δύο διαλεκτικώς συμπληρωματικά κείμενα στο 25th Frame, που αν δεν τα έχετε πάρει ήδη χαμπάρι, πρέπει να σπεύσετε πάραυτα, θεωρώ, λοιπόν, τον εαυτό μου απαλλαγμένο απ' το να κάνει μια ολική κριτική της ταινίας, και θα εκθέσω απλώς κάποια αταξινόμητα αισθήματα, σκέψεις και γούστα μου...
Η ταινία είναι πολύτιμη, επειδή δείχνει πώς λειτουργεί ο αυταρχισμός μέσωι της εξοστρακιστικής ταμπελοποίησης. Τότε ήταν οι γυναίκες, που όταν διαφωνούσαν, εγκλείονταν σε τρελοκομεία. (Μέχρι να δω αυτήν την ταινία, θεωρούσα όσα γράφει ο Michel Foucault στην "Ιστορία της Τρέλας" υπερβολικά... Τώρα του δίνω δίκιο του ανθρώπου!). Πραγματικά, συγκλονιστικές οι σκηνές, που βλέπουμε τον εξοστρακισμό αυτών των γυναικών! Σήμερα μπορεί να είναι και πάλι οι γυναίκες που φιμώνονται, μπορεί να είναι και πάλι τα τρελοκομεία χώροι τέτοιου εξοβελισμού. Μια όμως καινοτρόπως ενισχυμένη ταμπέλα είναι αυτή του "τρομοκράτη"! Αυτά που βλέπουμε στην ταινία, δεν συνέβησαν πανομοιότυπα και χειρότερα στις μέρες μας με όλους τους δικαίους και αδίκους που απήχθησαν από πάμπολλες χώρες του πλανήτη, της Ευρώπης και της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένων, και εγκλείστηκαν στο Guantanamo και σε βάσεις ανοιχτά των ωκεανών, λχ. του Ινδικού; Ναι, όταν αγανακτούμε κι αισθανόμαστε το δίκιο να μας πνίγει για αυτές τις γυναίκες της ταινίας τις έγκλειστες στο τρελοκομείο λόγωι τη διεκδίκησης του δικαιώματός τους να διαφωνήσουν, να βροντοφωνάξουν, ας μην πούμε "τέλος καλό όλα καλά", αλλά μάλλον να πούμε "τέλος κακό, όλα κακά", αφού τέτοια συμβαίνουν πολλαπλάσια στις μέρες μας.

Πολλά τα παραδείγματα εξοστρακιστικών ταμπελών. Θα ανέφερα και αυτήν την πρόσφατη του "κουκουλοφόρου". Η αυταρχική εξουσία ορίζεται πάντα από το να οριοθετεί κάποιους εξοστρακιστέους άλλους, που αν δεν υπήρχαν, θα κατέρρεε και η ίδια. Με το να θέτει αυτούς τους άλλους σ' ένα περιοριστικό γκέτο εξασφαλίζεται. Μπορεί επίσης και αυτούς που έχουν την πραγματική δύναμη να την ανατρέψουν, να τους εξοστρακίσει σ' αυτό το γκέτο, ώστε να τους εξουδετερώσει. Έτσι ακούμε πολύ αυτήν την εβδομάδα για "κουκουλοφόρους", για "γνωστούς-αγνώστους", τους οποίους είναι προφανές πια ότι η ίδια η εξουσία τους θρέφει, ώστε να μπορεί να εξοστρακίζει συμβολικά στα γκέτο τους και τους δυνάμει γνήσιους ανατροπείς, στην περίπτωσή μας όλην αυτήν την μαζική συντονισμένη κραυγή διαμαρτυρίας τόσο ετερογενών ομάδων, από τους οργισμένους δεκαπεντάχρονους, ως τους άνεργους τριαντάρηδες και την γενιά των 600/700 Ευρώ, και γενικά όλους όσους βλέπουν ότι δεν έχουν στον ήλιο μοίρα, επειδή οι προηγούμενες γενιές στην Ελλάδα είναι βολεμένες, καλομαθημένες, ράθυμες, δημιουργούσες μια ασφυκτική στενότητα, όπου οι νέοι δεν μπορούν να χωρέσουν...

Άλλο παράδειγμα ταμπέλας: "Ασύμμετρη απειλή"! Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι υπήρχαν λογικά περιθώρια για την χρήση της στην περίπτωση των πυρκαγιών, τώρα είναι προφανής η ατοπία της ταμπέλας: ποια είναι η "διεθνής συνομωσία" ή τα "ξένα κέντρα" που κάνουν έναν αστυνομικό να πυροβολεί στο στήθος έναν δεκαπεντάχρονο;

Μ' έχει πιάσει ο πόνος... Ασφαλώς και δεν λέω τίποτα πρωτότυπο, απλώς κομίζω μολότοφ εις Εξάρχεια (πώς λέμε "γλαύκα εις Αθήνας";)... Αλλά καθώς είδα την ταινία αυτήν την βδομάδα ο συνειρμός ήταν προφανής: Η εξουσία φτιάχνει τρελοκομεία για να εξοστρακίζει εκεί τους "άλλους" της, τους "τρελούς", και τελικά καταλήγει να εξορίζει και τους συνετούς εκεί, τους μάλλον υπερβολικά συνετούς, που αρνούνται να συναινέσουν στον δικό της παραλογισμό. Όπως σήμερα κατασκευάζει γκέτο των Εξαρχείων, για να εξοστρακίζει εκεί οποιοδήποτε υγιές μέρος της κοινωνίας είναι δυνάμει ανατρεπτικό της. Χαρακτηριστικό ότι δεν γίνεται ποτέ τίποτα ακόμη και για τους βανδαλισμούς των λεγομένων "κουκουλοφόρων": Μάλλον φαίνονται να βολεύουν την εξουσία! (Αν και η έκταση των παρόμοιων φαινομένων είναι μάλλον ελληνική πατέντα).

Κι αυτοί που φιμώνονται είναι συνήθως οι αδύναμοι, αυτοί που έτυχε να βρεθούν σε μια μειονεκτική θέση, ακόμη και πρόσκαιρα. Στην Αμερική του '20-'30 οι γυναίκες. Στην Ελλάδα των 00ς είναι και πάλι οι γυναίκες. Αλλά κι οι νέοι. Κι οι μετανάστες! Ας θυμηθούμε τον Γεωργιανό Άλεξ, και τους αναπόφευκτους συνειρμούς που μπορεί να δημιουργηθούν ανάμεσα στην ταινία και την περίπτωσή του. Ας θυμηθούμε τον Σέρβο μαθητή, που δολοφονήθηκε από Έλληνα αστυνομικό σε μαθητική εκδρομή του στην Θεσσαλονίκη, πριν μερικά χρόνια, και για τον οποίο, δυστυχώς, δεν έγινε καμία διαδήλωση. Ας θυμηθούμε την Βουλγάρα μαθήτρια, που απεβλήθη κι αναγκάστηκε να αλλάξει αυτή σχολείο κι όχι οι βιαστές της...

"Δοκιμάστε το παιδί για κανά δυο χρόνια, κι αν έχετε παράπονο, η Αστυνομία μας θα σας το αλλάξει με ένα ολοκαίνουργιο εννιάχρονο!...".

Ύστερα απ' τους παραπάνω συνειρμούς, θα με συγχωρήσετε, αλλά η ταινία δεν μου φάνηκε ακαδημαϊκή! Μάλλον, εντάξει, είναι ακαδημαϊκή στην φόρμα της, όντως. Αλλά δεν θα έλεγα ότι αυτό υπονομεύει την ριζοσπαστικότητά της. Ναι, υπάρχει μια ολόκληρη συζήτηση περί του αν μπορεί να συνδυαστεί μια συντηρητική φόρμα με ένα ριζοσπαστικό νόημα/περιεχόμενο. Κατά την γνώμη μου μπορεί. Και η παρούσα ταινία είναι ένα τεκμήριο. Το θέμα βέβαια σηκώνει πολλή κουβέντα.

Επίσης: Θα μπορούσε η ταινία να ειδωθεί ως ένας θρίαμβος ενός σταυροφόρου ατόμου έναντι ενός καταπιεστικού συστήματος. Οπότε θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως μία αυτο-ευλογία των "γενειών" της Αμερικής, που φαίνεται να διαθέτει τα εσωτερικά αντισώματα για κάθε κρίση, και τους κοινωνικούς μηχανισμούς μέσωι των οποίων θα επιτυγχάνεται μια εσωτερική διαλεκτική "αυτοκάθαρση" (πού 'λεγε κι ο μακαριστός Χριστόδουλος). Με αυτήν την έννοια θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η ταινία έχει μόνο μουσειακό ενδιαφέρον, μας δείχνει ένα πρόβλημα των '20ς που λύθηκε στα '30ς, κι απλώς μένουμε να χαλβαδιάζουμε την έκτοτε παλινόρθωση του "αμερικανικού ονείρου" που σώθηκε τελικά μες απ' τον εφιάλτη.

Νομίζω, όμως, ότι δεν είναι μόνο έτσι. Η ταινία βγάζει, πιστεύω, μια γνήσια ριζοσπαστικότητα. Προσωπικά, δεν την αντιλήφθηκα ως μουσειακή. Κι αυτό για τους λόγους που είπα πιο πάνω. Ότι, να το ξαναπώ, το βασικό νόημά της είναι το πώς η αυταρχική εξουσία μπορεί να χρησιμοποιήσει εξοστρακιστικούς μηχανισμούς ταμπελοποίησης/ γκετοποίησης. Από κει και πέρα, είμαστε πιστεύω αρκετά έξυπνοι για να κάνουμε μόνοι μας τους συνειρμούς με το σήμερα.

Γι' αυτό και δεν με ενοχλεί ο ""μανιχαϊσμός" της. Σε μια τελείως φανταστική ιστορία θα με ενοχλούσε αφόρητα ο μανιχαϊσμός. Αλλά εδώ έχουμε να κάνουμε με μια πραγματική ιστορία! Την οποία την έψαξα πολύ στο Διαδίκτυο και ανακάλυψα ότι είναι ακόμη χειρότερη από ό,τι την παρουσιάζει ο Eastwood! (Λ.χ.
spoiler
υπήρχε και θέμα σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών, το οποίο στην ταινία περνάει στα ψιλά. (Όπως, ενδεχομένως, και σε πολλές παρόμοιες περιπτώσεις εξαφάνισης παιδιών). Και μάλιστα ο θύτης βιαστής- δολοφόνος ήταν ο ίδιος ένα σεξουαλικά κακοποιημένο παιδί από την οικογένειά του, όντας μάλιστα καρπός μιας αιμομεικτικής σχέσης κόρης και πατέρα, εν γνώσει της συζύγου (γιαγιάς του δράστη) που τον μεγάλωσε ως μαμά του. Δηλαδή μια πραγματική ιστορία πολύ χειρότερη από το Chinatown!

Οπότε ερωτώ: Αν υπάρχει τόσο κακό στην πραγματική ζωή, γιατί όταν το βλέπουμε σε μια καλλιτεχνική αναπαραγωγή του να το ονομάσουμε "μελό" ή "μανιχαϊσμό"; Το ερώτημά μου δεν είναι ρητορικό, αλλά ειλικρινές και είμαι ανοιχτός σε διαφορετικές απαντήσεις... Για να κάνω πάντως έναν προκλητικό παραλληλισμό: Θα ήταν "μανιχαϊστικό" να πούμε ότι είναι κάθαρμα ένας αστυνομικός που πυροβολεί έναν δεκαπεντάχρονο στο στήθος; Δεν ξέρω... Τότε ο μόνος μη "μελό", και μη "μανιχαϊστής" θα ήταν ο Κούγιας... Που προσπαθεί να ισορροπήσει την εντόπιση του κακού και από τις δύο πλευρές...

Θέλω να καταλήξω ότι υπάρχει χώρος και για ένα είδος "μελό", και για ένα είδος "μανιχαϊσμού", κυρίως όταν έχουμε να κάνουμε με καλλιτεχνική αναπαράσταση πραγματικών γεγονότων, με στόχο την καταγγελία εξουσιαστικών μηχανισμών, που στην υποκείμενη δομή τους δεν έχουν παρέλθει, αλλά εξακολουθούν ισχύοντες.

Για την φόρμα που επέλεξε ο Eastwood, δεν ξέρω, έχω αμφιθυμία. Πάντως μου άρεσε η τελειότητα της υπερπαραγωγής, με τις αντίκες, τα τραμ, τα ρούχα και καπέλα της εποχής. Μου άρεσαν και οι κυριαρχούσες πρασινωπές αποχρώσεις...

Όσον αφορά δε στην ερμηνεία της Angelina Jolie, νομίζω πως πρέπει να της βγάλουμε το καπέλο!

Burn After Reading (2008) (16 στα 20)

2008-12-11T03:17:00.000-08:00

Πρόκειται για μια βασικά μέτρια, αν και ευχάριστη ταινία, οπότε θ' ακολουθήσω το φορμάτ του κουλτουρόσουπα...

Στα καλά:
-Ο George Clooney κι ο Brad Pitt αποδομούν τον εαυτό τους ως σύμβολα του σεξ. Από τον πρώτο το έχουμε συνηθίσει, οπότε δεν κάνει εντύπωση. Τώρα, όμως, αποφάσισε να τον ακολουθήσει και το κολλητάρι του σ' αυτό το updating, όπου πρέπει να προβεί ένα sex symbol, αν είναι να επιζήσει στο περιβάλλον υψηλών απαιτήσεων του 21ου αιώνα. Το αποτέλεσμα είναι δύο ξεκαρδιστικές ερμηνείες. Ο Brad Pitt παίζει καταπληκτικά έναν λελέ γυμναστηρίου, αρκετά φλώρο για να ευτελίσει τον ανδρισμό της περσόνας του, αρκετά ηλίθιο για να συντονιστεί άριστα με το κοενικό σύμπαν. Η επιτυχία της ερμηνείας του συμβάλλει αποφασιστικά στην ταινία (αλλά, ντάξει, δεν είναι και τόσο δύσκολο αυτό που έκανε ο Pitt). Αλλά κι ο Clooney αυτοεξευτελίζεται για πολλοστή φορά. Ναι, είναι ένας "γκόμενος", αλλά αρκετά ανώριμος, ψάχνει γνωριμίες μέσωι Διαδικτύου, δεν ξέρει τι να κάνει με την ζωή του μεταξύ διαφορετικών γυναικών, με λίγα λόγια ένας γοητευτικός μπουμπούνας της καθημερινής ζωής. Γενικά, πολύ καλές ερμηνείες από όλους, και ιδιαίτερα από τον Malkovich και την Frances MacDormand που ενσαρκώνει καταπληκικά τον τύπο κοενικής ηλιθίου.

-Μου άρεσε επίσης πολύ πώς αποδομεί τις αμερικανικές υπηρεσίες. Γενικά τις δείχνει σαν ένα σύνηθες γραφειοκρατικό πλέγμα, με μοναδική μέριμνα την αποποίηση ευθυνών. Με λίγα λόγια μια νοοτροπία που έχουμε συνηθίσει πολύ στην Ελλάδα (και δη στα γεγονότα της τελευταίας χρονιάς), την βλέπουμε απροσδόκητα να διακατέχει και τις κολοσσιαίες υπηρεσίες απ' την άλλη άκρη του Ατλαντικού. Η ευκολία με την οποία είναι έτοιμοι οι ιθύνοντες να κάνουν ο,τιδήποτε, μόνο και μόνο για να φύγει απ' τα χέρια τους η "καυτή πατάτα", είναι ξεκαρδιστική. Όπως και οι ατάκες τους, λ.χ. αυτή του ιθύνοντος της CIA που λέει για τους ανθρώπους του FBI: "No, we don't want those idiots bambling around", ή κάτι παρόμοιο.

Τι; Νομίζατε πως μόνο ο Clooney θα αποδομεί τον εαυτό του ως sex-symbol; Μπορώ κι εγώ! (Angelina, αγάπη μου, μην κοιτάς για λίγο από 'δω...)"

Στα μείον:
-Δεν είδα κανέναν σπουδαίο προβληματισμό. Και να επισημάνω ότι δεν μου φτάνουν: Ούτε τα κοενικά τερτίπια για το "αμερικάνικο όνειρο" του "ηλιθίου", που πετυχαίνει τελικά να θριαμβεύσει του συστήματος. Τά 'χουμε δει στο παρελθόν, οπότε δεν είναι ιδιαιτέρως πρωτότυπα. Ούτε η υποτιθέμενη "κριτική" της αμερικάνικης κοινωνίας- συστήματος, που είναι μεν γοητευτική ως μια ώριμη απομυθοποίηση, αλλά λειτουργεί μάλλον ως πρόφαση για έναν "απενοχοποιημένο χαβαλέ", πού 'λεγε κι ο συγχωρεμένος ο Ακτσόγλου.

- Δεν μου άρεσε ο σεξπηρισμός της. (Παρένθεση: Ένας καλός σεξπηρισμός υπάρχει με την έννοια ότι οι αδελφοί το γύρισαν πολύ πετυχημένα από το περσινό υπαρξιακό δράμα στον φετινό χαβαλέ, διατηρώντας όμως και στα δύο την ιδιοπροσωπία τους). Κακό σεξπηρισμό, ωστόσο, εννοώ την πληθώρα αδικαιολόγητων φονικών, που δεν προσθέτουν τίποτα, πέρα από έναν ελαφρόκαρδο σαδισμό, ή έστω ευκολία, με την οποία ο δημιουργός σπεύδει να καθαρίσει την σκηνή προ της τελικής αυλαίας. Και εννοώ, επίσης, αυτό το γαιτανάκι από πλέγματα, παρεξηγήσεις, qui-pro-quo, συμπτώσεις, που θυμίζουν τις χειρότερες στιγμές (των προσφιλών μου) Ρέππα και Παπαθανασίου, και που τελικά δεν αναδεικνύουν, αλλά μάλλον συσκοτίζουν τα όποια νοήματα...

Σούμα: Όσοι δεν την έχετε δει ακόμη, να πάτε, θα περάσετε μια ευχάριστη μιάμιση ώρα. Αλλά από τους Cohen του περσινού No Country for Old Man, προσωπικά περίμενα πολλά παραπάνω! Αν πάλι σας αρκεί το ιδιάζον κοενικό χιούμορ, που υπάρχει και εδώ, και σας αρέσουν οι δημιουργοί που μπορούν να περνούν εύκολα από την τραγωδία στην κωμωδία (αλά Shakespeare ή Woody Allen), ή τελοσπάντων σε κάποιο δυσδιάγνωστο genre, τότε πάω πάσο...

"Εντάξει, τώρα που πήραμε τα Όσκαρ, ας χαλαρώσουμε και λίγο... Στο κάτω κάτω, το σινεμά δεν παύει να είναι και ποπ-κορν"...

Kαταμέτρηση ψήφων: Bond, James Bond.

2008-12-09T14:32:00.000-08:00

Ήρθε η ώρα για καταμέτρηση στις ψηφοφορίες σχετικά με τον καινούργιο James Bond.

Λοιπόν, στο ερώτημα "Έχει ένας James Bond το δικαίωμα να αιμορραγεί, να είναι οικολόγος, να ερωτεύεται;", επί 17 ψήφων, έλαβαν:

1) Ασφαλώς όχι, αλλά τα ισοπέδωσαν όλα!: 6
2) Δεν με χαλάει η μετάλλαξη του JB. Why not?: 5
3) Μία φορά έρωτας, μία γάμος. Και φτάνει!: 3
-) Ήρθ' η ώρα για μαύρο Bond, σαν τον Obama: 3
5) Ναι, αλλά μόνο στα prequels: 2
6) Άντε και gay Bond, σαν στο Brokeback Mountain: 1
7) Ό,τι και να κάνουνε ο Bond είναι πασέ, χαμένος κοπος!: 0
-) Bond και Gore θα σώσουν τον πλανήτη: 0

Αξιοσημείωτα: Οι δυνάμεις της δεξιάς και της συντήρησης νίκησαν (με βραχεία κεφαλή) τις δυνάμεις της αριστεράς και της προόδου! Ναι, σε ένα εκλεκτορικό ντέρμπι απεδείχθησαν κατά έναν περισσότεροι αυτοί που θέλουν τον παλιό καλό James Bond σε σχέση μ' αυτούς που δεν τους χαλάει η μετάλλαξη. Ωστόσο, η συντηρητική παράταξη δεν σχηματίζει αυτοδυναμία! Υπήρξαν και οι πιο ακραίες φωνές, που επιθυμούν μαύρο Bond, σημάδι ότι ο Obama έχει αρχίσει από νωρίς να επηρεάζει τις συνειδήσεις, ενώ η κοινωνία φαίνεται λίγο λιγότερο έτοιμη να αποδεχθεί έναν πιθανό γκέι Bond (μόλις ένας ο ψηφοφόρος). Σημειωτέον: Μαυρίστηκε η επιλογή ότι ο Bond είναι πασέ και χαμένος κόπος! Εξαιρετικά παρήγορο αυτό! Όπως μαυρίστηκε κι η επιλογή για τις οικολογικές ανησυχίες, οι οποίες φαίνονται να μην πείθουν, αλλά μάλλον να θεωρούνται υποκριτικές...

"Κάτσε να χαλαρώσω λίγο την γραβάτα, γιατί προβλέπεται τσαλάκωμα!"...

Στην ψηφοφορία για το "ποια στοιχεία του κλασικού James Bond θα θέλατε να διατηρηθούν οπωσδήποτε στο μέλλον", σε σύνολο 10 ψήφων, έλαβαν:

1) 8 οι θανατηφόρες ατάκες.
2) 7 το βρετανικό χιούμορ, ο σικάτος κοσμοπολιτισμός και το shaken not stirred martini.
5) 6 το άκαρδο σεξ και τα αυτοκίνητα.
7) 5 για σκληράδα-τσαμπουκά, για τουριστικά θέρετρα, για Bond-girl στους τίτλους του τέλους, για δευτερεύοντες κακούς και για gambling.
12) 4 για πτώσεις χωρίς αλεξίπτωτο και φαλλοκρατισμό.
14) 3 για την σωτηρία του κόσμου, το λίμπα, τα αεροπλάνα-μπαπόρια και την Moneypenny.
18) 2 για gadgets-Q, για σατανικές οργανώσεις, για ατσαλάκωτο-αναίμακτο, για δευτερεύοντα θυσιαζόμενα Μποντοκόριτσα.
22) 0 για βορειοατλαντισμό.

Τι μου έκανε εντύπωση: Πόσο τεράστια σημασία αποδόθηκε στο shaken not stirred martini, που τελικά μάλλον αλόγιστα έσπευσαν να θυσιάσουν οι ιθύνοντες στον "ανασχηματισμό" της μποντικής κυβέρνησης επί Casino Royale! Προτείνω, λοιπόν, στους ιθύνοντες να μας δείξουν/ εξηγήσουν στην επόμενη prequel ταινία τους ακριβείς ιστορικούς λόγους, για τους οποίους ο 007 προτιμά να σεϊκάρει το μαρτίνι, αντί να το στιράρει! Το άκαρδο σεξ παραμένει ψηλά ως θεωρούμενη αναγκαιότητα, αλλά λιγότερο ο φαλλοκρατισμός. (Δηλαδή θέλουμε ο 007 να κάνει άκαρδο σεξ, αλλά με σεβασμό για τα δικαιώματα των γυναικών!). Το ατσαλάκωτο- αναίμακτο και οι γκατζετιές πάτωσαν! Ο Q και τα μαραφέτια του ήρθ' η ώρα να πάνε αμετάκλητα στο μποντικό μουσείο! Φαίνεται ότι τά 'χει βαρεθεί ο κόσμος... Και τέλος μαυρίστηκε ο βορειοατλαντισμός! (Βέβαια, είμαστε Ελληνάρες!). Άντε, εύχομαι να δούμε τον 007 να σώζει και τον Chavez και τον Castro!

Κούνησέ το, το γαμημένο, δεν μπορώ, δεν μπορώ να περιμένω...

Πάμε τώρα στα Αριστεία για τον καλύτερο James Bond ever!

Το "Χρυσό Φάντασμα" goes to .........

(Αγωνία! Έρχεται ο φάκελος... Περισσότερη αγωνία... Τον ανοίγουν... Βήξιμο του παρουσιαστή... Η αγωνία κορυφώνεται... Και...)

Daniel Craig!!!

Το Quantum of Solace πολλοί εμίσησαν, τον Daniel Craig ουδείς! (Σχεδόν). Πάντως, κι εδώ το ντέρμπι ήταν σκληρό: 6 Craig, 5 ο Connery, μόνο 1 ο Moore, μαυρισμένοι οι υπόλοιποι, ενώ πήρε 2 κι ο Macgyver ως εναλλακτικός Bond! Συμπέρασμα, η υπόθεση Bond παίζεται μεταξύ Craig και Connery, αλλά εδώ οι δυνάμεις της αριστεράς και της προόδου πήραν την ρεβάνς...

Και πάμε τώρα στα Καλλιστεία για το καλύτερο Bond-girl!

To "Χρυσό Φάντασμα" goes to......

(Ταν ταν ταν ταν ταν ταν ταν...)

Eva Green!!!
Ναι! Η Eva Green είναι η αδιαφιλονίκητη Mrs Bond!!! Η αύρα της σαρώνει! Δεν είναι τυχαίο ότι μόνο αυτήν ερωτεύτηκε ο James! Με λίγα λόγια το ζεύγος του Casino Royale έμεινε στην αιωνιότητα!
Ακολουθούν: Με 4 η Sophie Marceau, από 3 για Izabella Scorupco, Kim Basinger, Carole Bouquet, Daniela Bianchi και μία από τις άλλες 22, από 2 για Olga Kurylenko, Barbara Bach και Ursula Andress, από 1 για Halle Berry και Judie Dench. Μαυρίστηκαν οι Yeoh, d'Abo, Rigg, Moneypenny...

Αξιοσημείωτα: Θριάμβευσαν οι Γαλλίδες, κι ενώ μάλιστα είχα παραλείψει κακώς να συμπεριλάβω την Claudine Auger του "Thunderball", για το οποίο πρέπει να ζητήσω εδώ συγγνώμη. Οπότε οι αναγνώστες του "Φαντάσματος" φαίνεται ότι συντονίζονται με τον φιλογαλλισμό μου. Από την άλλη, με οδύνη διαπιστώνω ότι δεν κατάφερα να σας πείσω για την αξία της Olga Kurylenko. Ναι, φαίνεται ότι το Ολγάκι δεν έχει ρεύμα, δεν τραβάει. Εκτός από μένα, μόνο άλλος ένας ομοϊδεάτης μου την ψήφισε... Σε όλους εσάς, λοιπόν, που αποδοκιμάσατε την Olga Kurylenko σας αφιερώνω θερμά την παρακάτω φωτογραφία! "Να δείτε τι χάσατε", που λένε και στα τηλεπαιχνίδια...

Her name is Kurylenko! Olga Kurylenko...

Με αφορμή μια ταινία: Οι "Δέκα Εντολές" του George W. Bush

2008-11-27T14:30:00.000-08:00

Με αφορμή την αποχώρηση του George W. Bush από την εξουσία (ελπίζω ότι η εποχή που θα λέγαμε μισοαστεία- μισοσοβαρά την "πλανηταρχία" έχει περάσει ανεπιστρεπτί) μια κωμικοτραγική ανασκόπηση των "Δέκα Εντολών" του νέου Μωυσή στην οκταετία του... Την αφορμή μου την δίνει βεβαίως η νέα ταινία του Oliver Stone...
Αλλά πριν να προσπαθήσει το σινεμά να αποτυπώσει την πολιτική πραγματικότητα, είχαμε πολλές φορές το φαινόμενο να αντιγράφει η πολιτική πραγματικότητα το σινεμά.
Λ.χ. στο "Wag the dog" Αμερικανός Πρόεδρος προκαλεί εικονική κρίση και πόλεμο στα Βαλκάνια για να συγκαλύψει σεξουαλικό σκάνδαλο. Την ταινία επαλήθευσε ο Clinton με τον πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο ένα χρόνο μετά το σκάνδαλο της Μόνικας. Και την σκηνή του "Independence Day", όπου ο Πρόεδρος κατεβαίνει από ελικόπτερο με zoom στο προπορευόμενο σκυλάκι του, υιοθέτησε ο Bush με πρωταγωνιστή το διάσημο σκύλο Barney. O Bush θα μπορούσε επίσης να ειδωθεί ως αντιγράφων τον Jim Carrey, που αφού έγινε γνωστός για ρόλους σε ταινίες, όπως ο "Ηλίθιος και ο Πανηλίθιος" έπαιξε και στην ταινία "Bruce Almighty", όπου και κλήθηκε απ' το Θεό να γίνη "θεός για μια βδομάδα". Με την ίδια παιδαριωδία θεώρησε και ο απερχόμενος Πρόεδρος τον εαυτό του ως Αντιπρόσωπο του Θεού για οκτώ χρόνια, και τον πλανήτη αντικείμενο των αυθαίρετων παιχνιδιών του.

Η αυτοπεποίθηση, πάντως, του απερχόμενου Προέδρου για το προφητικό του χάρισμα με έβαλε σε σκέψεις για το ποιες θα μπορούσαν να είναι οι 10 εντολές που ο θεός (για την ακρίβεια ο θεός του παρά φύσιν συνασπισμού προτεσταντών και ιουδαϊστών) παρέδωσε στον εκλεκτό του Νομίζω ότι ήταν οι εξής:

1) Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου (Είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να εκλεγείς πρόεδρος τον Η.Π.Α. παρά την ανικανότητά σου)

2) Ου μοιχεύσεις (Ο τελευταίος Πρόεδρος που την παρέβη ακόμη τρέχει). Αλλά ακόμη και αν μοιχεύσης, τότε προς Θεού...

3) ...Μην ψευδομαρτυρήσεις (Η ηθική της αμερικανικής κοινωνίας μπορεί να συγχωρήσει τον εξολοθρεμό λαών, αλλά όχι τις σεξουαλικές παρεκτροπές. Ευπιστεί στο θέατρο για "ανθρωπιστικές αξίες" που απαιτούν άμεσους βομβαρδισμούς, αλλά εξεγείρεται για ψευδορκίες ενώπιον της Βίβλου και του λαού.)

4) Κάνε στις εταιρείες που σε χρηματοδότησαν αυτό που θα ήθελες να κάνουν οι εταιρείες σε σένα. (Τουτέστιν, προκάλεσε πολέμους που ευνοούν τις πετρελαϊκές και κατασκευαστικές εταιρείες, ώστε αυτές να στηρίξουν και την επανεκλογή σου.)

5) Αγάπα το Ισραήλ ως σεαυτόν (Να θυμάσαι: Οι απαιτήσεις του λόμπι τους είναι σημαντικότερες απ' το -απροσδιόριστο, δυσεξερεύνητο- εθνικό συμφέρον του αμερικανικού λαού)

6) Δεν θα λατρεύσεις άλλον εκτός από εμένα (Υπάρχει μόνο ο θεός στον οποίο εμπιστεύεσαι το δολλάριο. Δεύτερο νόμισμα (λ.χ. Ευρώ) απαγορεύεται ως απόλυτο διεθνές μέσο συναλλαγής. Οι ΗΠΑ είναι το μόνο κράτος που κόβει νόμισμα χωρίς αντιστοιχία με το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν του. Αν αμφισβητηθεί το κύρος του δολλαρίου ως του εσχάτου συναλλακτικού μέσου, τέλειωσες. Γι' αυτό οι υβριστές που πουλάνε πετρέλαιο για Ευρώ (λ.χ. Saddam) πρέπει να δοκιμάζουν τη θεία νέμεση. Έναντι αυτής της νομισματικής προτεραιότητας, όλοι οι διεθνείς οργανισμοί (ΟΗΕ, ΕΕ, ακόμη και ΝΑΤΟ!), είναι δευτερεύοντες. Η συνεργασία μαζί τους προαιρετική)

7) Αν δεν υπήρχε η 11η Σεπτεμβρίου, θα έπρεπε να την εφεύρουμε ("S' il n' existait pas d' 11 Septembre, il faudrait l' inventer", για να παραφράσω τον Βολταίρο)... (Τα σχέδια των "Γερακιών" περίμεναν στο ράφι για την κατάλληλη αφορμή. Και ούτως ή άλλως η 11η ευνοεί τις ρεπουμπλικανικές φοβίες. Αποστρέφει την προσοχή απ' την πτώση της οικονομίας. Καλλιεργεί το σωτήριο πατριωτικό image. Επαληθεύει την "Clash of Civilisations")
8) Μακάριοι οι πολεμοποιοί ("Πόλεμος πατήρ πάντων εστί": Στον Ηράκλειτο το γίγνεσθαι είναι ένας πόλεμος που διεξάγεται με ορισμένη κανονικότητα. Έτσι και στη Νέα Τάξη: Πρέπει να διεξάγονται πόλεμοι με ορισμένη κανονικότητα: 1991 Ιράκ, (1995 Βοσνία-Ερζεγοβίνη, 1998 Ιράκ- Σουδάν- Αφγανιστάν), 1999 Σερβία, 2001 Αφγανιστάν, 2003 Ιράκ. Πέρα από τις πολλές αναγκαίες, αλλά όχι επαρκείς αιτίες, παραμένει ο ένας αποχρών λόγος: Τα λόμπι των πολεμικών βιομηχανιών απαιτούν πολέμους σε τακτά χρονικά διαστήματα. Για να χρησιμοποιείται η σύγχρονη τεχνολογία, αλλά και να αγοράζεται υπό καθεστώς ανάγκης από τα "συμμαχικά" κράτη. Δεν έχει φθάσει η στιγμή που η οικονομία θα απελευθερωθεί απ' τον πόλεμο. Επιπλέον, πρέπει και να δοκιμάζονται σε κανονικές συνθήκες τα τελευταία μοντελάκια με θεατή όλον τον πλανήτη (από τον καιρό της Χιροσίμας και του Ναγκασάκι, της επιτυχούς πρόβας με θεατή την "σύμμαχο" ΕΣΣΔ). Αλλά και να γίνουν κάποιες μακρινές χώρες (και- βεβαίως- η Γεωγραφία δεν είναι απαραίτητη για τον πλανητάρχη- θα την μάθη βομβαρδίζοντας), πυρηνικοί σκουπιδότοποι του πλανήτη, για απόβλητα που είναι πολύ ακριβό να αποθηκευθούν)

9) Φτιάξε τον κακό και ρίξτον στον γιαλό (Φτιάξε τον "bad guy". Θα σου χρησιμεύσει δυο φορές! Ένας δικτάτορας μπορεί να καταπιέσει το λαό του και να τον σύρει σε πόλεμο που σε συμφέρει (λ.χ. Saddam με Ιράν). Μπορεί να αποτελέσει ευνοικό συνομιλητή στην κατάλληλη στιγμή (Milosevic το 1995). Εκπαίδευσε τον τρομοκράτη και βλέπουμε (λ.χ. bin Laden εναντίον σοβιετικών). Κι όταν τον ξεζουμίσεις και δεν σου χρησιμεύει πια, επικαλείσαι τον ανθρωπισμό και τα δικαιώματα του λαού του, για να επέμβεις (λ.χ. Milosevic, Saddam). Μετά την ήττα του καλύτερα να τον αφήσεις, για να πλανιέται σαν απειλή, ώστε να επεκτείνεις την παρουσία και εκμετάλλευσή σου (λ.χ. Saddam, bin Laden). Κι άμα τελειώσει η διπλή χρησιμότητα, τότε μόνο τον ξεφορτώνεσαι και ψάχνεις άλλον.)

10) Ζήτα συγχώρεση απ' τους διπλωμάτες και τους δημοσιογράφους, μόνο αφού τους σκοτώσεις. (Σε κάθε πόλεμο που ανοίγεις από θέση ισχύος, πάντα να τεστάρεις μέχρι πού "σε παίρνει". Σήμερα βομβάρδισε την κινεζική πρεσβεία (Βελιγράδι 1999), αύριο τους Ρώσους διπλωμάτες (Ιράκ 2003). Το "sorry" έχει ελάχιστο πολιτικό κόστος. Οι στόχοι σου βέβαια είναι "αποκλειστικώς" στρατιωτικοί, πολιτικοί και οικονομικοί. Αλλά στις "παράπλευρες απώλειες" ένταξε και "ψυχολογικούς" στόχους με συμβολική σημασία: Μαιευτήρια. Γιατρούς. Και δημοσιογράφους. Μπορείς πάντα να τα φορτώσεις σ' έναν αποδιοπομπαίο τράγο, λ.χ. στις Μυστικές Υπηρεσίες που σου δωσαν λάθος χάρτη ή στον φαντάρο που ένιωσε απειλημένος κ.ο.κ.)

Και με τον Obama τι γίνεται; Η ταινία έχει καλό trailer. Είναι πιασάρικη, έχει και κοινωνικό προβληματισμό, γενικά είναι από αυτές που πάνε καλά στα Όσκαρ. Το θέμα είναι και αν θά 'χει happy ending! Προς το παρόν να πω ότι για μένα έχει μόνο σασπένς!...

W. (2008) (15 στα 20)

2008-11-27T13:49:00.000-08:00

Οι Αγγλοσάξονες του φιλελεύθερου καπιταλιστικού Διαφωτισμού προπαγάνδιζαν το σύνθημα "private vice, public virtue". (Δηλαδή όσο εγωιστικά και αντι-χριστιανικά προωθήσεις το δικό σου ατομικό συμφέρον, τόσο θα προκύψει το καλύτερο για την δημόσια κατάσταση, μέσα σε μια κοινωνία και οικονομία δίχως παρεμβατισμό, που αφήνει τους "φυσικούς" νόμους της οικονομίας να κάνουν την δουλειά τους). Το νόημα της ταινίας με μια φράση θα την περιέγραφα αντιστρέφοντας το κλασικό αγγλοσαξονικό σλόγκαν. Δηλαδή "private virtue, public vice". Δηλαδή, όσο στην προσωπική σου ζωή προσπαθείς να διακατέχεσαι από ιδεώδη στην προκειμένη περίπτωση των σφηκών WASPs (White Anglo-Saxon Protestants) "χριστιανικά" και "ηθικά", τόσο άμα γίνεις υψηλόβαθμος πολιτικός και ασκήσεις πολιτική βάσει αυτών θα φέρεις τον όλεθρο για όλους! Ναι, η ταινία μας δείχνει έναν George W. Bush βασικά καλοπροαίρετο. Είναι reborn, έχει κάποιους σκοπούς, κάποια πιστεύω και αυτά προσπαθεί να προωθήσει. Βέβαια, πιθανόν με μια διαδικασία ίσως και ψεμμάτων που λέει στον εαυτό του, ή που έχει ήδη πει στον εαυτό του πριν αρχίσει να συλλογίζεται. Αν συλλογίζεται...Γενικώς, είναι μάλλον η αφέλεια, η βλακεία, η άγνοια κινδύνου που τον καθιστούν εγκληματία, κι όχι η κακή πρόθεση.
Κοιτάξτε, να το πω όσο γίνεται σύντομα, επειδή αυτή η ταινία πραγματικά δεν αξίζει να της αφιερώσω σεντόνι.
Στα καλά της ταινίας: Δεν δαιμονοποιεί τον Bush. Δεν ξέρω αν συμφωνείτε μαζί μου. Όλοι ξέρουμε πόσο καταστροφική ήταν η οκταετία Bush. Τι θα κερδίζαμε από το να τον έχουμε ως σάκο του μποξ σε μία ταινία; Θα ήταν πολύ κοινότυπο, πολύ προβλέψιμο!...

Οι εικόνες που δείχνει η ταινία σε μεταφέρουν κάπως σε αυτήν την μέσα Αμερική, την βαθύτερη ενδοχώρα που ψηφίζει τους Ρεπουμπλικάνους. Είναι σημαντικό αυτό και σε βοηθά αρκετά να καταλάβεις την ψυχολογία όλων αυτών των πολυπληθών ψηφοφόρων του Bush. Δεν είναι αυτονόητο! Έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε Νέα Υόρκη και Λος Άντζελες στις ταινίες, και το να δούμε και την μέσα Αμερική έχει το ενδιαφέρον του. Προσωπικά, αισθάνθηκα να καταδύομαι όντως σε αυτήν την αμερικάνικη ζωή στο Τέξας και αλλού, στους έρωτές τους, τα μεθύσια τους, τις γιορτές τους, τις συναναστροφές τους, τα σπίτια τους... Η ταινία μου έδωσε ένα γερό αίσθημα του being there... Γι' αυτό της βάζω αυτόν τον συγκριτικά μεγάλο βαθμό. Συν για την πολύ καλή κατά την γνώμη μου ερμηνεία του Josh Brolin, που μας έδωσε παραστατικότατα την αμηχανία και νευρικότητα της βλακείας!

Στα μείον (μάλλον μ' έχει επηρεάσει ο κουλτουρόσουπας...): Γελάς. Αλλά πολλές φορές δεν ξέρεις αν γελάς με τους μπουσισμούς και τα μαργαριτάρια του Προέδρου, ή αν γελάς με τις προχειρότητες και τους ερασιτεχνισμούς της σκηνοθεσίας του Oliver Stone. Πολλές φορές είναι γελοία η ίδια η ταινία και όχι το θέμα της.

Επίσης, υποτίθεται ότι η ταινία θα μας έκανε να καταλάβουμε καλύτερα τον George W. Bush, αλλά προσωπικά δεν έμαθα απολύτως τίποτα που δεν ήξερα ήδη. Η σχέση με τον πατέρα Bush, ήταν κατά την γνώμη μου σε ένα πολύ απλό επίπεδο...

Καταμέτρηση Ψήφων: Vicky Cristina Barcelona & Blindness

2008-11-25T16:02:00.000-08:00

Στην ψηφοφορία για το "ποιος είναι ο ερωτικός σας τύπος", σε σύνολο 16 ψήφων, έλαβαν:
1) Duo Cristina & Maria-Elena 4
2) Bardem 3
-) Barcelona 3
4) Vicky 2
5) Από 1, η Cristina, ο Doug, το τρίο Vicky-MariaElena με περίστροφο και ο Woody Allen.
9) 0 για Bardem πακέτο με Penelope.

Αξιοσημείωτα: Η Vicky πέρασε την Cristina! Μπράβο στο αουτσάιντερ Rebecca Hall! Η Barcelona θριάμβευσε, κοντράροντας τα φαβορί Bardem και Duo! Μαυρίστηκε ο Bardem ως πακέτο με Penelope... (Που σημαίνει ότι δεν βρέθηκε ακόμα γυναίκα (ή μπάι) που να είναι διατεθειμένη/ος να μοιραστεί τον Bardem! Τουλάχιστον όχι μεταξύ των αναγνωστριών/ών του "Φαντάσματος". Ναι, πρέπει να παλέψω πολύ ακόμη για την διάδοση της ερωτικής απελευθέρωσης και του σεξουαλικού αλτρουισμού...). Γενικά τα φαβορί επιβραβεύτηκαν, αλλά και τα αουτσάιντερ δεν μαυρίστηκαν...Χάρηκα και για τον Doug, το παλληκάρι, πήρε κι αυτός μια ψήφο, να μην μείνει παραπονεμένος...

Στην ψηφοφορία για το αν είναι μη πολιτικά ορθός ο τρόπος που παρουσιάζονται οι τυφλοί απ' τον Mereilles, είχαμε 3 ψήφους στο όχι, 1 στο ναι, 1 στο ναι μεν αλλά ποιητική άδεια, και 5 στο "έχω μια σκασίλα"! Κανονικά, θα σας είχα κατακεραυνώσει για την μη ευαισθησία σας σε θέματα πολιτικής ορθότητας. Αλλά απ' όταν είδα το "In Bruges", έχω αλλάξει στάση. Λέω, λοιπόν, αντ' αυτού να διοργανώσω μεταξύ των αναγνωστών ένα casting. Ο νικητής θα προταθεί για τον ρόλο του Collin Pharell στο sequel του "In Bruges", το"In Liege" (η άλλη βαρετή πόλη του Βελγίου)... Είστε μέσα;

Gomorra (2008) (18 στα 20)

2008-11-25T14:25:00.000-08:00

Πολύ καλή δουλειά! Ένα "hyperlink" έργο στα καλύτερά του! Μ' αρέσει ο ρεαλισμός του, μ' αρέσουν οι πατσοκοιλιές των νοτιοϊταλών, τα ξεθωριασμένα χρώματα. Μην ακούτε αυτούς που λένε ότι είναι απλά ντοκιμαντερίστικο και βαρετό. Η ταινία πέρα από την αξία της ως καταγραφή γεγονότων (σημειωτέον ότι για τον συγγραφέα του βιβλίου Σαβιάνο έχει εκπονηθεί συμβόλαιο θανάτου), έχει και πολύ μεγάλη καλλιτεχνική αξία, με εξαιρετικό ντεκουπάζ. Για την καλλιτεχνική αυτή αξία με κάλυψαν πλήρως τα κείμενα των Kioy, Γιώργου Μπουκάτσα και Αχιλλέα και αισθάνομαι ότι δεν έχω κάτι να συμπληρώσω... Δείτε την οπωσδήποτε!

"Άντε, και για την πρώτη μας δολοφονία, η Καμόρα μας υποσχέθηκε ομορφότερα μποξεράκια!"...

Το Σύμπλεγμα Baader Meinhof (2008) (16 στα 20)

2008-11-20T02:12:00.000-08:00

Εφαρμόζοντας το "αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις", προτείνω να δούμε λίγο τον τίτλο της ταινίας. Αν μιλούσαμε για RAF (Rote Armee Fraktion= Φράξια Κόκκινος Στρατός), τότε θα ασχολούμασταν ίσως με τις πολιτικές προϋποθέσεις της (τρομοκρατικής έστω) στράτευσης, τις τακτικές του αντάρτικου πόλεων, τα διλήμματα. Κάνοντας λόγο για "der Baader Meinhof Komplex" (=To Σύμπλεγμα Baader-Meinhof), το θέμα υποβαθμίζεται σε μια προσωποπαγή ομάδα ή συμμορία γύρω από κάποιον Baader και κάποια Meinhof. Πράγματι, στην ταινία εγώ κάτι τέτοιο κυρίως είδα, κάποια πρόσωπα-σύμβολα-θρύλους για κάποιες χρονικά περιορισμένες γενιές γερμανικής νεολαίας, όπως ας πούμε πέρσι είχαμε δει τον Jesse James ως σύμβολο-θρύλο για κάποιες γενιές Αμερικανών. Ή, για να το πω κι αλλιώς, είδα στην ταινία μια συμμορία πολύ σικ και στιλάτη, συσπειρωμένη γύρω από έναν αρχι-τρέντι Baader, όπως η Συμμορία των 11 (Ocean's Eleven) είναι μαζεμένη γύρω από τον αρχι-τρέντι Daniel Ocean- George Clooney. Και οι δύο συμμορίες των πρόσφατων ταινιών κάνουν χοντρά κόλπα με σχετική άνεση, με cool ύφος, χωρίς να φαίνεται ότι πρέπει να επιστρατεύσουν το μέγιστο των δυνάμεών τους.

Baader's Eleven?

Γιατί επιμένω στο θέμα του ονόματος? Γιατί νομίζω ότι τα ονόματα δεν είναι ουδέτερα ή αθώα. Στην δεκαετία του '70 το όνομα "Baader Meinhof Komplex" ήταν ένα όνομα που επιλεγόταν βασικά από τους καθεστωτικούς μηχανισμούς, είτε αστυνομικούς, είτε μιντιακούς, προφανώς για να υποβαθμίσει τον πολιτικό χαρακτήρα της οργάνωσης, ενώ η ίδια η οργάνωση ουδέποτε επέλεξε να αυτο-ονομαστεί έτσι. Και το πρόβλημα στην ταινία, δεν είναι βέβαια το όνομα καθ΄ εαυτό. Είναι ότι το όνομα συμβαδίζει με ένα σημαντικό έλλειμμα πολιτικού στοχασμού. Λ.χ. 1) οι διαφωνίες μεταξύ των μελών στην φυλακή παρουσιάζονται σαν ξεκατινιάσματα ανάμεσα σε δύο ελαφρώς bitchy γκόμενες (Meinhof και Ensslin), 2) στην αρχή εξαίρεται ο διεθνής παράγων της διαμαρτυρίας ενάντια στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, αλλά υποβαθμίζεται ο εσωτερικός παράγων, ότι ετίθεντο θέματα συνέχειας μεταξύ του μεταπολεμικού καθεστώτος της Γερμανίας και του αντίστοιχου ναζιστικού, τα οποία είχαν διογκώσει την λαϊκή και φοιτητική διαμαρτυρία.

Bruno Ganz: Από "Hitler", αρχηγός της μεταπολεμικής Γερμανικής Αστυνομίας! Κάτι τέτοια έβλεπε η RAF... (Αστειεύομαι προφανώς)...

3) Υπάρχει σαφές έλλειμμα στις ερμηνείες, για το οποίο σαφώς φέρει την ευθύνη ο σκηνοθέτης. Ο Baader του Moritz Bleibtreu είναι ένα enfant gate, ένα κακομαθημένο παιδί, που εκνευρίζεται όταν οι Άραβες δεν τον αφήνουν να παίξει με τα όπλα τους κατά βούληση, που προτιμά να κλέβει Porsche, επειδή αυτές ταιριάζουν καλύτερα με τα τρέντι ρούχα του. Το ζεύγος του με την Gudrun Enssling (Johanna Wokalek) είναι σαν το ζευγάρι της πιο μάγκισσας του high-school, που ενώ προηγουμένως ήταν το καλό κορίτσι του (πάστορα) μπαμπά, τώρα αποφασίζει να ξεπορτίσει, και τα καταφέρνει φτιάχνοντάς τα με τον αρχι-μάγκα του ίδιου Λυκείου. (Σαν να λέμε η Kelly του "Χτυποκάρδια στο Beverley Hills", που τα φτιάχνει με τον Dylan). Τώρα, όμως, όλες την ζηλεύουν κι έτσι αυτή πρέπει κατά κανόνα να υπενθυμίζει την βασική κυριότητά της πάνω στον Baader, έστω και εν μέσωι "κοινογαμίας" (έτσι ονομάζεται απ' τον Πλάτωνα στην "Πολιτεία" η σοσιαλιστική σεξουαλική κοινοκτημοσύνη). O Bleibtreu είναι λίγο υπερβολικά μπούλης, δεν δείχνει πουθενά να διαθέτει επιτελικά προσόντα για τον σχεδιασμό τέτοιων επιχειρήσεων. Όπως και η πολυαγαπημένη μου Martina Gedeck μου φαίνεται ως μια υπερβολικά αναιμική και λυρική μεγαλογκόμενα, για να είναι η Meinhof. Από τις ερμηνείες μου άρεσαν μόνο η Johanna Wokalek (Enssling) και η Nadja Uhl (Brigitte M.), που αυτό που παίξανε, έστω κι αν μονοδιάστατο, το παίξανε με πάθος και πείσμα! Και βέβαια δεν αμφισβητώ ότι μπορεί κι ο πραγματικός Baader να είχε κάποιες από αυτές τις ιδιότητες του σεξιστή, φωνακλά, ελαφρώς υστερικού κτλ. Όπως για τον Γιωτόπουλο λέγανε ότι ήταν ένας κοινωνικά γοητευτικός συνδαιτυμών στα μπουρζουάδικα σαλόνια, κολλητάρι με ζωγράφους και φιλοσόφους στο Παρίσι κτλ. Αλλά δεν μπορώ να πιστέψω ότι στο Γερμανικό κράτος αλώνιζε μια οργάνωση που παρουσιάζεται στην ταινία να είναι πιο ερασιτεχνική κι απ' την 17 Νοέμβρη των αδελφών Ντάλτον-Ξηρών!
4) Παραμένουν τα βασικά προβλήματα της ταινίας που έχουν συζητηθεί πολύ. Τα λευκά κελλιά που παρουσιάζονται ευρύχωρα με βιβλιοθήκες, τηλεοράσεις, ραδιόφωνα, κ.ά. σίγουρα καλύτερα από την γκαρσονιέρα μου. Η υιοθέτηση της εκδοχής της "αυτοκτονίας" των μελών της οργάνωσης στην φυλακή, σε ένα σημείο που η ταινία έπρεπε να είναι πιο αποφατική. Η δίκη παρουσιάζεται εξαιρετικά χαλαρή. Ο επικεφαλής αστυνομίας πολύ καλός με βαθιά κατανόηση των τρομοκρατών. Και οι "κακοί" του καθεστώτος είναι συνήθως μεμονωμένα παρανοϊκά ή ηλίθια άτομα.
Τα παραπάνω σημαίνουν μήπως ότι πρόκειται για μια ταινία "παραγγελιά" που έχει σκοπό την συστηματική δυσφήμηση της RAF και την αμαύρωση κάθε έννοιας πολιτικής στράτευσης; Νομίζω, κάθε άλλο! Η ταινία, παρά το πολιτικό έλλειμμά της, δεν επιτρέπει νομίζω καθόλου τις "θεωρίες συνομωσίας" που ακούει κανείς να αναπτύσσονται μεταξύ του πάντα καχύποπτου ελληνικού κοινού.
Να πω το αίσθημά μου: Το πρώτο μέρος της ταινίας δονείτο από έναν σαρωτικό επαναστατικό παλμό. Ως προς τα ουσιώδη: Υπάρχει στην ταινία η καταγγελία των γερμανικών μίντια της εποχής, γύρω από τους ομίλους του Bild και του Spiegel, υπάρχει η κατάδειξη των εγκλημάτων στο Βιετνάμ και την Μέση Ανατολή, αλλά και η εσωτερική καταπίεση στην Γερμανία. Θεωρώ ότι δεν μπορεί κανείς να τα παραβλέψει αυτά και να πει με ελαφρά καρδιά ότι πρόκειται απλώς για μια ύπουλη νεο-καθεστωτική δυσφήμηση της πολιτικής στράτευσης.

"Ήρεμα, ήρεμα, δεν είμαι τρομοκράτης, ήρεμα, ήρεμα, είμαι το θύμα μιας αγάπης!".

Πιστεύω ότι ο σκηνοθέτης κατέβαλε κάποιες φιλότιμες προσπάθειες να χωρέσει πολλές αντιτιθέμενες απόψεις. Εγώ αυτό που κυρίως θέλω να κρίνω είναι το πώς από κάποιο σημείο και πέρα μες στην ταινία υποβαθμίζεται η πολιτική προβληματική για να δώσει την θέση της στο εύκολο δράμα και την συναρπαγή των αισθήσεων.
Με μια φράση αυτό που βλέπουμε στην ταινία θα το περιέγραφα ως εξής: Μια ωραία παρέα έγκαυλων νέων που σε μια στιγμή ωραίας καψουρεμένης μέθης τα σπάνε όλα, και μετά ξυπνώντας το άλλο πρωί στο hang-over τους, ανακαλύπτουν ότι έχουν κάνει και σοβαρές ζημιές...
Οφείλω να ομολογήσω ότι τα αισθήματά μου είναι ανάμεικτα. Ο μπιτάτος ρυθμός της ταινίας, το εντυπωσιακό μοντάζ, η μουσική, μπορεί και να ειδωθούν ως πολύ επιτυχημένα. (Αν και εδώ θα ταίριαζε γάντι η ατάκα που χρησιμοποίησε ο Ηλίας Δημόπουλος για άλλη ταινία ότι, αν την θυμάμαι καλά, ο σκηνοθέτης "κάνει πολύ μοντάζ και λίγη σκηνοθεσία"). Σε ορισμένα σημεία η ταινία έβγαζε γνήσιο ερωτισμό, απελευθέρωση. Λ.χ. η σκηνή που έρχεται ο δαρμένος από τους καθεστωτικούς εξουσιαστές και τον φιλοξενεί η Enssling στην μπανιέρα της, και μετά ο Baader του δίνει από πάνω και το πέτσινό του για να δείξει τον διττό συνδυασμό κοινογαμίας και κοινοκτημοσύνης (κι όλα αυτά σε έναν δαρμένο κακομοίρη) σίγουρα θα είναι αυτήν την χρονιά στο Top 10 από τις ερωτικές φαντασιώσεις μου με κινηματογραφική προέλευση!!!

Σίγουρα, πιστεύω ότι η ταινία μάλλον εντείνει σε ένα σύγχρονο νέο, ακόμη και ανενημέρωτο, την επιθυμία για πολιτική επαγρύπνηση, παρά την αποθαρρύνει.
Και σίγουρα θα μου μείνουν από την ταινία το τόσο ερωτικό σαν λαγού άτσαλο πρόσωπο της Johanna Wokalek (1η φωτογραφία), με την τόσο υποδαυλιστική άγαρμπη εφηβική ομορφιά της. Το τόσο λυρικό καθάριο πρόσωπο της Nadja Uhl (2η φωτογραφία), στις πολύ συγκινητικές στιγμές, όταν βγαίνει από την φυλακή με την πεντάχρονη στέρηση από σεξ και οπλοφορία. Όπως, βέβαια, επιβεβαίωσα την μεγάλη μου αγάπη για τις σεσημασμένες "τρομοκράτισσες" Alexandra Maria Lara (3η φωτογραφία) και Martina Gedeck.

Όπως και ήταν εξόχως ερωτικά τα σώματα της ιδεολογίας της φυσικότητας των '7ος, σώματα αφράτα με στρογγυλές κοιλιές και αιδοία θάμνους- σήματα κατατεθέντα της εποχής, εξίσου όπως και οι Citroen-βάτραχοι, τα ουτιδανά Fiatάκια και τα Renault 5.
Να πω μόνο τι φοβάμαι:

Φοβάμαι να μην εξοβελιστεί παντελώς το (πολιτικό) πραγματικό για χάρη του φαντασιακού. Γιατί κάπου, όταν βλέπεις

στην ταινία τριφασικές μουνάρες με καυτά μίνι να γαζώνουν μπάτσους με οπλοπολυβόλα, κάπου απορείς μήπως βρίσκεσαι στην λάθος ταινία, μήπως είσαι στους "Άγγελους του Charlie"...

Οι Άγγελοι του Baader

Τελικά, για να τελειώσω, όπως άρχισα, με μια "ονομάτων επίσκεψιν" (κατά Αντισθένην), έχουμε στην ταινία κάποιο "Komplex", αλλά δεν ξέρω το κόμπλεξ ποιου; Είναι το κόμπλεξ των "Baader-Meinhof"; Ή μήπως είναι τα κόμπλεξ της σύγχρονης Γερμανίας, με την λιγότερη δυνατόν μειωτική έννοια του όρου. Μιας Γερμανίας που προσπαθεί να ξορκίσει τους δαίμονές της με το να μας πείσει, ας πούμε ότι... Ήταν καταπιεστικό το καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας, αλλά υπήρχε και λανθάνουσα ανθρωπιά (Das Leben der Anderen), και κάποια καλά που δεν τά 'βρισκες στον παραδίπλα καπιταλισμό (Goodbye Lenin)... Ήταν εγκληματικός ο ναζισμός, αλλά κάνανε εγκλήματα κι οι Σύμμαχοι, κι ο Hitler ήταν κι αυτός άνθρωπος, όχι διάβολος ή madman, όπως μας τον παρουσιάζουν (Der Untergang). Τελικά, την ταινία μάλλον την αντιλαμβάνομαι σ' αυτό το σύγχρονό μας πλαίσιο "ξορκίσματος των δαιμόνων" από τους Γερμανούς. Και τα τρωτά της δεν νομίζω ότι είναι μια σκευωρία δυσφήμησης της πολιτικής στράτευσης, όπως είπαν πολλοί στην Ελλάδα... Αλλά μάλλον μια προσπάθεια να ειπωθεί ότι: Ναι, η Γερμανία είχε καταπιεστικούς κατασταλτικούς μηχανισμούς, αλλά κοιτάξτε και τι επίπεδο στις φυλακές της! Ναι, ήταν σύμμαχος των Αμερικανών, αλλά μέσα ο λαός έβραζε για τα εγκλήματα σε Βιετνάμ και Μέση Ανατολή! Κ.ο.κ.

"Άντε, και στις επόμενες Απόκριες, θα ντυθώ Che Guevarra!".

Ο Bond του Craig: "Καινοτομία" ή επιστροφή στις πηγές του Ian Fleming?

2008-11-09T08:14:00.000-08:00

Kλείνω το μινι-αφιέρωμα Bond με αυτήν την διερώτηση. Γίνεται πολύς λόγος για το πώς ο Bond των Craig/ Haggis ανανέωνει την σειρά ή και την ανατρέπει. Γίνονται συγκρίσεις με την σειρά "Bourne" με Mat Damon, αναφορές στην political correctness, τον ρεαλισμό και την ανθρωπιά του νέου Bond, ως έναυσμα για να επιχαίρουν κάποιοι και να αγανακτούν άλλοι. Αυτό που λέγεται λιγότερο είναι ότι έχουμε επίσης μια επιστροφή στον πρωταρχικό ήρωα των μυθιστορημάτων του Ian Fleming, από τον οποίο η κινηματογραφική σειρά αυτονομήθηκε.

Έκανα από περιέργεια μια γρήγορη ανάγνωση του πρώτου από τα 14 μυθιστορήματα της σειράς του Fleming, δηλαδή του Casino Royale, και διαπίστωσα τα εξής ενδιαφέροντα:

Όταν ερωτάται ο Bond πώς κατάφερε να γίνει 00, απαντά πως δεν ήταν ιδιαίτερα δύσκολο, απλώς χρειάζονταν ανθρώπους που να είναι έτοιμοι να σφάξουν κάποιον. Και δεν ήταν εύκολο να βρεθούν τέτοιοι άνθρωποι. Καμία περηφάνεια, καμία αυταρέσκεια. Ένας Bond με ώριμη ταπεινοφροσύνη, που διατηρεί ωστόσο την ελάχιστη απαραίτητη απόσταση από τον κυνισμό, με συναίσθηση της ματαιότητας. Ο Bond παρουσιάζεται ως ένα είδος χασάπη. Έπρεπε να κάνει τους δύο φόνους, όπως και στην πρόσφατη ταινία. Στο μυθιστόρημα, όπως και στην ταινία, ο πρώτος φόνος γίνεται με πιστόλι μακρόθεν και χρειάζεται μία μόνο σφαίρα. Εκεί ο Bond θεωρεί ότι είναι πολύ εύκολο τελικά να περάσεις αυτό το βήμα που χωρίζει την πρότερη μακαριότητα του αθώου από τον φόνο. Ο δεύτερος, όμως, φόνος (και οι δύο μες στον Β' Παγκόσμιο) πρέπει να γίνει με μαχαίρι, είναι αρκετά χασάπικος, και προκαλεί τον αποτροπιασμό του Bond. Θεωρώ ότι η ταινία Casino Royale αποδίδει με μεγάλη πιστότητα το πνεύμα του μυθιστορήματος του Fleming σε αυτά τα δύο γεγονότα.

Αν και χασάπης, ο Bond του μυθιστορήματος έχει και το σικ και τον κοσμοπολιτισμό, και το gambling και τον ερωτισμό της κινηματογραφικής σειράς παρέα με την σκληράδα και τον τσαμπουκά. Τι δεν έχει? Δεν είναι ξερόλας. Δεν κάνει ψυχαναγκαστικό σεξ σε κάθε δυνατή ευκαιρία. Δεν έχει εκ των προτέρων έτοιμες τις ατάκες. Δεν έχει εκ των προτέρων έτοιμη την λύση σε όλα τα διλήμματα, σε όλους τους ηθικούς ενδοιασμούς, σε όλες τις συναισθηματικές περιπλοκές. Με λίγα λόγια είναι ένας Bond ανοιχτός, μετεωριζόμενος. Θα μπορούσα, λοιπόν, να τιτλοφορήσω το παρόν ποστ και ως "ο ανοιχτός Bond και οι εχθροί του", παραφράζοντας την έκφραση του Popper.

Θέλω να καταλήξω στο εξής: O Craig είναι ο Bond του μυθιστορήματος του Fleming, και ίσως μόνο αυτός από τους έξι ηθοποιούς που τον υποδύθηκαν. Ίσως θα μπορούσα να πω το ίδιο και για τον Sean Connery, αλλά κυρίως των δύο πρώτων ταινιών, του Δρος Νο, και του "Από Ρωσία με αγάπη", που ήταν και οι δύο μόνες ταινίες που πρόλαβε να δει ο Fleming πριν εκδημήσει. Ποια είναι τα κοινά του Craig με τον μυθιστορηματικό Bond? Και οι δύο είναι σκληροί, βαράνε πολύ, αλλά και οδύνονται και ματώνουν. Και οι δύο έχουν συναισθηματική εξέλιξη που δεν είναι a priori διαγεγραμμένη. Και οι δύο παλεύουν μεταξύ μιας πολύ έντονης αίσθησης καθήκοντος και της ανθρωπιάς τους (που στην περίπτωση του μυθιστορηματικού έχει χαλκευτεί μέσα στον Β' Παγκόσμιο). Ο Sean Connery κατά την γνώμη μου δεν υπήρξε ποτέ ο Bond του μυθιστορήματος Casino Royale, αν και θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι υπήρξε ο Bond των υπόλοιπων μυθιστορημάτων. Και βέβαια, σιγά σιγά η επιτυχία της ταινίας οδήγησε σε μια τυποποίηση, που έφτιαξε μια συνταγή, που θεωρώ ότι είναι άσχετη με την λογοτεχνική προέλευση του Bond. Μερικά ενδεικτικά στοιχεία της συνταγής για να καταλαβαινόμαστε: Οι γκατζετιές, ότι στο τέλος θα υπάρχει ένα κρεσέντο στην βάση του κακού σε κάποιον τουριστικό προορισμό, ότι θα υπάρχει πάντα το δευτερεύον Bond κορίτσι που θα θυσιαστεί, σε αντίθεση με το πρωτεύον που θα μείνει στους τίτλους του τέλους, οι μονομαχίες με δευτερεύοντα κακό-μπράβο-φουσκωτό ως προανάκρουσμα για την τελική μονομαχία με τον πρωτεύοντα κακό, που χρησιμοποιεί περισσότερο την ευφυία και τεχνολογική υπεροχή του, τα αεροπλάνα και πτώσεις χωρίς αλεξίπτωτο, τα οχήματα κ.τ.λ. Αυτή η τυποποίηση ήταν φυσικό μετά την καθιέρωση της επιτυχίας να αφυδατώσει την έμπνευση και τον αυθορμητισμό των Bond, και τώρα παρουσιάζεται ως "καινοτομία", αυτό που εν πολλοίς είναι η μήτρα του Bond, καθώς τα μυθιστορήματα του Fleming ναι μεν έδωσαν τα εναύσματα για την συνταγή, αλλά δεν την περιείχαν στην ολοκληρωτική επιβολή της.

"My name is Fleming... Ian Fleming!"...

Δύο περιπτώσεις στις οποίες η ταινία Casino Royale αποδίδει πιστά το πνεύμα του ομώνυμου μυθιστορήματος και δεν "νεωτερίζει", όπως μπορεί να θεωρηθεί.
α) Ο βασανισμός του Bond έως κινδύνου ευνουχισμού από τον Le Chiffre. Όχι, δεν είναι παιγνιώδης αμφισβήτηση του ανδρισμού του Bond, ώστε να μην θεωρείται πια φαλλοκράτης ματσό. Υπάρχει στο μυθιστόρημα και η έμπνευσή του είναι ακούσματα του Fleming για αντίστοιχα συμβάντα στον Β' Παγκόσμιο, τα οποία μάλιστα αναφέρονται στο μυθιστόρημα. Μάλιστα, πολύ ρεαλιστικά, στο μυθιστόρημα, όταν ο Bond αναρρώνει, αναρωτιέται αν είναι έτοιμος να το κάνει με την Vesper μετά το πάθημα του, και τελικά δοκιμάζει το σεξ μαζί της μεταξύ άλλων για να μπορέσει να διαπιστώσει αν μπορεί και πάλι να λειτουργήσει σεξουαλικά ύστερα από τις καζούρες που τού 'κανε ο Le Chiffre.
Όμως, ο Fleming παρουσιάζει με μια πολύ ευρύτερη ψυχολογική- υπαρξιακή θεώρηση το γεγονός του βασανισμού, η οποία μόνο εν μέρει αποδόθηκε στην ταινία. Πηγή του βέβαια ήταν τα βασανιστήρια του Β' Παγκοσμίου, και σ' αυτό, τηρουμένων των αναλογιών, οι περιγραφές του Fleming έχουν κάτι από την ψυχολογική βαθύτητα των αυτοπαθών Imre Kertesz και Primo Levi, που παρουσιάζουν τους βασανισμούς των Εβραίων από τους Ναζί. Παρουσιάζει, δηλαδή, ο Fleming ότι ο Bond μετά τον πρώτο γύρο βασανιστηρίων, αρχίζει να νιώθει μια συμπάθεια προς τον θύτη Le Chiffre, αρχίζει να εσωτερικεύει την εικόνα που έχει ο θύτης του γι' αυτόν, μέχρι σημείου να αντλεί μια νοσηρή μαζοχιστική ικανοποίηση από τον ευτελισμό και τον πόνο του. Μετά το θάνατο του Le Chiffre και το ξεπέρασμα του κινδύνου, ο Bond μάλλον έχει βρει στην ακραία εμπειρία του πόνου την πρωταρχική συμπάθεια προς όλους τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου του δημίου του (!), αφού ο πόνος είναι τελικά το ουσιώδες της ζωής, και μόνο σ' αυτόν προσεγγίζεις τους άλλους, όπως θα έλεγε και ο Schopenhauer. Ο Bond έχει φτάσει σε μια ακραία υπαρξιακή αφύπνιση μέσα από τον πόνο, και η έννοια του καθήκοντος χάνει πια το νόημά της. Θεωρεί ότι ο Le Chiffre είναι ένας άνθρωπος, όπως και αυτός, που τους ενώνει ο πόνος, ακόμη κι αν βρίσκεται ο ένας στην θέση του θύτη κι ο άλλος σ' αυτήν του θύματος. Εξάλλου, παρατηρεί ο Bond οι θέσεις αυτές θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι οι αντίστροφες. Με αυτά σκανδαλίζει τους συναδέλφους του, που είναι ζντουπ μονολιθικοί Άγγλοι πράκτορες και απορούν με αυτόν τον προβληματισμό που τον οδηγεί στην παραίτησή του. Ο Bond παραιτείται, επειδή λόγωι της ακραίας αυτής εμπειρίας πόνου, αρνείται πλέον να πιστεύει σε good guys και bad guys. Κάτι παρόμοιο, δηλαδή, με αυτό που συμβαίνει στον Ιβάν Ντενίσοβιτς, τον ήρωα του Σολζενίτσιν στα σοβιετικά γκούλαγκ. Τελικά, είναι μόνο μέσα από αυτήν την εμπειρία του πόνου που ο Bond φτάνει στην αγάπη προς την Vesper, στην οποία τώρα έρχομαι.

Ο Bond μάλλον πήρε από τον μπαμπά...

β) Και στο μυθιστόρημα, όπως και στην ταινία, δίνεται με πολλή ευαισθησία, ο έρωτάς τους. Σκέφτονται πώς να είναι για πάντα μαζί, τα παιδιά που θα κάνουν... Τελικά, η Vesper αυτοκτονεί ως μία υπέρτατη πράξη αυτοθυσίας, που θα σώσει και τον νυν αγαπημένο της, τον Bond, και τον πρώην.

(Μερικές ιστορικές σημειώσεις: Στο μυθιστόρημα, ο πρώην αγαπημένος της ήταν Πολωνός, με τον οποίο η Vesper είχε συνεργαστεί στον Β' Παγκόσμιο εναντίον των Γερμανών, αλλά τώρα είχε παγιδευτεί από τους Σοβιετικούς κατακτητές της Πολωνίας. Η οργάνωση που εκβιάζει την Vesper είναι η σοβιετική αντικατασκοπική "SMERSH" (αρκτικόλεξο γα το ρωσικό "θάνατος στους κατασκόπους"-Smert Shpionam), που είναι το πρότυπο τόσο για το S.P.E.C.T.R.E., όσο και για το Quantum των ταινιών. Για χάρη του Πολωνού, που απειλείται με εκτέλεση από τους Σοβιετικούς, η Vesper παίζει το παιχνίδι της διπλής κατασκοπείας αλλά μόλις γνωρίζει τον Bond και τον ερωτεύεται, οι προτεραιότητες αλλάζουν. Σημειωτέον ότι το όνομα "Vesper Lynd" αποτελεί μια γερμανοειδή προφορά του "West Berlin", που ήταν σύμβολο για τους διπλούς πράκτορες. Ο δε Le Chiffre του μυθιστορήματος, τα λεφτά του τα έχει βγάλει ως μεγαλο-νταβατζής (πώς λέμε μεγαλοδικηγόρος?) από μια αλυσίδα μπορντέλων, την οποία όμως αναγκάζεται να κλείσει λόγωι ενός νεόδμητου μεταπολεμικού γαλλικού νόμου περί πορνείας. Οπότε ελπίζει να αναπληρώσει τα χαμένα λεφτά απ' το gambling).

Η αυτοκτονία της Vesper είχε ως σκοπό να σωθεί ο Bond, χωρίς να εκτελεστεί ο Πολωνός, και να βγει η ίδια με τραγικό τρόπο από το αδιέξοδο. Από το επιθανάτιο σημείωμά της, ο Bond συνειδητοποιεί ότι η αγαπημένη του ήταν ένας διπλός πράκτορας, που εξαιτίας της θα είχαν μάλλον χαθεί αρκετοί Βρετανοί πράκτορες, αρκετά μυστικά, αρκετές μάχες μέσα στον Ψυχρό Πόλεμο. Και επιλέγει να "σκανδαλισθεί" γι' αυτήν την ηθική της ατοπία. Καταλαβαίνει ότι γι' αυτόν μάλλον προέχει το καθήκον, η "δουλειά", και όχι ο έρωτας. Σε αυτό διέφερε από την Vesper. Όχι, ο Bond σίγουρα δεν ήταν σαν τον "Άγγλο Ασθενή" που πρόδωσε την πατρίδα του για την αγαπημένη του. Τελικά, επειδή μάλλον δεν μπορεί να διαχειριστεί την συναισθηματική του αναστάτωση επιλέγει την εύκολη λύση: Την δαιμονοποίηση της Vesper. Η Vesper πρέπει να θεωρηθεί ως vilain, με αντίστοιχο good guy τον Bond, επειδή ο τελευταίος δεν μπορεί να χωρέσει την ακραία θυσιαστική της αγάπη. Κι έτσι φτάνουμε στο "the bitch is dead!", που είναι η καταληκτική φράση του μυθιστορήματος. (Αυτή η δαιμονοποίηση της γυναίκας μου θυμίζει έντονα το πώς τελειώνει αντίστοιχα ένα άλλο ποπ φαλλοκρατικό μυθιστόρημα, οι "Τρεις Σωματοφύλακες" του Dumas). To οποίο δεν σημαίνει ότι ο Bond δεν αγαπά την Vesper! Κάθε άλλο! Αλλά σημαίνει ότι δεν την αγαπά, όπως αυτή εκείνον!..Ο Bond κάνει στο εξής οικονομία στα αισθήματά του! Που την πετυχαίνει με το εξής απλοϊκό κατασκεύασμα. Η Vesper ήταν η σκύλα, η προδότρα, και αυτός το καλό παιδί που δεν θα προδώσει πλέον ούτε κατ' επίνοιαν το έθνος του, αλλά θα συνεχίσει στον δρόμο που προηγουμένως σκεφτόταν να παρατήσει. Και δεν τολμάει ούτε στιγμή να γυρίσει το κεφάλι πίσω, γιατί ξέρει καλά πόσο νωπό είναι το τραύμα της Vesper!

(Έχουμε, δηλαδή, το διπλό παράδοξο: Ο βασανισμός του από τον Le Chiffre τον έκανε να συμπαθήσει τον δήμιό του, και να σκεφτεί την παραίτησή του. Ενώ, αντίθετα, η σωτηρία του από την Vesper τον έκανε να την δαιμονοποιήσει, και να συνεχίσει την εθνοσωτήρια αποστολή του. Άβυσσος η ψυχή του άνδρα!?)

Στην ταινία "Casino Royale" βλέπουμε την παραλλαγή ότι η Vesper αφήνει τελικά ένα hint στον Bond, για να πάει να ψάξει τον Mr White του Quantum. (Άλλωστε δεν είναι τόσο σαφές όσο στο μυθιστόρημα ότι πρόκειται για εκούσια και προαποφασισμένη αυτοκτονία ή για το αν η Vesper απλώς εγκαταλείφθηκε στον θάνατο). Έτσι η ιστορία συνεχίζεται και σε δεύτερη ταινία, πιθανόν και σε άλλες ακόμα. Ο τίτλος "quantum of solace" (ελάχιστο ποσό παρηγοριάς/παραμυθίας) της τελευταίας ταινίας ανλείται από ένα διήγημα του Fleming, όπου ο Bond ακούει από έναν (μετα-)αποικιακό αξιωματούχο την ιστορία ενός ζευγαριού, που όταν χάθηκε αυτό το ελάχιστο "quantum of solace" από την σχέση τους, ο άντρας κυνήγησε την πρώην σύζυγό του αδίστακτα έως τον εξουθενωτικό εξευτελισμό της. Η μόνη εμφανής ομοιότητα είναι ότι η δράση είναι στην Λατινική Αμερική (στην Κούβα το διήγημα). Ίσως ο ποιητής να θέλει και να πει ότι ο Bond της παρούσης ταινίας έχει απωλέσει αυτό το ελάχιστο "quantum of solace" (με την έννοια του Fleming), και γι' αυτό είναι όπως είναι... Ας πούμε, όταν έχεις χάσει αυτό το quantum of solace τι να σου κάνει κι η Olga Kurylenko? Πάντως, δεν είναι ότι ο Bond παύει να είναι επιβήτωρ. Την Strawberry Fields μια χαρά την βολεύει, όπως θα διαπιστώσατε. Αυτό που παύει, είναι το να είναι ψυχαναγκαστικός στο να έχει σεξ σε κάθε ευκαιρία. Και ορθώς!

Mε τα παραπάνω, ελπίζω να κατέστησα σαφές το πόσο οι δύο τελευταίες ταινίες είναι κυρίως καταδύσεις στον θεμελιακό Bond του Fleming. Τώρα ως προς το αν είναι και καινοτομίες με πρότυπο τους Αμερικανούς action heroes τύπου Bruce Willis, Stallone κ.τ.ό... Ασφαλώς και είναι σε κάποιο βαθμό. Τα μυθιστορήματα του Fleming δεν έχουν την καταιγιστική δράση των χολυγουντιανών ταινιών, οπότε πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι στον βαθμό που έχουμε στις ταινίες έναν σκληροτράχηλο die hard Bond υπάρχει και η σχετική επίδραση ασχέτως Fleming. Αυτό που θα ήθελα πάντως να τονίσω είναι ότι αυτή επίδραση είναι ένα ελάχιστο updating του κινηματογραφικού ήρωα των πέντε δεκαετιών. Το πρωταρχικό είναι αφενός η επανεύρεση του μυθιστορηματικού ήρωα... Και αφετέρου η εφεύρεση μιας νέας συνταγής από τον Haggis, για έναν νέο politically correct Bond. Θα επιστήσω την προσοχή στα δύο remakes που παρουσιάστηκαν στις δύο ταινίες. Πρώτον, στο Casino Royale βλέπουμε ως αναδυόμενη Αφροδίτη του Botticelli, όχι πλέον μια γκόμενα σαν την Ursula Andress ή την Halle Berry, αλλά τον ίδιο τον Bond αλά Craig! Επιτρέψτε μου να θεωρήσω την συγκεκριμένη σκηνή ως ένα συμπαθούν προς τους γκέι remake του Αφροαμερικανικού remake της Halle Berry (Die Another Day) του πρωτοτύπου της Ursula Andress (Dr No). Τώρα και ο Bond αποτελεί ένα ερωτικό αντικείμενο, και όχι μόνο τα Bond-girls...

Daniel Craig: Sexier than Ursula Andress! (And Halle Berry)...

Συν το remake του Quantum, όπου βλέπουμε το αδικοχαμένο Bond-girl να παθαίνει ασφυξία από τον μαύρο χρυσό, αντί του κανονικού χρυσού, όπως στον "Χρυσοδάκτυλο". Συναφής είναι ο τρόπος που ο Haggis περνά από το ψυχροπολεμικό SHMERSH (που κατά τον Fleming ήταν υπεύθυνο και για την δολοφονία του Trotsky το 1940!) στο νεοταξίτικο Quantum. Εδώ φτιάχνεται μια συνταγή (όπου η επιρροή του "Bourne" ενδεχομένως να υπάρχει, αλλά για μένα δεν είναι κεφαλαιώδης). Το Quantum είναι μια παγκόσμια κλίκα που ευθύνεται για όλα τα δεινά του νεοταξικού οικολογικά (και όχι μόνο) καταρρέοντος κόσμου. Έχει ανθρώπους στις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Ρωσία, την Αγγλία.

Επιμένετε ακόμη ότι ο Sean Connery είναι αξεπέραστος?

Έτσι ένας αντι-αμερικάνος, όπως εγώ, θα δει το υπερθέαμα, χωρίς ενοχές, αφού στο κάτω κάτω ο 007 ανατρέπει ένα αμερικανοκίνητο πραξικόπημα στην Βολιβία. Ένας αμερικανόφιλος από την άλλη, θα χαρεί επίσης με το ότι ο 007 ανθίσταται σε ρωσικές μονοπωλήσεις επί των ενεργειακών πηγών. Ένα αμερικανάκι θα χαρεί με το ότι ξεμπροστιάζεται η υποκρισία του Γάλλου τάχα μου οικολόγου, και έτσι φαίνονται τα πραγματικά αίτια των γαλλικών σπασαρχίδικων για τους Αμερικανούς διαμαρτυριών. Εντέλει, το Quantum βολεύει όλους τους θεατές, προκειμένου να απενεχοποιηθούν σε μια σύγχρονη θέαση των ταινιών James Bond.

Αλλά παρ' όλ' αυτά, θεωρώ αυτό που πέτυχε ο Haggis ως μια μεγάλη επιτυχία!

Αγαπημένες ατάκες: Peninsula

2008-11-06T11:33:00.001-08:00

Vesper looked at Bond thoughtfully.
"People are islands", she said. "They don't really touch. However close they are, they're really quite separate. Even if they've been married for fifty years."
Bond thought with dismay that she must be going into a vin triste. Too much champagne had made her melancholy. But suddenly she gave a happy laugh. "Don't look so worried". She leaned forward and put her hand over his. "I was only being sentimental. Anyway, my island feels very close to your island tonight". She took a sip of champagne.
Bond laughed, relieved. "Let's join up and make a peninsula", he said.

Ian Fleming, Casino Royale, chapter 24.

Αφιερωμένο στον διαδικτυακό φίλο Ηλία!

Quantum of Solace (2008) (18 στα 20)

2008-11-05T12:05:00.000-08:00

Ο James Bond αντιμέτωπος με την σκιά του..

Από το Casino Royale είχαμε προειδοποιηθεί για το τι πρέπει να περιμένουμε. Ο νέος Bond πλασμένος από τον Craig είναι ένας τύπος που το πάει μέχρι τα άκρα. Δεν είναι ο σουβλάκι κομπλέ με λίγο απ'όλα Brosnan. Είναι ένας τύπος με ασυμβίβαστο πείσμα και τσαγανό, που θα κυνηγήσει τον κακό έως εσχάτων με όση κωλοπηλάλα χρειαστεί, εν ανάγκηι θυσιάζοντας όχι μόνο το shaken not stirred martini, αλλά και το χιούμορ, και το φλέγμα, ακόμη και το σεξ! Ναι, ο νέος Bond δέρνει πολύ και γαμεί σπάνια! Έχει μια ακραία έως κωμική αίσθηση επαγγελματικής ευθύνης: Θα τον σκοτώσει τον κακό, ακόμη κι αν χρειαστεί να κάνει ζογκλερικές ματριξιές (και δη όχι σε εικονικό κόσμο) σε οποιαδήποτε κτήρια, σε οποιοδήποτε χρόνο απαιτηθεί. Αυτό του αφαιρεί την χαλαρότητα ενός Connery, ή ενός Moore, την "ανειμένην δίαιταν" (κατά Θουκυδίδην). Ίσως έτσι να χάνει κάτι από τα ουσιώδη ενός Bond, αλλά κερδίζει σε μια σκληρότητα, που μετά την χλιαρότητα του Brosnan χρειαζόταν. O Craig είναι κατά μια δόση παραπάνω ένας σκληροτράχηλος action hero κατά τα αμερικανικά πρότυπα, ο οποίος θα χτυπηθεί, θα αιμορραγήσει, θα ιδρώσει (και ματώσει) την φανέλα. Δεν βασίζεται καθόλου σε gadgets και εύκολα κόλπα (παρά μόνο στα αυτονόητα και στα ζητούμενα από τις γνωστές απαιτήσεις γκρίζας διαφήμισης). Είναι ένας πιο ρεαλιστικός Bond χωρίς Q και τις σουρεαλιστικές διαθέσεις που είδαμε σε ένα Moonraker ή σ' ένα Die Another Day με διαστημόπλοια, αόρατα αυτοκίνητα κτλ. Όχι, ο Craig χρησιμοποιεί πολύ τα χέρια και τα πόδια του. Ωστόσο, δεν χάνει τον κοσμοπολιτισμό και το σικάτο στυλ, χάνει απλώς την χαλαρότητα. Είναι ένας σκληρός στυλάτος κοσμοπολίτης.

Από το Casino Royale μπήκαμε στον προβληματισμό του prequel. Γνωρίσαμε τον πρώιμο Bond, όταν ήταν άπειρος, παρορμητικός, με διλήμματα και με έναν έρωτα για τον οποίο θα θυσιαζόταν. Υποτίθεται ότι στην Craig σειρά θα γνωρίσουμε αυτήν την εξέλιξη. Το ιδιάζον του Quantum of Solace είναι ότι τον βλέπουμε να απαρνείται ακόμη και την σεξουαλική θήρευση, όντας ίσως υπό την επήρεια του χαμού της αγαπημένης Vesper (Casino Royale). Πράγματι πρόκειται για ένα βαρύ πλήγμα, που θίγει ενδεχομένως τα ουσιώδη του Bond. Αλλά τι να κάνουμε? Μια σειρά που φιλοδοξεί να συνεχίσει πέρα από τις είκοσι ταινίες δεν αρκεί να θυσιάσει το μαρτίνι, πρέπει να θυσιάσει πολύ περισσότερα. Μένει να δούμε αν στην μελλοντική Craig σειρά θα έχουμε μια προσπάθεια σκιαγράφησης μιας ψυχολογικής εξέλιξης του Bond ως εραστή. Πάντως ο έρωτας και η ανασφάλεια του πάνε πολύ του Craig παρά την σκληρότητά του, ή ίσως εξαιτίας της! Ξεχάστε την ανεμελιά και τις ελαφρές καρδιές των προηγουμένων! Ο Craig τα παίρνει όλα πολύ στα σοβαρά! Και τον βρίσκω ως ένα υπέροχο ερωτικό ον που στέκεται εξαιρετικά δίπλα και στην Eva Green και την Olga Kurylenko. Η τελευταία έχει στο Quantum of Solace κάτι από την αφέλεια ενός pin-up girl των '60ς, λόγωι της αφελούς κόμμωσης, του αστεία απλοϊκού ύφους... Με αυτή την έννοια είναι ένα κλασικό Bond-girl. Όμως, η σπάνια γοητεία της και κυρίως το γεγονός ότι ο Craig δεν την καταναλώνει, αλλά στέκεται δίπλα της αδελφικά σχεδόν (σαν ένας Ορέστης δίπλα σε μια Ηλέκτρα), ή με τον άπιαστο ερωτισμό μιας αδελφικής σχέσης, υποδαυλίζουν την επιθυμία και την εξαίρουν σε ένα Bond-girl που αξίζει να μείνει στην ιστορία.

Olga Kurylenko: Το Bond-girl που ο James της έδωσε τα παπούτσια στο χέρι!

Συνολικά, η αποτίμησή μου είναι ότι χάρη στον σεναριογράφο Haggis, που τόλμησε πολύ πιο βαθιές επανατοποθετήσεις του ήρωα από ό,τι τα εφεκτικά ημίμετρα της σειράς Brosnan, και στον Craig, ο Bond είναι ένας updated good guy. Ναι, δεν μπορούμε άλλο να βλέπουμε έναν good guy να καταναλώνει γυναίκες με ανέφελη χαλαρότητα, ούτε να υπερασπίζεται τα δίκαια της Αγγλίας και των ΗΠΑ σε όλον τον κόσμο. Δεν υπάρχει πια το σιδηρούν παραπέτασμα για να δικαιολογεί τις καφρίλες του Bond. Κι έρχομαι σε αυτό το θέμα. Μοιάζει απίστευτο, αλλά ο σεναριογράφος του νέου Bond είναι ο σκηνοθέτης/συγγραφέας της "Κοιλάδας του Ελά" και του "Crash". Και μάλιστα μεταφέρει και στον James Bond κάτι από τον πλανητικό προβληματισμό του.

Τίθεται, για όσους μόνο έχουν δει την ταινία, αυτό το ζήτημα. Ήτοι, πόσο good guy είναι ο Bond του QoS?

προειδοποίηση spoiler, αποκαλύπτονται στοιχεία της πλοκής

Η δράση εκτυλίσσεται στην Βολιβία. Ξέρουμε (ασχέτως ταινίας) ότι στην Βολιβία αυτή την στιγμή Πρόεδρος είναι ο Evo Morales, που είναι ο πρώτος ιθαγενής ηγέτης της χώρας από το 1530 και μετά. Ένας σοσιαλιστής ηγέτης που έχει χαλάσει τη σούπα σε πολλά μεγάλα συμφέροντα. Και ξέρουμε ότι ετοιμάζεται αμερικανοκίνητο αντάρτικο για την ανατροπή του, ένεκα του οποίου ο Μοράλες έδιωξε τον Αμερικανό πρέσβη από την Βολιβία, ακολουθούμενος από τον Τσάβες της Βενεζουέλας. Σε μια στιγμή μάλιστα, που γίνονται κοινά γυμνάσια Ρωσίας και Βενεζουέλας. Και ποιοι είναι οι bad guys εχθροί του Bond στην ταινία? Επίδοξοι πραξικοπηματίες που θέλουν να ανατρέψουν τον ηγέτη της Βολιβίας, βοηθούμενοι από τους Αμερικανούς! Μήπως πρέπει να τσιμπηθούμε αν βλέπουμε όνειρο? James Bond βλέπουμε ή Syriana? Τι διάολο, εζήλωσαν την δόξα του Clooney?

"Και σού 'χα πει να μην βάλεις τακούνια!"...

Βέβαια, υπάρχει ο αντίλογος. Η ταινία διαδραματίζεται σε έναν ακαθόριστο ουτοπικό χρόνο, αφού ως prequel θα έπρεπε κανονικά να συμβαίνει στα 1960ς ή και πιο πριν, πλην η τεχνολογία είναι της εποχής μας και ακόμη πιο προηγμένη. Οπότε δεν εξυπακούεται ότι βρισκόμαστε στην Βολιβία του Μοράλες. Δεύτερον, το βολιβιανό καθεστώς παρουσιάζεται μάλλον ως δικτατορικό, ενώ ο Μοράλες είναι δημοκρατικά εκλεγμένος. Αναπαράγονται στερεότυπα για μια άκρως διεφθαρμένη βολιβιανή κοινωνία από φτωχούς και πρωτόγονους που θα κάνουν τα πάντα για μια χούφτα Ευρώ (όχι δολλάρια πλέον!). Επίσης, αναπαράγονται στερεότυπα για τον κακό πατέρα της μιγάδας Ρωσιδο-βολιβιανής Camille (Κυριλένκο), που ήταν στέλεχος μιας βίαιης δικτατορίας, έχοντας σχέσεις με Ρώσους, αλλά και πιο ειδικά με μια όμορφη Ρωσίδα χορεύτρια (άλλο στερεότυπο). Από την άλλη, η κριτική δεν αφορά στην Αμερική εν γένει, αλλά στην "κακή" Αμερική, που την αντιπροσωπεύει ο λευκός Beam σε αντίθεση με την καλή Αμερική που την εκπροσωπεί ο Αφροαμερικανός Felix Leiter. Λέτε να πρόκειται για επανάληψη του διπόλου McCain vs Obama? Καθώς μάλιστα ο Felix Leiter είναι αυτός που παίρνει την προαγωγή αντικαθιστώντας τον προκάτοχό του! Τελικά, ο Bond στο τέλος διαβεβαιώνει την Μ ότι πάντοτε έκανε την δουλειά του, ας πούμε την προάσπιση των συμφερόντων της Αγγλίας και του βορειοατλαντισμού, ακόμη κι όταν φαινόταν ότι ήταν παρασυρμένος από τα αισθήματά του.

Αλλά τελικά αυτό είναι μάλλον το νόημα της ταινίας. Ότι υπάρχει ένα πραγματικό και υγιές συμφέρον της Αγγλίας, της Αμερικής και των βορειοατλαντικών θεσμών, το οποίο το εκπροσωπεί η νομιμότητα των good guys Bond και Leiter, και όχι οι κλίκες που συνεργάζονται με την ζοφερή οργάνωση Quantum. Θα ήμουν ακραίος αν έλεγα ότι το Quantum μου θυμίζει την κλίκα ιεράκων πολεμοκαπήλων που τριγύριζε τον Bush? Οπότε η Αγγλία γενικά και ο Bond ειδικά παρουσιάζονται ως οι νουνεχείς σύμβουλοι της αστερόεσσας υπερδύναμης, έναν ρόλο βέβαια που έχουμε συνηθίζει να τον παίζει μάλλον η Γαλλία, η Γερμανία και η Ε.Ε., και όχι βέβαια η Αγγλία του Blair και του Brown. (Γενικά η θέση της Αγγλίας και του Bond στην ταινία θυμίζει λίγο την πανευρωπαϊκή προσδοκία να εκλεγεί ο Obama αντί του McCain).

Για χάρη όμως των αγγλοσαξονικών ευαισθησιών, τον ρόλο του κακού θα τον παίξει εδώ ο Γάλλος. Εδώ ο Bond εγείρει κάπως αντιγαλλικά και αντι-οικολογικά αντανακλαστικά. Ή αν τον δούμε από την καλή πλευρά του, θα λέγαμε ότι θίγεται μια αντιπαραβολή μιας υποκριτικής οικολογίας (Dominic Green) προς μια ουσιαστική οικολογία (ο Bond που σώζει τον βολιβιανό λαό απ' την αφυδάτωση). Μπορούμε να το δούμε κι έτσι, τον Bond ως τον γνησιότερο οικολόγο, οπότε να τρίψουμε και πάλι τα μάτια μας! Πού ακούστηκε οικολόγος Bond, αυτός που τά 'κανε όλα λίμπα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Ακόμη, όμως, και σ' αυτήν την περίπτωση, το τελικό θέαμα, ένας Bond να κάνει σμπαράλια ένα οικολογικό ξενοδοχείο βασισμένο στο υδρογόνο, μόνο αποτροπιασμό μπορεί να μου φέρει. Τελικά, τα αντανακλαστικά που καλλιεργεί η ταινία εναντίον των υποκριτικών οικολόγων μάλλον είναι δημαγωγικά και ερεισμένα στα κατώτερα ένστικτα των μποντομαζών.

Η κατάσκοπος που με παράτησε...

Ομολογώ ότι δεν ξέρω πώς να εξηγήσω όλο αυτό το συνονθύλευμα. Παραμένει το πολύ εξαιρετικό γεγονός της επιλογής της Βολιβίας, (για το οποίο δεν αρκεί ως εξήγηση ότι η δράση του ομωνύμου διηγήματος του Ian Fleming εκτυλίσσεται στην Κούβα) και το ότι οι κακοί είναι οι επίδοξοι ανατροπείς του ηγέτη της. Αν μπορεί κάποιος να διαφωτίσει αυτήν την επιλογή καλοδεχούμενος. Και με εντυπωσίασε ακόμη περισσότερο ο Amalric, που έπαιξε εξαιρετικά έναν πολύ θεατρινίστικο ελαφρώς παρανοϊκό κακό, κι οποίος δήλωσε, παρακαλώ πολύ, ότι έπλασε τον χαρακτήρα του bad guy έχοντας ως πρότυπο "το χαμόγελο του Tony Blair και την τρέλα του Nicholas Sarkozy"! Συνέχισε λέγοντας ότι αν υπάρχει ένας πραγματικός bad guy σήμερα αυτός είναι ο Sarkozy, που "είναι απλώς ένας καλύτερος θεατρίνος απ' την Segolene Royale και τίποτα παραπάνω". Πάντως, πραγματικά, η υποκρισία και ο θεατρινισμός του Dominic Green στην ταινία θυμίζει πολύ τα αντίστοιχα καμώματα πολιτικών τύπου Blair και Sarkozy. Άμα ήταν αυτός ο σκοπός του Amalric, πρέπει να ομολογήσω ότι τον πέτυχε!

Τέλος, είναι τρομερός ο συμβολισμός στην σκηνή που ο Green σκοτώνει την δύσμοιρη Strawberry Fields πνίγοντάς της στο πετρέλαιο. Προφανώς πρόκειται για ειρωνικό και παιγνιώδες remake του αντίστοιχου φόνου στον Χρυσοδάκτυλο που σκοτώνει την κοπέλα τυλίγοντάς της στον χρυσό, ώσπου να πάθει ασφυξία. Εδώ, αντιστοίχως η κοπέλα πνίγεται από τον μαύρο χρυσό! Οι πολιτικές προεκτάσεις (βλ. Ιράκ, Βενεζουέλα κ.τ.λ.) δικές σας!

Υπάρχει, λοιπόν, αυτός ο μετεωρισμός περί του πόσο ο αλα Craig Bond είναι ο good guy του 21ου αιώνα. Λέτε ότι έχουμε να κάνουμε τώρα με έναν Bond πολιτικά και οικολογικά ευαισθητοποιημένο, έναν Bond σχεδόν αντι-αμερικανό? (Μόνο να σκεφτεί κανείς ότι εδώ αντί για ορδές Ρώσων στρατιωτών, τον κυνηγάνε αντίστοιχες ορδές Αμερικανών!). Ένας Bond, λοιπόν, αιμορραγών, οικολόγος, κριτικός προς τις ΗΠΑ, ερωτικός, ανολοκλήρωτος! Οι συντηρητικοί λάτρεις του ήρωα μπορεί και να το θεωρήσουν και προδοσία ή ισοπέδωση και να νιώσουν την ανάγκη να αναφωνήσουν: "Σε ποιον κόσμο θα φέρουμε τα παιδιά μας, Γιώργο Τσαμτσίκα?". Ή μπορεί να κρούσουν τον κώδωνα του κινδύνου του ευνουχισμού, που παρά τρίχα γλίτωσε ο Craig στο Casino Royale. Εμένα, πάντως, μ' αρέσει πολύ η αλλαγή, αυτός ο Bond που δεν φοβάται μην χάσει τον ανδρισμό του. Και θα του ευχηθώ κάθε καλή συνέχεια στο νέο δρόμο που άνοιξε. Και να βρει μια κοπελιά το παλληκάρι, άντε πολύ καιρό έχει μείνει μπακούρης!..

Eίναι όντως ο Tony Blair το πρότυπο του bad guy?

Αριστεία Mr Bond : Ποιος κάνει τα καλύτερα τζαιημσμποντιλίκια?

2008-11-04T16:30:00.000-08:00

Θα το πω εξαρχής για να μην χάνουμε χρόνο. Θεωρώ τον Daniel Craig ως μια εξαιρετικά αξιόπιστη και συγκροτημένη πρόταση για το νέο ξεκίνημα του James Bond, οπότε θα κάνω και την ανασκόπηση των παλαιοτέρων υπό αυτό το πρίσμα.

Sean Connery: Ναι, ο Sean Connery είναι ο Bond! Όλοι οι
υπόλοιποι είναι αποκρίσεις στο πρότυπο που χάραξε αυτός. Τά 'χε όλα: Την αριστοκρατία, το σικ, τις ατάκες με χιούμορ και με καλή προφορά, το ξυλίκι, όπου χρειαζόταν, καθώς και πρώην μποντιμπιλντεράς, αν δεν απατώμαι. Ωστόσο, αντιδρώ σε αυτούς που λένε πάει ο Bond πέθανε με τον Connery, Connery και μετά το χάος. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που λένε ότι δεν υπάρχει ΠΑΣΟΚ μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου, ή ελληνικό μπάσκετ μετά το Νίκο Γκάλη. Ε, όχι δα!

George Lazenby:
Κοιτάξτε την δίπλα φωτογραφία και πέστε μου αν αυτός ο άνθρωπος δεν είναι το αστασίαστο χρυσό βατόμουρο για τον ρόλο του Bond. Κρίμας την Diana Riggs που χαραμίστηκε για να τον στεφανωθεί! Μετά τον Bond, ο Lazenby έκανε καριέρα και στις όψιμες Εμμανουέλες. Ναι, αν δεν τον έχετε ήδη αναγνωρίσει ο Lazenby είναι εκείνος ο καλοκάγαθος γεράκος, που κάθεται μαζί με την ηλικιωμένη Sylvia Kristel στο αεροπλάνο και ακούει τα ερωτικά της απομνημονεύματα. Τι παρακμή!

Roger Moore: Είναι ο έτερος κλασικός Bond. Επεξέτεινε πολύ την χιουμοριστική διάσταση με εξαιρετικές ατάκες, άψογη ειρωνεία, φλεγματικό αγγλικό στυλάκι στις χαριτολογίες. Θα ήταν ύβρις εάν έλεγα ότι στις καλύτερες στιγμές του άγγιζε κάτι απ' τον Michael Caine? Επίσης, καθιέρωσε την ατάκα "My name is Bond. James Bond". Ωστόσο, κάπου στα 80ς παραήτανε γέρος για να τρέχει να κυνηγάει τα τζόβενα, κάπου σκεφτόμασταν "αν ήταν στην ηλικία, που είχε παίξει τον Άγιο κάτι θα μπορούσε νά 'χε κάνει". Υπερβολικές ρυτίδες, εξασθενημένα μαλλιά που ανέμιζαν. Κάπου υπερβολικό χιούμορ εις βάρος της ισορροπίας με τις άλλες συνιστώσες. Και σκεφτόμουνα: "Είναι πράγματι αυτός ο Bond"?

Timothy Dalton: Kατά μια έννοια ο Timothy Dalton είναι ο πρόδρομος του Craig. Μην ξεχνάμε ότι στο "Licence to kill"(1989) είναι η πρώτη φορά που μια ταινία 007 γίνεται ιστορία εκδίκησης, που ο Bond χάνει το φλέγμα του και συμπεριφέρεται ανεξέλεγκτα. Ναι, ο Dalton ήταν ένας would-be Craig, αλλά ένας αποτυχημένος Craig! Ίσως φταίγανε και τα σενάρια που δεν τον βοήθησαν, σε αντίθεση με αυτά τα τελευταία του Haggis. Μα πιο πολύ φταίει το στυλ του, που θυμίζει λίγο "Ατίθασα Νειάτα", ή ήρωα παρτενέρ της Keira Knightley από καμιά ιστορία της Jane Austen. Ένα είναι το σίγουρο: Ο Dalton ήταν πολύ μελάτος και η αποτυχία του, εμποδίζοντας μια ριζική ανανέωση σαν την πρόσφατη, βάλτωσε την σειρά για πολλά χρόνια.

Pierce Brosnan: Η αποτυχία του Dalton έφερε μια διάθεση για συμβιβασμούς και ημίμετρα, που διαφάνηκε με τον Brosnan. Ναι, o Brosnan είχε την ομορφιά, είχε τις σκηνές δράσης, το χιούμορ το είχε μόνο οριακά, πέρναγε δεν πέρναγε την βάση, αν και οι ατάκες που τού 'γραφαν ήταν καλές. Αλλά... Όπως και να το κάνεις, μπορεί ένας ήρωας κομεντί να είναι καλός Bond? Μπορείς να τον βλέπεις σε ταινίες 007 και μετά να τον βλέπεις στην Mamma Mia ή στην Mrs Doubtfire? Κάπως τον έσωζε που του βάλανε την Μ και τον John Cleese. Αλλά και πάλι, η political correctness που προσπαθούσαν να του μεταγγίσουν περί τέλους του Ψυχρού Πολέμου και του φαλλοκρατισμού ήταν τελείως στο επίπεδο των ημιμέτρων. Ο Brosnan απλώς κράτησε μια σκυτάλη και την παρέδωσε...

Για τον Craig σε επόμενο ποστ...

Καλλιστεία Mrs Bond 1962-2008: Ποιο Bond-girl του στάθηκε καλύτερα του 007 στις δύσκολες στιγμές?

2008-11-03T15:13:00.000-08:00

Με αφορμή την επικείμενη επιστροφή του 007 στην μεγάλη οθόνη, βάζω την ψηφοφορία-καλλιστεία: Κατά την γνώμη σας, ποιο Bond-girl είναι το πιο όμορφο, το πιο σέξι, ποιο βγάζει το καλύτερο συναίσθημα, ποιο έχει την καλύτερη χημεία με τον Bond, ποιο του στάθηκε καλύτερα στις δύσκολες στιγμές?
(Προβλέπονται περισσότερες από μία απαντήσεις, ενώ ακολουθεί λίστα με φωτογραφίες για να φρεσκάρετε την μνήμη σας).

Ο λόγος που βάζω την ψηφοφορία: Θεωρώ ότι έχουμε καταπιεστεί αρκετά τον τελευταίο καιρό από τα φεμινιστικά Υπερεγώ μας. Υπερβολικά κρίνουμε τον εαυτό μας σε σχέση με το πώς μας βλέπουν οι γυναίκες, ή τι θα ήθελαν από μας. Καιρός να κρίνουμε κι εμείς γυναίκες, και μάλιστα και ως ερωτικά αντικείμενα, γιατί όχι?
Σε μια τέτοια διάθεσή μου συνέπεσε να επανέλθει στην μεγάλη οθόνη ο ήρωας των παιδικών μου χρόνων, στον οποίο έχω εθιστεί παρά τους αναπόφευκτους σκανδαλισμούς μου για τον όποιο βορειοατλαντικό, σεξιστικό και ολίγον τι (ας το παραδεχτούμε) κάφρο χαρακτήρα του. Συνέπεσε να έχουμε στις δύο τελευταίες ταινίες δύο κορυφαία Bond girls- μεγάλες εμπνεύστριες. Οπότε θέλησα να κάνω ένα tribute για όλα εκείνα τα Bond-girls, τα δυναμικά και τα αδικοχαμένα, που βοήθησαν με τον τρόπο τους να φουσκώσειο θρύλος του άντρα με την licence να σκοτώνει και να μην πληρώνει. Όλα εκείνα τα Bond-girls που έζησαν σε καιρούς χαλεπούς, και υπέστησαν τον 007 στις δύσκολες ώρες του, προτού ακόμη αναγεννηθεί από την γραφίδα του Haggis και το πλάσιμο του Craig, ως ευαίσθητος παρτενέρ.

Υπάρχουν ορισμένα genres από Bond-girls, τα οποία θα δούμε. Ας πούμε η Ρωσίδα Αμαζόνα καγκεμπίτισσα, η αγγλίδα δημοσιοϋπάλληλος, που πρέπει να προστατεύσει τον Bond, αλλά αποπλανάται από αυτόν, η εκδικήτρια που ο στόχος της τυχαίνει να συμπίπτει με το θέλημα της Αυτού Μεγαλειότητος, οι εξωτικές Ασιάτισσες, τα bad-girls που μάχονται μαζί του. Υπάρχουν και genres των ηθοποιών που τα υποδύθηκαν: Η μοντέλα που ο ρόλος της άνοιξε την καριέρα, η στάρλετ που μετά τον Bond κάνει απλώς ένα εξώφυλλο στο Playboy και μετά εξαφανίζεται, η στάρλετ που μετά προσπάθησε να γίνει κουλτουριάρα, όχι πάντα με επιτυχία, ή αντιστρόφως η κουλτουριάρα που από ενοχή για την κουλτούρα της προσπάθησει να παίξει το ερωτικό αντικείμενο, ή που βρισκόταν σε κρίσιμη καμπή (της καριέρας) και φοβόταν μήπως μετά δεν θα βρει "γαμπρό". Θα τα δούμε όλα εν καιρώι. Πάμε, λοιπόν, για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι. Θα το πάω με την όπισθεν. (Και θα εκφράζω την πρόθεση ψήφου μου, η οποία φυσικά δεν σας δεσμεύει).

Olga Kurylenko- Camille (Quantum of Solace- 2008)

(genre ρόλου: εκδικήτρια, "Ρωσίδα" αμαζόνα. genre ηθοποιού: μοντέλα που παλεύει το σινεμά)
Την ήξερα ως μοντέλα, την πρωτοείδα στο Paris je t'aime ως ηθοποιό. Με συγκινεί η ομορφιά της στις διάφορες μεταπτώσεις και ετεροιώσεις της. Στην ταινία είναι μιγάς ρωσίδα-βολιβιανή. Αυτή η διττή υπόσταση του κάλλους της ταιριάζει γάντι. Έχει τρομερά σλαβικά μάτια, με καταπληκτικό μελί χρώμα, που ταιριάζει και με το να είναι λευκομακιγιαρισμένη (βλ. αριστερά), και με το να είναι μελαχροινωμένη μετανάστης σε θερμά κλίματα (βλ.δεξιά). Ορισμένες φορές είναι μια εξαιρετικά αριστοκρατική ομορφιά, άλλες φορές πάλι το μουσούδι της έχει κάτι το ζωώδες. Θα μπορούσε πιστεύω, να παίξει μια αριστοκράτισσα, θα μπορούσε κι ένα καθημερινό κορίτσι του λαού, που δεν το προσέχει κανείς με την πρώτη ματιά. Όταν την καλοκοιτάζεις είναι χαρακτηριστική Σλάβα (βλ. αριστερά), αλλά σε μια επιπόλαια ματιά θα μπορούσες να την πεις και μεσογειακή ή και λατίνα (βλ.δεξιά). (Είναι ας πούμε σαν μια Ουκρανή που έχει μαυρίσει στην ηλιοθεραπεία λίγο παραπάνω απ' ό,τι πρέπει). Όλο αυτό το παλατζάρισμα με εξιτάρει.
Στο Paris je t'aime με συγκίνησε γιατί έπαιξε το ευμενές τελικά βαμπίρ (λευκομακιγιαρισμένη κι εκεί και εν ταυτώι μια σταλιά ζωώδης), που με μια απροσδόκητη καλοσύνη κι ενσυναίσθηση, αποφασίζει να απέχει από το αίμα ενός έφηβου τουρίστα (Elijah Wood), για να μην τον κάνει σαν και λόγου της. Πλην αυτός την ερωτεύεται και σε ένα κεραυνοβόλημα έμπνευσης αποφασίζει να μοιραστεί την δυστυχία της μ'ένα κυνοδοντόφιλο, στο οποίο αυτή τελικά συγκατανεύει. Γίνονται, έτσι, vampyre-mates σ' ένα happy (??) ending ρομάντσου.

Την ψηφίζω, λοιπόν, δαγκωτή (ταιριάζει εδώ), πρώτον γιατί ως βαμπίρ μ'έκανε να καρδιοχτυπήσω. Και δεύτερον γιατί είναι το μόνο (!!!?) Bond-girl που o James δεν την ρίχνει στο κρεβάτι, αλλά περιορίζεται σε ένα εξαιρετικά αισθησιακό και παθιασμένο φιλί! Αυτό το ανολοκλήρωτο υποδαυλίζει την επιθυμία, την κάνει ακόμη πιο θελκτική και ερωτική, ιδίως καθώς αυτή αποδρά από το αρχέτυπο του ιμπεριαλιστικού καταναλωτή άντρα. (Μάλλον ο νέος σεναριογράφος, ο Haggis, διαβάζει πολύ Proust). Συν ότι κατόρθωσε να ανατρέψει κι άλλο ένα μποντικό στερεότυπο. Ενώ συνήθως ο Bond πέφτει από το αεροπλάνο, είτε μόνος, είτε σφετεριζόμενος το αλεξίπτωτο του κακού, εδώ αρπάζεται από την αλεξιπίπτουσα Kurylenko, που γίνεται έτσι η σανίδα σωτηρίας του. Όταν έχεις μια τέτοια ερωτική σκηνή, τι να το κάνεις το σεξ?!

Εva Green- Vesper Lynds (Casino Royale-2006)
(genre ρόλου: sui generis μοναδικός έρωτας, genre ηθοποιού: ηθοποιός-μοντέλα στο ψάξιμο, με λίγο από nerdy κουλτουριάρα).

Put the blame on Vesper! Και στους σικελικούς (εν προκειμένωι ενετικούς) εσπερινούς της! (Cicilian Vespers, που λέει κι η αγγλική έκφραση για την σφαγή)! Όπως μαθαίνουμε στο prequel, αν ο Bond είναι ένα εγωιστικό γουρούνι, τα φταίει μια γυναίκα! Γιατί μια φορά αγάπησε πραγματικά ο άνθρωπος, ήθελε να αφήσει και την πολλά υποσχόμενη καριέρα του για χάρη της, αλλά αυτή τον πρόδωσε! Πώς μετά να μην γίνει ο (licenced) "σκοτώνω και δεν πληρώνω", ο "γαμώ και δέρνω" εραστής? Οφείλουμε να του αναγνωρίσουμε το ελαφρυντικό του "cherchez la femme"!
Ωστόσο, και αντίστροφα, μπορεί να πει κανείς ότι πίσω από την αναγέννηση του Bond στην αλα Craig εκδοχή του, υπάρχει μια γυναίκα. Αν δεν ήταν η σικάτη Eva Green, μια κυρία που αξίζει να της δώσεις την καρδιά σου, δεν θα είχε μπορέσει ο Bond να αναγεννηθεί ως ο ήρωας του 21ου αιώνα με τον έρωτα, την αιμορραγία του, τις οικολογικές ευαισθησίες του, τον αντιαμερικανισμό του (ναι, χωρίς πλάκα, στο Quantum of Solace)!
Tην ψηφίζω με το χέρι στην καρδιά, γιατί είναι η Ουράνια Αφροδίτη που άλλαξε τον Bond μας. Γιατί είναι η μόλις δεύτερη που δεν μένει μαζί του στους τελικούς τίτλους. Και για την αξέχαστη σκηνή στο βενετικό παλάτσο. Τα περαιτέρω δεν θα μπορούσα να τα πω καλύτερα από τον Ηλία.

Judie Dench- M (1995-σήμερα)

(genre ρόλου: σχέση αγάπης-μίσους με σπασαρχίδω προϊσταμένη, genre ηθοποιού: Βρετανή μητριάρχης).
Γιατί η γριά κότα έχει την πυγμή! Η ιστορία άρχισε ως εξής: Την ίδια εποχή περίπου που ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος σκεφτόταν πώς θα κάνει τον θεσμό της Εκκλησίας να συντονίζεται περισσότερο με τον παλμό της εποχής και φαντασιωνόταν ατάκες για "σκουλαρίκια", "σας πάω!" κτλ., έτσι κι οι νόες της σειράς James Bond αναλογίζονταν με παρόμοια μελαγχολία την κρίση του θεσμού του James Bond, και προσπαθούσαν να σκαρφιστούν τι να κάνουνε... "Μια γυναίκα Μ", ήρθε μια έμπνευση. "Θα δείξουμε ότι είμαστε φεμινιστές, με το να βάλουμε μια γυναίκα να εξουσιάζει τον Bond και δεν θα μπορεί και να μας την βγει κανείς ότι είμαστε παρωχημένοι ψυχροπολεμικοί ματσό"! Η πρόταση πέρασε παμψηφεί, αλλά αν δεν υπήρχε η Judie Dench να την ενσαρκώσει, δεν θα είχε τόση επιτυχία.
Η Dench πήρε κάπου εκεί κοντά και το Όσκαρ για την υπόδυση της βασίλισσας Ελισάβετ, και είχε τα ουσιαστικά φόντα και τις τυπικές περγαμηνές για να σφυρηλατήσει μια Βρετανή μητριάρχη, στα πρότυπα των δύο Ελισάβετ, της Thatcher και πάει λέγοντας. Ο ενδιαφέρων ελιγμός είναι το πώς ο πάντα δύσπιστος προϊστάμενος για τις μεθόδους του Bond, αλλάζοντας φύλο μετατράπηκε σε μια δύσκολη, σπασαρχίδω γκόμενα που δεν ικανοποιείται με τίποτα, είναι σφιχτοχέρα στα γλυκόλογα, σε πρήζει στο maximum των δυνατοτήτων της, πλην τελικά σε αγαπά και σε εμπιστεύεται βαθιά, οπότε δεν μπορείς και να την ξεφορτωθείς! Ή σε μια δυνάστισσα μαμά, που βάζει τον πήχυ υπερβολικά ψηλά για το παιδί της, και αυτό καταδιώκει τον άντρα σε όλη του την ζωή (λένε ότι αυτοί οι άντρες συνήθως πετυχαίνουν πολύ στην σταδιοδρομία τους, αν και δεν διαφεύγουν από μια μελαγχολική διάθεση).

"Eντάξει, μαμά, θα προσέχω!... Ναι, εντάξει, την επόμενη φορά θα είμαι καλό παιδί, δεν θα σκοτώσω τους πάντες σε ακτίνα ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου"...

Υπάρχει ο μετεωρισμός: Είναι η Μ ένα Bond-girl? Θα τολμούσα να απαντήσω θετικά, γιατί στο κάτω κάτω ερωτικά αισθήματα και συμπεριφορά επιδεικνύει προς αυτήν. Πρήζεται, προπονείται απ'αυτήν στον ευνουχισμό, ώστε και να μπορεί να ανταπεξέλθει τα σχετικά βάσανα του Le Chiffre (Casino Royale). Αλλά και εξιτάρεται από την αμφισβήτησή της, ώστε να προσπαθήσει όλο και πιο πολύ να προσεγγίσει την ανέφικτη τελειότητα που αυτή επιζητεί. Της φέρεται με εξαιρετικό ιπποτισμό, μια συμπεριφορά που ίσως και να λείπει από την σχέση του με άλλα Bond-girls. Την ελευθερώνει από την πυργωτή φυλακή ως άλλος πρίγκηπας του παραμυθιού (The World is not enough). Της σώζει επανειλημμένα την ζωή. Αλλά κι αυτή κατά βάθος τον αγαπά, του τρέφει απεριόριστη εμπιστοσύνη, τον υπερασπίζεται σθεναρά, όταν τον αμφισβητούν τρίτοι εκτός οικογενείας. Τελικά, μέσα σ'όλες τις ερωτικές τσάρκες του Bond η M είναι η μόνη σταθερή σχέση του!!

Halle Berry- Jinx (Die Another Day 2002)

Οι δυο εικόνες φαίνονται με την πρώτη ματιά ολόιδιες, αλλά αν τις προσέξετε προσεκτικότερα θα διαπιστώσετε ορισμένες διαφορές

(genre ρόλου: παιγνιώδης μετενσάρκωση-remake. genre ηθοποιού: κουλτουριάρα με ενοχές για την κουλτούρα της)
Μια από τις πλέον πετυχημένες μετάνοιες για το ματσό, ψυχροπολεμικό, σεξιστικό, ρατσιστικό παρελθόν του Βond: Η Αφροαμερικανή Halle Berry ανασύρει από τη ναφθαλίνη το μπικίνι '60ς (με όλα τα αξεσουάρ: μαχαίρι, ζώνη, αγκράφα κτλ) της Ελβετής Ursula Andress, επαναλαμβάνει την ανάδυση από την θάλασσα κατά το πρότυπο της αναδυόμενης Αφροδίτης του Botticelli, και γίνεται η έτσι η νέα Μαύρη Αφροδίτη (κατά το "Μαύρη Αθηνά"). Το Bond-girl που έπλασε η Halle Berry είναι ένα από τα πλέον δυναμικά και αξίζει της προσοχής μας!
Και μια παρατήρηση για την ηθοποιό: Είναι το κλασικότερο παράδειγμα ηθοποιού που ένιωσε τύψεις για την επιτυχία της σε κουλτουριάρικες ταινίες και θέλησε να την αποπλύνει ενισχύοντας το λαϊκό προφίλ της μέσωι ταινιών Bond και μετά άλλων ταινιών δράσης. Τι έτρεξε με την Halle? Eίναι το μοναδικό Bond-girl με Όσκαρ α' γυναικείου ρόλου (η Dench έχει Όσκαρ δεύτερου), το οποίο έλαβε μεσούντων των γυρισμάτων της ταινίας 007. Ο Bond δεν της έφτανε για να ξεπλύνει τις τύψεις της για την κουλτούρα της, και συνέχισε την κατρακύλα: Έπαιξε την Catwoman, και κέρδισε το χρυσό βατόμουρο. Ευχαριστήθηκε αυτό το πέρασμα απ' το ζενίθ της κουλτουριάρικης καταξίωσης στο ναδίρ του φιλολαϊκού προφίλ των μπλοκμπάστερ και τώρα έχει στανιάρει. Δεν την ψηφίζω, αλλά την συνιστώ εκθύμως.

Sophie Marceau- Elektra King (The World is not Enough, 1999)

(genre ρόλου: κόρη κακού, genre ηθοποιού: μεσόκοπη ημι-κουλτουριάρα, ημι-στάρλετ στο ψάξιμο, ενώ την χτυπάνε οι ορμόνες)
Η γνωστή Sophie Marceau, η πάλαι ποτέ ερωμένη του Zulawski, που την ξέρουμε από κουλτουριάρικες γαλλικές ταινίες, αισθησιακές φωτογραφίσεις κι απ' το Braveheart, όταν ξεμένει στο ράφι, κι ενώ την χτυπάει η ηλικία και οι ορμόνες, σκέφτεται να δοκιμάσει με τον Bond. Της βγήκε εν μέρει. Σημειωτέον: 1)Στην ταινία ήταν Αζέρα. 2)Της πάνε τα σιθρού!

Λίγο ήθελα για να την ψηφίσω...

Νέα ερωτική στάση: Το ηλεκτροκαρεκλάτο!

Μichelle Yeoh- Wai Lin (Tomorrow Never Dies 1997)
(genre ρόλου: παιγνιώδης μετενσάρκωση- μετάνοια, εξωτική Ασιάτισσα, genre ηθοποιού: φέρελπις μετανάστρια)

Το γούστο του Bond για τις Κινέζες το ξέρουμε από το "You only live twice"(1967), όπου τις παρομοιάζει με τις κινεζικές πάπιες. Δυστυχώς δεν θυμάμαι την ακριβή ατάκα και βαριέμαι να την ψάξω. Εκείνο που νομίζω, αν δεν με απατά η μνήμη μου, είναι ότι ο κλασικός Bond γούσταρε τις Κινέζες ως υποσταλτικές, ως submissive που υπακούουν στον Ανατολίτη άντρα. Και γι' αυτό έπρεπε κάποτε μετά τα '90ς να ζήσει συγγνώμη. (Πώς, ας πούμε, ζήτησε συγγνώμη ο Πάπας για τις Σταυροφορίες?). Ε, λοιπόν, η ένσαρκη συγγνώμη του Bond είναι ο χαρακτήρας της Wai Lin, που έπλασε η Michelle Yeoh, και που είναι αρκετά ζόρικια και δυναμική. Δεν θα την ψηφίσω γιατί μετά την Zhang Ziyi και την Gong Li έχω κλείσει ως κινεζόφιλος...

Ιzabella Scorupco- Natalya Simanova (Golden Eye, 1995)
(genre ρόλου: "Ρωσίδα" Αμαζόνα, genre ηθοποιού: μοντέλα που ψάχνεται)
Την θυμάμαι μόνο για την έκπαγλη ομορφιά της και για την (καυλωτική) βαριά σλαβική προφορά με την οποία μιλούσε τα αγγλικά. (Ίσως και για το καλό της μαύρισμα, όταν παρουσιάστηκε με το μπικίνι στην χρυσή παραλία, το δειλινό).
Θέλω πάντως επ' ευκαιρίαι να καταθέσω μια καταγγελία: Καμία, επαναλαμβάνω, καμία (και προκαλώ όποιον γνωρίζει το αντίθετο να με διαψεύσει) από τις πάμπολλες "Ρωσίδες" που κοντράρανε τον Bond δεν ήταν αυθεντική Ρωσίδα. Όπως θα δούμε παρακάτω επρόκειτο για Αμερικάνες (!), Ιταλίδες (!), Γεωργιανές (!) κ.ά., εν προκειμένωι για την Scorupco, Πολωνέζα. Πιο κοντά είναι η Olga Kurylenko, που είναι Ουκρανή με κάποιες ρίζες από Λευκορωσία. (Σιγά σιγά το περικυκλώνουνε). Θα ήμουν υπερβολικός αν αναφώναζα "Αίσχος! Τα λεφτά μας πίσω!"?
Πάντως, την Ισαβέλλα την ψηφίζω, γιατί η ομορφιά αξίζει να επιβραβεύεται!
Κοκκινομάλλα, ξανθιά, μελαχροινή... Σε όλες τις αποχρώσεις μαλλιών, η Izabella Scorupco είναι θεά! (Πάντως, την προτιμώ κοκκινομάλλα, όπως στην ταινία)...

Maryam d'Abo- Kara Milovy (The Living Daylights, 1987)

(genre ρόλου: Καγκεμπίτισσα Αμαζόνα, genre ηθοποιού: φέρελπις λίγ'απ'όλα, που τελικά δεν της βγήκε).
Άλλη μια Καγκεμπίτισσα, που στην πραγματική ζωή δεν είναι Ρωσίδα, αλλά τουναντίον Γεωργιανή, συμπατριώτισσα του Shaakashvilli! (Λέτε σ'αυτήν την παρεξήγηση να βρίσκονται οι ρίζες της ρωσογεωργιανής σύρραξης του περασμένου καλοκαιριού?! Παντού βάζει το χεράκι του ο Bond!). Σκηνή που θα θυμάμαι είναι όταν αυτή ετοιμάζεται να δολοφονήσει έναν άλλο στόχο, κι ο Bond την εντοπίζει και την στοχεύει, αλλά συνειδητοποιεί ότι είναι η τσελίστρια που είχε θαυμάσει λίγο πριν. Ως απίστευτος ιππότης χάνει εσκεμμένα τον στόχο του, και την πυροβολεί μόνο στο όπλο της για να την τρομάξει, ενώ ένας φύτουκλας συνάδελφος του Bond τον βρίζει. (Άχ, πώς τις ρίχνει!). Ακολουθεί ένα love-story που εγκαινίασε τον Timothy Dalton ως την πρώτη απόπειρα για έναν καλό, αισθηματία Bond. Ένα love-story, βεβαίως, με άπειρα στερεότυπα για τις γυναίκες του ανατολικού μπλοκ, ικανά να εξοργίσουν έναν Ρωσόφιλο, όπως εγώ, και να κάνουν τον Putin (αν έχει δει την ταινία) να σκέφτεται ποια θα είναι η επόμενη πρώην σοβιετική δημοκρατία, όπου θα μπουκάρει. Αξίζει να θυμόμαστε ότι:

Στην συγκεκριμένη ταινία οι good guys είναι οι Ταλιμπανοειδείς Αφγανοί αντάρτες! Είναι η εποχή που ο bin Laden είχε φοβερά κολλητιλίκια με τους Αμερικανούς, και αυτό προσδίδει στην ταινία μια φοβερή τραγική ειρωνεία. Σε μια σκηνή μάλιστα η Μαριάμ εμφανίζεται με ένα κάλυμμα κεφαλής που θυμίζει βιντεάκι-διάγγελμα του Μπιν Λάντεν (βλ. δεξιά). Τελικά, πάντως, η Μαριάμ δεν είχε, φευ, την καριέρα που περιμέναμε, και το μόνο που έδειξε είναι ότι ξέρει να χειρίζεται εξίσου καλά το τσέλο, και το νεροπίστολο (βλ. αριστερά).

Κim Basinger- Domino (Never Say Never Again, 1983)

(genre ρόλου: girlish γκομενίτσα, genre ηθοποιού: εξαίρεση: στάρλετ, που ο Bond της στάθηκε γουρλής!). Ιδού η εξαίρεση στην "κατάρα" του Bond, που θέλει όποια ηθοποιό παίξει στις ταινίες του μετά να καταβαραθρώνεται! Η ταινία "Never say never again" όχι μόνο δεν ανέκοψε την ανερχόμενη πλην άσημη τότε Kim Basinger, αλλά την απογείωσε. Δεν την ψηφίζω, γιατί ήταν κλαψομούνα!
ΥΓ. Ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη από τους πιστούς οπαδούς του Bond που εντάσσω έτσι αιρετικά το Never say never again στον "Κανόνα" των "ορθοδόξων" James Bond "Ευαγγελίων". Ναι, το ξέρω, το "Never Say Never Again" είναι ένα "απόκρυφο Ευαγγέλιο", σαν το "Ευαγγέλιο του Ιούδα" ή τον "Κώδικα Da Vinci"...

Carole Bouquet- Μελίνα (For your eyes only 1981)

(genre ρόλου: εκδικήτρια, genre ηθοποιού: κουλτουριάρα που κύλησε για λίγο στον βούρκο)
Ναι, αυτό το Bond-girl δεν είναι όποια κι όποια! Είχε πριν λίγο πρωταγωνιστήσει στο "Σκοτεινό Αντικείμενο του Πόθου" του Bunuel, και έκτοτε βρίσκεται στην κορυφή της γαλλικής κουλτούρας! Αλλά είπε να κάνει για λίγο την αλλαγή περιβάλλοντος και να το δοκιμάσει λίγο, όπως μετέπειτα η Emmanuelle Beart στο Mission Impossible. Μετά έκανε παρθενορραφή και προσπάθησε να ξεχάσει αυτήν την ατυχή στιγμή της!
Σημειωτέον: Είναι η μοναδική Ελληνίδα Bond-girl! To καμάρι μας! Ήταν η εποχή που μόλις είχε καταστεί κλασική η Μελίνα Μερκούρη, και στην Ευρώπη μόλις ακούγανε Ελλάδα το μόνο που σκέφτονταν ήταν το "Ποτέ την Κυριακή" και ο "Ζορμπάς". Και η ταινία προσπάθησε να βάλει περισσότερα στερεότυπα για την Ελλάδα κι απ'όσα έβαλε ο Woody Allen για την Βαρκελώνη στο Vicky Cristina Barcelona. Λοιπόν, ναι, η Μελίνα ανήκει στο genre "εκδικήτρια", αλλά δεν είναι όποια κι όποια! Είναι η μετενσάρκωση της Ηλέκτρας, που θέλει να εκδικηθεί το αίμα των δικών της, όπως εκμυστηρεύεται δραματικά στον 007. Κι ο James καλείται να γίνει ένα είδος Ορέστη ("του την έδωκε του Ορέστη, άμα λάχει να 'ουμ", πού ΄λεγε κι ο Χάρρυ Κλυνν), εν μέσωι συρτακιών και σουβλακιών, και να εκδικηθεί όχι τον Αίγισθο, αλλά τον Χρηστάτο (για μουρλός Κεφαλονίτης μου ακούγεται), αν θέλει να γευθεί απ' την Μελίνα το μέλι! Τέλος πάντων θα την δώσω την ψήφο στην Bouquet και για την Ηλέκτρα, και για τον Bunuel, αλλά κυρίως γιατί την είδα πέρσι στο θέατρο σε απόσταση δύο μέτρων κι ενώ διανύει την έκτη δεκαετία της ζωής της δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου από τότε, και χωρίς να φαίνονται σιλικόνες, μπότοξ και άλλα τέτοια... Η καλύτερα διατηρημένη γυναίκα που έχω δει ποτέ, με διαφορά!

Βarbara Bach- Anya Amasova (The spy who loved me, 1977)
(genre ρόλου: "Ρωσίδα" Αμαζόνα, genre ηθοποιού: λίγο απ'όλα που ψάχνεται)
H κλασική περίπτωση "Ρωσίδας" Αμαζόνας που αγάπησε τον Bond, καθώς η αρχή ότι τα "ετερώνυμα έλκονται" φαίνεται ότι ισχύει και στους γεωστρατηγικούς συσχετισμούς, και ο Ψυχρός Πόλεμος έπρεπε να γίνει θερμός έρωτας, των πάντων επιτρεπομένων και στους δύο. Είναι η εποχή του κλασικού Bond. Οι σεξιστικές και αντι-ανατολικές πλακίτσες δίνουν και παίρνουν: Η "Ρωσίδα" κατάσκοπος ονομάζεται "Triple X" (XXX), (αργότερα μια άλλη Ρωσίδα θα ονομαστεί Onatop!) ενώ ο Bond ερωτοτροπεί μαζί της για να υψώσει το ίματζ του Βρετανού εραστή. Η μίνιμουμ political correctness εξασφαλίζεται (?) από το ότι βορειοατλαντικοί και σοβιετικοί ενώνουν τις δυνάμεις τους για να συνεργαστούν εναντίον ενός κοινού κακού που απειλεί με πυρηνικά. Η Anya Amasova διαθέτει άψογη σοβιετική γκαρνταρόμπα για όλες τις περιστάσεις, όπου όλα επιτρέπονται, ήτοι από τον πόλεμο ως τον έρωτα (βλ. φωτογραφίες), (ενώ κάνει και το μοναδικό full nude στα μποντικά χρονικά, έστω διά μέσου ενός ημιδιαφανούς γυαλιού!) και βέβαια μια βεντέτα που θα την λύσει το φλέγμα και το χιούμορ του Bond αλα Roger Moore. Κλασικά, η ηθοποιός που την υποδύεται δεν είναι Ρωσίδα, αλλά τουναντίον Αμερικάνα! Και μπορεί η Barbara Bach να ήταν η κατάσκοπος που αγάπησε τον James Bond, όμως εντέλει παντρεύτηκε τον Ringo Starr των Beatles.

Για του λόγου το αληθές...

Diana Rigg- Teresa (On her Majesty's Secret Service, 1969)

(genre ρόλου: sui generis, η μοναδική σύζυγος του Bond & κόρη κακού πλην σύμμαχου, genre ηθοποιού: λίγο απ'όλα που με τον Bond βρήκε τον εαυτό της).
Η μοναδική φορά που ο Jimmy πάτησε τα σκαλιά της Εκκλησίας. Η Τερέζα τον έκανε να δαγκώσει την λαμαρίνα και να φέρει ένα τραύμα που ποτέ δεν ξεπέρασε. Ο μετέπειτα φλεγματικός χιουμορίστας Roger Moore έχανε και το φλέγμα και το χιούμορ του μόλις κάποιο μεταγενέστερο Bond-girl αναφερόταν στον γάμο του. Η Τερέζα είναι το μοναδικό θέμα για το οποίο δεν ανεχόταν χιούμορ. Η Τερέζα έφερε ως προίκα της το μίσος του ισχυρού πατέρα της για τον τότε αρχιεχθρό του Bond, τον Ernesto Stavro Blofeld. Πλην λογαριάζανε χωρίς τον φεουδάρχη Blofeld, που διεκδικεί το δίκαιο της πρώτης νυκτός (jus primae noctis) με το να σκοτώσει την Τερέζα λίγο πριν αρχίσει ο μήνας του μέλιτος. Ναι, είναι η πρώτη φορά που ο Bond μένει φτωχός και μόνος καουμπόι στους τίτλους του τέλους, κι αυτό δεν επαναλήφθηκε παρά μόνο μια πεντηκονταετία αργότερα, όταν ανέλαβε ως σεναριογράφος ο Haggis. Γι' αυτούς τους λόγους η Diana Riggs θα άξιζε την ψήφο μου, όμως δεν το κάνω, γιατί η ομορφιά της δεν υπερβαίνει την δεκαετία του '60, άντε και του '70, και γιατί η χημεία της με τον Lazenby (το χρυσό βατόμουρο των Bond!) ξεπερνάει σε ξενέρωμα και την χημεία του γερο-Lazenby με την γριά Sylvia Kristel στις όψιμες Εμμανουέλες...

Daniela Bianchi- Tatiana Romanova (From Russia with Love, 1963)
(genre ρόλου: "Ρωσίδα" Αμαζόνα, η πρώτη διδάξασα, genre ηθοποιού: μοντέλα που το πάλεψε με το σινεμά)
Απίστευτη αρχή ταινίας: Αν δεν με προδίδει η μνήμη μου, στην Intelligence Service λαβαίνουν μια φωτογραφία από μια Ρωσίδα που θέλει να διαρρεύσει στην Δύση, επειδή έχει ερωτευθεί τον Bond από φωτογραφία! Ο Bond κι ο M αναρωτιούνται μήπως είναι παγίδα (!!!), αλλά ο 007 είναι έμπλεως αυτοπεποίθησης και θεωρεί ότι δεν έχει τίποτα να χάσει, και σε κάθε περίπτωση θα καταφέρει με κάποιο τρόπο να συνδυάσει δουλειά και διασκέδαση. Κάπως έτσι η Τατιάνα Ρομάνοβα θα γίνει η πρώτη διδάξασα όχι μόνο για το Birthday girl της Nicole Kidman, και τα συναφή στερεότυπα, αλλά και για όλη την επακολουθήσασα στρατιά από Καγκεμπίτισσες, που ήταν μαϊμού-Ρωσίδες. Η Bianchi ήταν Ιταλίδα. Βέβαια εκείνη την εποχή (1963) ίσως να υπήρχε λόγος. Ίσως οι ταινίες James Bond να ήταν ένας θεσμός σαν τα Βραβεία Νόμπελ Λογοτεχνίας. Με τα τελευταία, ίσχυε ότι το να βραβευθεί ένας Ρώσος συγγραφέας σήμαινε ότι ήταν πράκτορας της Δύσης κι έπρεπε πάραυτα αυτός ή η οικογένειά του να υποστεί τις απαραίτητες διώξεις (βλ. Sakharov, Pasternak και Solzhenitsyn). Ίσως κάτι αντίστοιχο να συνέβαινε και με τα Bond-girls. Δεν βρίσκανε αυθεντική Ρωσίδα, επειδή οι κοπελιές θα φοβόντουσαν μην σταλούν οι δικοί τους στην Σιβηρία, όπως συνέβαινε με τους γίγαντες της ρωσικής λογοτεχνίας. Ποιος ξέρει... Πάντως η Τατιάνα Ρομάνοβα, ως πρώτη μαϊμού Ρωσίδα Αμαζόνα, ευχαριστήθηκε ένα ρομαντικό ταξίδι με το Orient Express από την Πόλη ως την Βενετιά, ένα ταξίδι που θα το θυμόμαστε για πάντα...
Κοιμήσου και παρήγγειλα στην Πόλη τα διαβατήριά σου, στην Βενετιά τα μικροφίλμ τα κατασκοπικά σου...

Ursula Andress- Honey Rider (Dr No, 1962)
(genre ρόλου: γκομενίτσα που τσαμπουκαλεύεται, αλλά και το αιώνιο Bond-girl, genre ηθοποιού: λίγο απ' όλα που ο Bond της στάθηκε γουρλής).
Εντάξει, την ξέρετε όλοι. Να επισημάνω μόνο ότι σε αυτήν την παρθενική ταινία, βλέπουμε το ζεύγος Bond να είναι τελείως άπειρο. Μιλάμε για τραγελαφικούς ερασιτεχνισμούς. Λ.χ. τον Bond να πίνει το ποτό που του προσφέρει ο bad guy Δρ Νο, και μετά να απορεί γιατί λιποθύμησε. Ή βλέπουμε την Honey να εξομολογείται στον 007 ότι φοβάται, σαν να είναι κάποια παιδούλα. Αυτό είναι και η μεγάλη ερωτική ποιότητα της Ursula Andress στην ταινία: Ότι βγάζει πολύ συναίσθημα. Σαν να έχουμε δύο εφήβους που πάνε στα τυφλά, την πρώτη φορά, που δεν ξέρουν τι κάνουν, λίγο φοβούνται, πολύ αισθάνονται. Γι' αυτό το αίσθημα θα ψηφίσω την Ursula Andress, αλλά και γιατί μου έχει μείνει αξέχαστη η σκηνή από την συνομήλικη ταινία του Woody Allen "What's new pussycat?", όπου ο Peter O'Toole προσπαθεί εναγωνίως να δραπετεύσει από τις πολλές γυναίκες της ζωής του, και τρέχει ιλιγγιωδώς με ένα κάμπριο στους επαρχιακούς δρόμους, όμως η (άγνωστή του) γυναικάρα Ursula Andress έρχεται και προσγειώνεται στο ανοιχτό αμάξι του με αλεξίπτωτο! Η απόλυτη φαντασίωση, αλλά και φόβος μου!

Να μην ξεχάσω και την Moneypenny:

Kαλές, αλλά η μεν πρώτη δεν ξεπέρασε το χιούμορ της εποχής. Η δε δεύτερη, η ηθοποιός Samantha Bond (άκου όνομα! Μήπως τελικά τον παντρεύτηκε πράγματι τον 007?) είναι εξαιρετική ηθοποιός, την είχα πετύχει και μια φορά σε λονδρέζικο θέατρο, όπου έδωσε ρέστα, αλλά οι ταινίες 007 ήταν μάλλον για να βγάλει το χαρτζιλίκι της.

Τέλος, υπάρχουν κι άλλα 22 Bond-girls, που δεν τα αναφέρω γιατί τα θεωρώ απλώς διεκπεραιωτικά. Αλλά δέχομαι και αντίθετες απόψεις...

Με αφορμή μια ταινία: Essentialism, Anti-essentialism

2008-10-29T12:36:00.000-07:00

Moυ δίνει την αφορμή ο Woody Allen με μια σκηνή από το Vicky Cristina Barcelona: Όταν η Cristina εκμυστηρεύεται την εμπειρία που είχε με την Maria-Elena στο σκοτεινό δωμάτιο, ο Doug (με τα πλάγια αποδίδω την παγίως ειρωνική προφορά του ονόματος Doug στην ταινία, όπως παρατήρησε ο Αχιλλέας), απορεί: "You mean you are bisexual?". Για να εισπράξει την αγανακτισμένη απορία της Cristina: "Why do you have to label everything"?.

Πράγματι, μια κοπέλα, όπως η Cristina, που είχε μια παρόμοια φάση, κερδίζουμε τίποτα σε γνώση, με το να την ονομάσουμε "bisexual"?

Είναι όντως bisexual, ή τό 'φερε η στιγμή?

Για να πω την φιλοσοφικούρα μου, το θέμα που θίγει πολύ εύστοχα ο ΓΑ είναι η θεώρηση γεγονότων από δύο διαφορετικές οπτικές, που θα ονόμαζα χρησιμοποιώντας τους φιλοσοφικούς όρους essentialism και anti-essentialism. Το essentialism μεταφράζεται συμβατικώς στα ελληνικά ως "ουσιοκρατία", αλλά ο αγγλικός όρος (από το λατινικό "essentia"=ουσία) δεν είναι καθόλου βαρύγδουπος, όπως ο ελληνικός, και θα μπορούσε άνετα να χρησιμοποιηθεί για περιγράψει λ.χ. την στάση του Doug (με ειρωνική προφορά του ονόματος πάντα). Με λίγα λόγια, είναι το εξής: Να προσπαθείς κάθε γεγονός ή φαινόμενο να το ορίσεις ως προερχόμενο από μια καθορισμένη και σταθερή ουσία. Αυτό επιτυγχάνεται με την βοήθεια της γλώσσας. Δηλαδή κάτι που μπορεί να είναι απλώς μια πρακτική ή συμπεριφορά ή μια φάση, πολύ χρονικά και τροπικά προσδιορισμένες, του δίνεις μια ορισμένη ονομασία, και έτσι κάνεις μια εξαντικειμενίκευση (reification), δηλαδή με το να το εντάξεις σε μία πολύ συγκεκριμένη λέξη προϋποθέτεις τρόπον τινά ότι πρόκειται για μία πολύ συγκεκριμένη αντικειμενική πραγματικότητα, η οποία θα μπορούσε ακόμη και να το εξηγήσει. Στην πραγματικότητα, πολλές από αυτές τις λέξεις έχουν συγκεχυμένο περιεχόμενο και μάλλον δεν εξηγούν, αλλά παγιώνουν αυθαίρετα την ρευστότητα μιας κατάστασης. Λ.χ. με το να ονομάσεις κάτι που μπορεί να είναι το αποτέλεσμα μιας στιγμής, ή μιας φάσης, ή ενός απροσδιόριστου ωραίου (συν-)αισθήματος ως bisexual είναι σαν να λες ότι η τάδε γυναίκα, ας πούμε η Cristina είναι παγίως αμφιφυλόφιλη, μπορείς να περιμένεις πάντοτε από αυτήν ότι θα πηγαίνει και με άντρες και με γυναίκες, γιατί έτσι είναι κάποια ουσία ή φύση της. Τι πετυχαίνει κανείς με αυτόν τον τρόπο? Μάλλον, όπως φαίνεται στην ταινία, είναι μια στρατηγική, που επιλέγουν κάποιοι άνθρωποι, όπως ο Doug (είπαμε, με ειρωνική προφορά) για να βολευτούν. Είναι σαν να σου λέει: "Αυτή πήγε με την Μαρία-Ελένα, επειδή είναι αμφιφυλόφιλη. Μια κοπέλα ή είναι μπάι, ή είναι στρέιτ, ή λεσβία. Η δικιά μου, η Vicky, αν δεν είναι μπάι, που δεν φαίνεται να είναι, τότε είναι παγίως στρέιτ, οπότε μπορώ να έχω το κεφάλι μου ήσυχο". Άνθρωποι με παρόμοιες στρατηγικές βολέματος τείνουν να προσπαθούν να ερμηνεύσουν εκ των υστέρων και όλες τις προηγούμενες συμπεριφορές του εν λόγωι ανθρώπου, ας πούμε της Cristina, με βάση αυτήν την "ουσία", που θεωρούν ότι έχουν ανιχνεύσει. Λ.χ. "έπρεπε να το είχα καταλάβει, φαινόταν από τότε που έκανε αυτό" κ.ο.κ.

(Άσε που πολλοί όροι είναι καθ' εαυτούς συγκεχυμένοι. Λ.χ. τι "ουσία" μπορεί να κρύβεται πίσω από τον όρο "αμφιφυλόφιλος", αφού αυτός αναιρεί την οποιαδήποτε ουσία είτε "γκέι", είτε "στρέιτ". Έτσι το να λες σε κάποιον: "είσαι μπάι" (εννοείται είσαι παγίως μπάι) μπορεί να θεωρηθεί ως μια εξαιρετική έκφραση κακής πίστης. Σαν, ας πούμε, να του λες "είσαι παγίως απρόβλεπτος". Ο "παγίως απρόβλεπτος" δεν είναι "εν μέρει προβλέψιμος"? Κατά παρόμοιο τρόπο, ο "παγίως μπάι" δεν είναι "εν μέρει στρέιτ"? Οπότε μήπως τελικά πρόκειται για ταμπέλες άνευ νοήματος?).

Ποιος είναι ο βασικός λόγος για την essentialist συμπεριφορά? Θεωρώ ότι είναι ο φόβος. Σίγουρα, σε μια πρώτη φάση ο λόγος είναι η κτητικότητα, η κατάκτηση. Αλλά γιατί θέλουμε να κατέχουμε? Μάλλον επειδή επιδιώκουμε το βόλεμα, όπως φαίνεται στην ταινία. Αλλά τελικά γιατί θέλουμε να βολευτούμε? Μάλλον, επειδή φοβόμαστε πολύ έντονα, επειδή έχουμε αναπτύξει έντονες φοβίες, λόγωι της προηγούμενης πορείας μας στην ζωή, τραυμάτων μας, διαψεύσεων, ματαιώσεών μας, ή ποιος ξέρει... Με το να ονομάσουμε εξαντικειμενικεύουμε, και με το να εξαντικειμενικεύσουμε, παγιώνουμε κάτι που είναι ρευστό, κι έτσι επιτυγχάνουμε να υπάρχει λιγότερο ρίσκο στην ζωή μας, λιγότερα απρόβλεπτα γεγονότα, λιγότεροι κίνδυνοι. Και συνεχίζουμε με το κεφάλι μας ήσυχο...

Και πάω στον όρο anti-essentialism. Μπορεί βέβαια να μου αντιπαρατάξει κάποιος ότι αυτήν την στιγμή κάνω αυτό ακριβώς που κατηγορώ, δηλαδή θέτω όρους, και μάλιστα πομπώδεις, για να εξαντικειμενικεύσω, και άρα να βολευτώ κ.ο.κ. Η πιθανή αυτή ένσταση είναι θεμελιωμένη γιατί εντέλει ένα είδος εξαντικειμενίκευσης και "ουσιοκρατίας" είναι εν γένει μέσα στην γλώσσα, υπάρχει παρασιτικά εντός της και δεν μπορεί να αποφευχθεί όσο μιλάμε και σκεπτόμαστε. Ωστόσο, όταν μιλάμε έχοντας επίγνωση του αναγκαστικά συμβατικού χαρακτήρα της γλώσσας, μπορούμε να προσεγγίσουμε μια anti-essentialist συμπεριφορά, παρόλο που απ' ό,τι φαίνεται η "αντι-ουσιοκρατία" (anti-essentialism) είναι μια αυτο-ηττώμενη στάση, για όσο θα χρησιμοποιούμε ανθρώπινη γλώσσα με εξαντικειμενικεύουσες λέξεις (ιδίως ουσιαστικά, αν χρησιμοποιούσαμε μόνο ρήματα ή απαρέμφατα, ίσως να ήταν λίγο καλύτερα).

Οπότε εν γνώσει της εκφραστικής μου ατέλειας συνεχίζω. Ο anti-essentialism είναι μια βασική στάση ζωής, όπου αποφεύγεις να αποδίδεις τα γεγονότα σε σταθερές ουσίες, φύσεις, νόμους κτλ. Ας πούμε, "είναι κάτι που συνέβη σήμερα, ένας Θεός ξέρει αν θα συμβεί κι αύριο, πραγματικά δεν ξέρω". Έτσι αναλαμβάνεις το ρίσκο,- είναι μια στάση ζωής ενός ανθρώπου που έχει λιγότερο φόβο, περισσότερη εμπιστοσύνη, σε τι δεν ξέρω, ας πούμε στον εαυτό του, στην ζωή, δύσκολο να πεις σε τι χωρίς αυτή η στάση να αυτοαναιρεθεί. (Ή αν δεν έχει θετική εμπιστοσύνη και αυτοπεποίθηση, μπορεί να έχει απλώς αφέλεια ή άγνοια κινδύνου, που μπορεί de facto και να είναι το ίδιο).

Για την ιστορία της υπόθεσης, υπάρχουν βασικά δύο είδη και αντίστοιχα δύο γενιές anti-essentialism. Το θέμα είναι σχετικό και με την ιστορία του φεμινισμού και με τις γενιές των φεμινιστριών/ών. Σε ένα πρώτο είδος παραδέχεσαι ότι υπάρχει κάποιο είδος ουσίας, ας πούμε βιολογικής ή πραγματολογικής βάσης, αλλά εσύ επιλέγεις να πας αντίθετα σ' αυτό για να κερδίσεις την ελευθερία σου ή ένα είδος ηθικής επίτευξης, ή χειραφέτησης. Οπότε το "αντί" του όρου έχει την έννοια ότι πας κόντρα σε κάτι που όντως υπάρχει. Πολύ πολύ χονδρικά ένα τέτοιο είδος "αντι-ουσιοκρατίας" είναι ο υπαρξισμός και ο υπαρξιστικός φεμινισμός λ.χ. της De Beauvoir. Δηλαδή υπάρχει κατά βάση ένα είδος γυναικείας "πραγματικότητας" ή "γεγονότητας" (facticité) ή "δεδομένου", το οποίο, όμως, οι γυναίκες μπορούν και καλούνται να υπερβούν. Ένα δεύτερο είδος ή γενιά "αντι-ουσιοκρατίας" βλέπει τις "ουσίες" ως καθαρά γλωσσικές κατασκευές που το αντίκρυσμά τους δεν είναι πραγματολογικά δεδομένα, αλλά μια θέληση του ανθρώπου να εξαντικειμενικεύσει μέσωι της γλώσσας για να βολευτεί. Νομίζω ότι λ.χ. για την φιλόσοφο Judith Butler, το φύλο είναι ένα συνεχές, το οποίο οι άνθρωπο πολύ αυθαίρετα επιλέγουν να τμηματοποιήσουν. Κάτι αντίστοιχο ίσως με αυτό που συμβαίνει στις ράτσες. Λέμε "μαύρος" και "λευκός". Αλλά υπάρχει ο "μάυρος" κατράμι της κεντρικής Αφρικής, υπάρχει κι ο πιο ελαφρύς, ο Αφρο-Αμερικανός, υπάρχει κι ο μιγάς, ο ερυθρόδερμος Ινδιάνος, ο μελαχροινός Μεσανατολίτης, ο Μεσογειακός, ο Βόρειος, ο ξεπλυμένος, ο κίτρινος, σαν να είναι όλο αυτό ένα συνεχές αποχρώσεων, που αυθαίρετα επιλέγουμε να πολώσουμε σε "μαύρο-άσπρο" μέσωι της γλώσσας. Και είναι πράγματι "μάυρος" ή καφετής? Είναι "λευκός" ή είναι μπεζ? Και μήπως τελικά υπάρχουν τόσες αποχρώσεις, όσοι είναι και οι άνθρωποι? Για την Judith Butler μάλλον κάτι αντίστοιχο ισχύει με τα φυλετικά γένη, τους άντρες και τις γυναίκες. Οπότε η "αντι-ουσιοκρατία" έγκειται απλώς στο να επισημαίνεις την αυθαιρεσία αυτής της γλωσσικής ψευδαίσθησης, και μόνο έτσι να επιτυγχάνεις την φυλετική υπονόμευση (gender subversion).

Μακρυγόρησα, επειδή το θέμα είναι ένα από τα προσφιλή μου. Τελικά, κάτι παρόμοιο δεν συμβαίνει και με τον έρωτα? Λέμε "είμαι ερωτευμένος", "έχω σχέση", αλλά μήπως υπάρχουν τόσοι έρωτες και σχέσεις όσοι και άνθρωποι, ή μάλλον περισσότερες? (Και πολλές φορές επιλέγουμε να ομογενοποιήσουμε όλες αυτές τις "σχέσεις" κάτω από μια γενική κατηγορία "σχέση" ή "έρωτας", απλώς και μόνο για να βολευτούμε, για να νιώσουμε λίγο πιο πετυχημένοι, λίγο πιο όμοιοι με τους άλλους, λίγο λιγότερο ανήσυχοι, όπως ο Doug της ταινίας)... Αφού όπως λέει κι η Τristana στην ομώνυμη ταινία του Bunuel "στην πραγματικότητα ούτε δύο στάλες νερό δεν είναι ίδιες"!

Η Τριστάνα με τις μετα-στρουκτουραλιστικές ατάκες!

Με αφορμή μια ταινία: Vouvoyer- Tutoyer

2008-10-29T09:29:00.001-07:00

François Begaudeau: Άνετος, διαλογικός, αντι-αυταρχικός, σωκρατικός. Αλλά μην του μιλήσετε στον ενικό, γιατί θα σας πάρει ο διάολος!..

Την αφορμή μου την δίνει η ταινία "Ανάμεσα στους Τοίχους". Βλέπουμε τον καθηγητή να θεωρεί ως ύψιστη των προσβολών το ότι ο μαθητής του απευθύνεται στον Ενικό. Καταλαβαίνουμε ότι στην Γαλλική εκπαίδευση το να μιλάς στον καθηγητή σου στον ενικό θεωρείται ως το άκρον της απειθαρχίας, μια εξαιρετικά αξιόποινη πράξη.

Ας δούμε το θέμα λίγο ευρύτερα: Στην γαλλική κουλτούρα, το να επιλέγεις τον πληθυντικό ή τον ενικό, όταν απευθύνεσαι σε ένα πρόσωπο θεωρείται τόσο κεφαλαιώδους σημασίας, ώστε εφευρέθηκαν δύο ειδικά ρήματα για να χαρακτηρίσουν αυτήν την επιλογή. "Vouvoyer", παράγωγο από τον πληθυντικό της προσωπικής αντωνυμίας β' προσώπου "vous" ("εσείς"), που σημαίνει "μιλάω στον πληθυντικό με το σεις και με το σας", και "tutoyer", παράγωγο από τον αντίστοιχο ενικό "tu" ("εσύ"), που σημαίνει "μιλώ σε κάποιον στον ενικό". Τα αντίστοιχα ουσιαστικά είναι "vouvoiment" και "tutoiment".

Στην γαλλική λογοτεχνία, και γενικότερα κουλτούρα, τα ρήματα είναι πολύ συχνά για να δηλώσουν αυτήν την επιλογή. Υπάρχουν κάποιοι γενικοί "ηθικοί" κώδικες που επιτάσσουν την χρήση πληθυντικού ή ενικού, αλλά σε πολλές περιπτώσεις η επιλογή είναι προσωπική και δηλώνει την ποιότητα σχέσης που θέλεις να εγκαθιδρύσεις με ένα πρόσωπο. Αυτό βέβαια ισχύει και στην σύγχρονη ελληνική, αλλά στα γαλλικά πολύ περισσότερο.

Ας δούμε μερικά παραδείγματα. Στην συγκεκριμένη ταινία, βλέπουμε πώς οι μαθητές είναι υποχρεώμενοι να κάνουν vouvoiment στον καθηγητή τους, γιατί το αντίθετο θα ήταν μια θεμελιώδης αμφισβήτηση του αξιολογικού status quo που προσπαθεί να περάσει το σχολείο. Αντιθέτως, όμως, ο καθηγητής είναι αυτονόητο ότι μιλάει στους μαθητές στον Ενικό. Επειδή είναι ανήλικοι. Στο Γαλλικό Πανεπιστήμιο, ο καθηγητής υποχρεούται να μιλά στους φοιτητές του στον πληθυντικό. Το αντίθετο θα φαινόταν ως φοβερός αυταρχισμός. Γνωστός μου Γάλλος καθηγητής Πανεπιστημίου με μικρή γνώση ελληνικών, όταν ήλθε στην Ελλάδα και διαπίστωσε ότι οι Έλληνες συνάδελφοί του απευθύνονταν στους φοιτητές τους στον Ενικό, σοκαρίστηκε! Το σοκ του ήταν τέτοιας έντασης, που το ανάλογο θα ήταν αν βλέπαμε εμείς καθηγητές Πανεπιστημίου μιας άλλης χώρας να την πέφτουν απροκάλυπτα στις φοιτήτριες. Νομίζω, γενικά, ότι ένας Γάλλος φοιτητής, ένα tutoiment από τον καθηγητή του θα το έφερε πολύ βαρέως ως μια ακραία πράξη αυταρχισμού και εξευτελιστικής αμφισβήτησης της προσωπικότητάς του, σχεδόν σαν μια σεξουαλική παρενόχληση.

Αυτό, όμως, που σκανδαλίζει εμένα με αυτήν την πρακτική, είναι γιατί δεν μιλάνε στους ανήλικους στον πληθυντικό, όπως βλέπουμε και στην ταινία. Μοιάζει να υποκρύπτεται μια οντολογία, που δεν μου αρέσει καθόλου. Ότι ας πούμε την ανθρώπινη ιδιότητα την αποκτάς με την ολοκλήρωση των συνειδησιακών σου λειτουργιών κατά την ενηλικίωση. Ή, αν όχι αυτό, τότε τουλάχιστον ότι το tutoiment ανήκει στην φάση της οικειότητας, από την οποία όμως ο ενήλικος διεκδικεί ως δικαίωμά του να φύγει. Αλλιώς προσβάλλεται ως προσωπικότητα.

Υπάρχουν αστεία παραδείγματα και σε γαλλικές αστυνομικές ταινίες, όπου ένας εκβιαστής απαγωγέας λ.χ. μιλάει στο θύμα του για να αποσπάσει λύτρα, σε άπταιστο πληθυντικό, σαν να λέμε: "Ακούστε να δείτε, σκουλήκι, αν δεν δώσετε τόσα Ευρώ μέχρι αύριο, το μωρό σας θα εκτελεστεί" κ.ο.κ.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, παράδειγμα, είναι στις ερωτικές σχέσεις. Στην εποχή μας, βέβαια, το "je t'aime" είναι ο κοινός τόπος, αλλά στα μυθιστορήματα παλαιότερων εποχών είναι συχνότατο το "je vous aime" ("σας αγαπώ")! Αυτό είναι κατανοητό ως κάποιο βαθμό, όταν σε παλαιότερες εποχές ένας επίδοξος εραστής- σύζυγος δεν έχει αναπτύξει λόγωι των κοινωνικών συνθηκών οικειότητα με το αντικείμενο του πόθου του, οπότε το "je vous aime" είναι στην αρχή μια ομολογία έρωτα επίσημη και θεσμική, πρόδρομο ισόκυρο με μια κατοπινή πρόταση γάμου. Υπάρχουν, όμως, και περιπτώσεις, όπου ο εραστής δεν περνάει ποτέ από το "je vous aime" στο "je t'aime".

Δυο λογοτεχνικά παραδείγματα: Στα μυθιστορήματα του 19ου αιώνα, είναι πολύ συνηθισμένο μοτίβο ο 18χρονος που ερωτεύεται μια απρόσιτη 30χρονη, συνήθως παντρεμένη, και η οποία είναι ένα άπιαστο ιδεώδες, μια τέλεια γυναίκα- χίμαιρα, που δεν μπορεί να την φτάσει ποτέ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, λ.χ. στον Stendhal και τον Flaubert (στην "Συναισθηματική Αγωγή" προς την περίφημη Mme Arnoux) δεν πρόκειται ποτέ να της κάνει tutoiment, γιατί αν το έκανε θα ήταν σαν να παραδεχόταν την χρεωκοπία του ιδεώδους του, σαν να ομολογούσε ότι η τελειότητα που απέδωσε στην υπερβατική ερωμένη του ήταν κίβδηλη. Οι έρωτες αυτοί είναι εκ των προτέρων ορισμένοι να μείνουν ανεκπλήρωτοι και το "je t'aime" είναι όχι μόνο ανέφικτο, αλλά και απευκταίο. Ακόμη περισσότερο ο αφηγητής- alter ego του Marcel Proust στην σειρά "Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο", ακόμη και μετά την ολοκλήρωση του έρωτα συνεχίζει το vouvoiment. (Όπως και γενικά όλοι οι αριστοκράτες του έργου μιλάνε στους/στις συζύγους τους στον πληθυντικό, ακόμη και μετά από πολλά χρόνια γάμου). Καθώς μάλιστα διαθέτει ισχυρή ενδοσκόπηση, μας αναλύει το δράμα του: Όσο το αντικείμενο του έρωτά του διαθέτει απόσταση, και ο έρωτας είναι ανολοκλήρωτος, τόσο η επιθυμία τον φλέγει. Όταν η ερωμένη του δίνεται, και διαφαίνεται η προοπτική της αμοιβαιότητας, τόσο η σχέση γίνεται πληκτική και ανυπόφορη. Οπότε το vouvoiment λειτουργεί ως το υπέρτατο αφροδισιακό, το κράτημα σε μια απόσταση που είναι απαραίτητη για να εξιτάρει τον ερώντα, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει ερωτικά. Το tutoiment θα ήταν το απόλυτο ξενέρωμα, η ευτέλιση του έρωτα. Για να το θέσω με όρους λακανιανούς (ο Lacan είναι αυτός που εν πολλοίς δόμησε μια ψυχαναλυτική θεωρία, πάνω στο βίωμα που προδρομικά αναλύει ο Proust) το tutoiment ανήκει στο επίπεδο της ανάγκης (της φυσικής, της βιολογικής), ενώ το vouvoiment στο επίπεδο της επιθυμίας, η οποία διαιωνίζεται, ακόμη κι αν εκπληρωθεί η ανάγκη. Ή αλλιώς, το tutoiment είναι η ζωϊκή οικειότητα, ενώ το vouvoiment είναι το ιδιαζόντως ανθρώπινο, η απόσταση που την διεκδικεί το ανθρώπινο πρόσωπο ως συστατικό στοιχείο του να είναι άνθρωπος.

Να έρθω και στην λογοτεχνική περίπτωση του Jean-Paul Sartre και της Simone de Beauvoir.

Εβδομηκοστά γενέθλια: Μια καλή στιγμή ν' αρχίσεις να μιλάς στον ενικό στην σύντροφο της ζωής σου...

Για πενήντα χρόνια ήταν σύντροφοι σαρκικοί και πνευματικοί, αλλά ποτέ (απ'όσο γνωρίζω/θυμάμαι) δεν της μίλησε στον ενικό! Στην αλληλογραφία τους σαφώς της γράφει "je vous aime" κτλ, πάντα στον πληθυντικό. Αυτό μάλλον πάει πακέτο με το συνειδησιακό "συμβόλαιο" που είχαν κάνει ότι ποτέ δεν θα παντρευτούν και δεν θα συνάψουν κανενός είδους νομική σχέση. Έτσι το vouvoiment γίνεται όρος που δηλώνει ότι ποτέ δεν θα γίνει ο ένας ιδιοκτησία του άλλου (όπως, υποτίθεται, ότι συμβαίνει στον αστικό γάμο), με λίγα λόγια γίνεται προϋπόθεση της υπαρξιακής αμοιβαιότητας ελευθερίας, το vouvoiment γίνεται όρος της "διυποκειμενικότητας", δηλαδή της δυνατότητας για συνύπαρξη και κοινότητα των υποκειμένων με τρόπο που να μην εκπίπτουν στο ότι το ένα θα γίνει αντικείμενο του άλλου με τρόπο κτητικό και (κατ-)αναλωτικό.

Πού θέλω να καταλήξω: Ότι όλη αυτή η ανθρωπολογία δεν με εκφράζει! Αν ήμουν στην θέση κάποιου μαθητή της ταινίας, και ο καθηγητής απαιτούσε τον πληθυντικό, θα συνέχιζα να του μιλώ στον Ενικό, μέχρι να πάρω αποβολή. Με εκφράζει περισσότερο αυτό που γινόταν στην Ελλάδα, πριν από τον 19ο αιώνα, οπότε εισήχθη το vouvoiment από την Γαλλία, το τότε πρότυπο πολιτισμού. Στον Ρωμηό (τον λεγόμενο "Βυζαντινό") αυτοκράτορα, ας πούμε, απευθυνόσουν στον Ενικό. Αφού, για να το πάμε στα άκρα, και στον Θεό τον ίδιο απευθυνόσουν στον ενικό, όπως ας πούμε στο "Πάτερ ημών" και σε όλες τις ευχές της Λειτουργίας. Και στην Τουρκοκρατία, νομίζω, το ίδιο θα ίσχυε, τουλάχιστον αν θεωρήσουμε την παροιμία "σφάξε με αγά μου, ν' αγιάσω"... Θεωρώ, λοιπόν, ως ελπιδοφόρο το ότι, όπως παρατηρώ, στην σύγχρονη διαδικτυακή επικοινωνία, ας πούμε σε διαλόγους σε blogs, σε fora κ.τ.ό. χρησιμοποιούμε πάντοτε τον ενικό, όταν απευθυνόμαστε στους άγνωστούς μας, ακόμη κι αν συμβεί να μάθουμε ότι ο συνομιλητής μας είναι πρόσωπο ηλικιωμένο (που αν τον βλέπαμε μπροστά μας, μάλλον θα του μιλούσαμε στον πληθυντικό, ή θα του ζητούσαμε άδεια για ενικό). Η διαδικτυακή αμεσότητα επανέφερε τον καθολικώς χρησιμοποιούμενο ενικό, παρά ή εξαιτίας της τοπικής απόστασης. Αυτό το εκλαμβάνω στην χειρότερη περίπτωση ως ένα είδος κατάρρευσης του κώδικα ευγενείας, ενώ στην καλύτερη ως μία (συν-)αίσθηση καθολικής οικειότητας μέσα στην κοινότητα του Διαδικτύου. Καιρός, λοιπόν, να στείλουμε το vouvoiment από 'κει πού 'ρθε: Στην Γαλλία!

ΥΓ. Για να είμαι ακριβοδίκαιος, έχω εντοπίσει κι ένα λογοτεχνικό παράδειγμα, όπου ο αφηγητής ενοχλείται από το vouvoiment και θα προτιμούσε το tutoiment: Στο "Παληοκόριτσο" (Traversuras de la Nina Mala) του Vargas Llosa (ο οποίος ήταν Παριζιάνος επί χρόνια), ο υπερπεντηκοντούτης ήρωας έχει μια εικοσιπεντάχρονη περίπου ερωμένη, και διαπιστώνει ότι ένας συνομηλικός της, με τον οποίο αυτή έχει ως φυσικό πιο πολλά κοινά, την γλυκοκοιτάζει. Σε μια φάση βγαίνουν οι τρεις τους, όπως επιτάσσει το νέο ερωτικό savoir vivre κι ο νεαρός αρχίζει να κάνει vouvoiment στον ήρωά μας, ενώ παράλληλα συνεχίζει το tutoiment προς την ερωμένη. Βέβαια, ο ήρωάς μας τα παίρνει στο κρανίο και συνειδητοποιεί ότι ή είναι ήδη ή πρόκειται πολύ σύντομα να γίνει κερατάς. Υπάρχει, λοιπόν, στην λογοτεχνία γαλλικής έμπνευσης αυτή η εξαίρεση που επιβεβαιώνει (νομίζω) τον κανόνα, αλλά, έπειτα, ο Llosa είναι Περουβιανός, όχι βέρος Γάλλος...

Ανάμεσα στους Τοίχους (2008) (17 στα 20)

2008-10-24T16:14:00.000-07:00

"Πάμε άλλη μία την Υποτακτική Αορίστου"...

Yπόθεση

Ο François Bégaudeau, συγγραφέας και καθηγητής, παίζει τον εαυτό του, ως καθηγητή μιας πολυφυλετικής τάξης Γυμνασίου σε μια κάπως σκληροτράχηλη συνοικία του Παρισιού.

Σχόλιο

Η πολύ μεγάλη αξία της ταινίας είναι η ειλικρίνειά της. Απ’ όσο είδα, η ταινία δεν ήθελε να περάσει κάποιο προκαθορισμένο μήνυμα ή ηθικό δίδαγμα, οπότε παρά την μπόλικη διδασκαλία δεν υπήρχε καθόλου διδακτισμός. Κινηματογραφείται από τον Laurent Cantet σε ένα πολύ ρεαλιστικό πλαίσιο, σε μια πραγματική τάξη με πραγματικούς μαθητές, και με τρόπους που μου θύμισαν «Δόγμα». Ο θεατής είναι σαν να βρίσκεται σε μια παιδαγωγική άσκηση, όπου παρακολουθεί την παιδαγωγική διαδικασία σε μία τάξη. Και ο François Bégaudeau μας διηγείται έτσι τους καημούς του: Όχι μόνο τις νίκες του, αλλά και τις ήττες του!

Έχει κάποια χαρακτηριστικά good guy ο καθηγητής. Είναι όπως τον θέλουν τα εγχειρίδια νεωτερικής Παιδαγωγικής. Αντιαυταρχικός, διαλογικός, σωκρατικός. Αλλά η ταινία δείχνει και τα τρωτά του. Ελαφρώς υστερικός, πολλές φορές λίγο ολοκληρωτικός. Τελικά, είναι ένας Σωκράτης που δεν εκμαιεύει μόνο, αλλά και εκμαιεύεται αυτός από τους μαθητές του. Και τι εκμαιεύουν οι μαθητές?

Ας πούμε, ότι στην πολυφυλετική πραγματικότητα της τάξης τελικά μάλλον δεν αρκεί να έχεις την τέλεια κατοχή της by the book συμπεριφοράς, όπως την επιτάσσουν τα παιδαγωγικά εγχειρίδια. Πολλές φορές ο Bégaudeau εκπλήσσεται: Λ.χ. τους βάζει παράδειγμα Γραμματικής με κάποιο δυτικό όνομα («Bill»), και οι μαθητές απορούν: «Μα καλά, γιατί δεν έχουν κανονικά ονόματα τα παραδείγματά σας?». «-Bill δεν είναι εντάξει? Ποια είναι τα κανονικά ονόματα, δηλαδή?» «Μα, Rashid, Zinedine, Aisha κ.ο.κ.». Ή μετά τους μαθαίνει την Υποτακτική («subjonctif») Αορίστου, που δεν χρησιμοποιείται πλέον στον προφορικό λόγο, και καταλαβαίνει ότι τα παιδιά κάποιον που μιλάει έτσι θα τον θεωρούσαν ψώνιο…

Οι μαθητές, ως αντίστροφοι Σωκράτες, συχνά του εκμαιεύουν και πολύ άσχημες αντιδράσεις, που μερικές φορές υπερβαίνουν ανεξέλεγκτα το pedagogically correct. Τελικά, νομίζω ότι η ταινία απασχολείται πολύ με κάποιον αρνητισμό των παιδιών, που προέρχονται από μη γαλλικές/δυτικές πολιτισμικές παραδόσεις, και δεν θεωρούν αυτονόητο ότι οφείλουν να αφομοιώσουν τις αξίες που τους προβάλλει το σχολείο. Βλέπουν το σχολείο ως ξένο από την ζωή τους, και πιθανόν καταπιεστικό. Θα τολμούσα να χαρακτηρίσω την κατάσταση ως εσωτερική αποικιοκρατία. Δηλαδή, όπως κάποτε είχαν πάει δάσκαλοι, ιεραπόστολοι κ.ο.ό. να «εκπολιτίσουν» τους παππούδες αυτών των παιδιών λ.χ. στην Αφρική, ή την Ασία, παρόμοια τώρα οι μαθητές αυτοί βρίσκονται ως μετανάστες πρώτης ή νιοστής γενιάς στην μητρόπολη και πάλι δεν μπορείς να τους βγάλεις από το μυαλό ότι κάποιος προσπαθεί να τους εκπαιδεύσει σε ξένες αξίες με τρόπο ιμπεριαλιστικό. (Ακόμη και οι καθηγητές στην συνέλευσή τους, σαν να μου φαίνεται ότι φέρνουν σε μια ομάδα ιεραποστόλων που συζητά μεταξύ της τι τακτική θα ακολουθήσει με τους ιθαγενείς).

Αυτό ίσως γίνεται ακόμη πιο παράδοξο, όταν σε τέτοιες αξίες περιλαμβάνεται η (παιδαγωγική) «δημοκρατικότητα», η «συμμετοχικότητα», η «αξιοπρέπεια» κ.τ.ό. Τότε ο κατά τεκμήριο καλοπροαίρετος καθηγητής δέχεται την πικρία ενός στείρου αρνητισμού. Κάπου υφέρπει μια πρωταρχική έλλειψη εμπιστοσύνης που υπονομεύει τον παιδαγωγικό διάλογο. Κάπου το σχολείο ως «μικρογραφία της κοινωνίας», φέρνει στο νου κοινωνίες, όπου οι δημοκρατικοί θεσμοί υπάρχουν, αλλά κάπου δεν μπορούν να λειτουργήσουν σωστά, λόγῳ της διαφορετικότητας των εθνών και πολιτισμών και της αμοιβαίας καχυποψίας τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η συνέλευση καθηγητών, όπου συμμετέχουν αντιπρόσωποι των μαθητών, και πώς αυτό καταλήγει σε παρωδία με ευθύνη μάλλον και των δύο πλευρών.

Η ταινία δεν δίνει έτοιμη απάντηση, αυτό είναι η ωριμότητά της. Νομίζω ότι δείχνει έναν καθηγητή που τελικά εμπλουτίζεται από την φρεσκάδα και αυθορμησία των μαθητών του. Όπως και οι μαθητές πλουτίζουν από την καλή του προαίρεση και την δύναμή του παρά τα όποια ναυάγια.

Θα προσέθετα ότι είδα στην ταινία και έναν ολοκληρωτισμό του δυτικού πολιτισμού. Ναι, δημοκρατία, διαλογικότητα, αλλά μπροστά σε ορισμένους κανονισμούς υπάρχει μια επιβολή «πειθαρχίας» που ορισμένες φορές λαμβάνει διαστάσεις απάνθρωπες. Προκειμένου να τηρηθούν ορισμένες αρχές προτιμάται η εξουθένωση ανθρώπων. Βλέποντας την ταινία, παρά το δεδομένο και άπιαστο (κατά την γνώμη μου) μεγαλείο της γαλλικής εκπαίδευσης, μερικές φορές νοστάλγησα τον χαβαλέ του ελληνικού σχολείου (με όλα τα κακά του).

Παραδείγματα από την ταινία τακτικών που δεν μου άρεσαν: Να πρέπει η μαθήτρια να ζητήσει συγγνώμη με τέτοιο κάπως εξευτελιστικό τρόπο και να την εννοεί. Πολύ ολοκληρωτικό. Όλος ο τρόπος αντιμετώπισης του Σουλεϊμάν. Ακόμη, και το να πρέπει να παρουσιάζεις συνέχεια τον εαυτό σου. Και αυτό ολίγον ολοκληρωτικό. Το πόσο μεγάλη σημασία αποδιδόταν (με επιβολή ποινών) στο να μιλάς προς τον καθηγητή στον πληθυντικό, ενώ αυτός μπορεί να χρησιμοποιεί ενικό προς εσένα. Γιατί αυτή η μονομέρεια? Αλλά κυρίως ότι ήταν αδιανόητο να γίνει οποιοδήποτε πισωγύρισμα ή εξαίρεση σε θέματα πειθαρχίας και αρχών. Είχες κάπως την αίσθηση ότι με δεδομένη πάντα την δημοκρατικότητα και διαλογικότητα των σχολικών θεσμών, άμα δεν ακολουθούσες κάποιους κανόνες ήταν ικανοί να επιμένουν μέχρι να σε λιώσουνε. Κάπου συνέπασχα πλήρως με τον αρνητισμό των παιδιών. Ή είμαι υπερευαίσθητος…

Blindness (2008) (18 στα 20)

2008-10-20T08:55:00.000-07:00

Julianne, ζεις, εσύ μας οδηγείς!

Υπόθεση
Σε μια ανώνυμη μεγαλούπολη ξεσπά επιδημία τυφλότητας. Τα θύματα πολλαπλασιάζονται ραγδαία και τελικά εγκλείονται σε ένα είδος στρατοπέδου συγκέντρωσης. Μόνη που βλέπει είναι η γυναίκα ενός τυφλωθέντος γιατρού που θέλει να τον ακολουθήσει στη νέα του μοίρα.

Σχόλιο
H ιστορία είναι αλληγορία, μόνο που δεν κατάλαβα ακριβώς για ποιο πράγμα. Και ίσως και να είναι καλύτερα που δεν κατάλαβα, γιατί νομίζω ότι σε αυτές τις περιπτώσεις το σημαντικό δεν είναι η σύλληψη του συμβολιζομένου, αλλά κατά πόσο ο δημιουργός πετυχαίνει να φτιάξει έναν πειστικό δικό του κόσμο και ο δέκτης να συντονιστεί με αυτόν. Όπως και νά ‘χει, η ιστορία αποτελεί μια (κατά τη γνώμη μου) πιστή υπαρξιακή απόδοση της ανθρώπινης κατάστασης. Μια ανθρωπότητα τυφλή, αποπροσανατολισμένη, έρμαιο, να ψάχνει στα σκοτάδια. Μια τυφλότητα μεταδοτική, μολυσματική. Και μόνο αντίδοτο η διόραση της αγάπης.

"Στοιχοιθείτε!".

Προσοχή: Η ανάλυση υπαινίσσεται και προϊδεάζει για στοιχεία της πλοκής, αλλά χωρίς να τα αναφέρει ρητά.

Το ξαναστήσιμο μιας κοινωνίας εκ του μηδενός. Ασθενικοί θεσμοί. Η επικράτηση του ισχυροτέρου, ή μάλλον αυτού που τυχαίνει να είναι ισχυρότερος για λόγους τυχαίους, αλλά κυρίως είναι θρασύτερος. Αλλά βλέπουμε και μπόλικη ανθρωπιά. Κι αυτό για μένα είναι η κυρίως αξία της ταινίας. Δεν βλέπουμε ένα νέο Dogville, δεν βλέπουμε άλλο ένα μίζερο σχόλιο στην ανθρώπινη φύση à la Lars von Trier. Η επιτυχία των Saramago/ Meirelles είναι ότι μας δείχνουν όλη την πολυδιάστατη γκάμα του ανθρώπου, από τον ανθρώπειο τρόπο (κατά Θουκυδίδην) ως την ανθρωπιά. Την συντροφικότητα, την συμπάθεια, που είναι ίσως κι αυτές εγγενείς στην ανθρώπινη φύση. Ναι, η ανθρώπινη κατάσταση είναι τέτοια, που κατά κανόνα επικρατεί ο πιο αδίστακτος και εγκληματικός. Αλλά αυτό δεν αποτρέπει, αλλά μάλλον υποδαυλίζει εστίες ανθρωπιάς και αγάπης μεταξύ των εκόντων και ακόντων θυμάτων. Και μια γυναίκα που αναλαμβάνει το δράμα ενός νέου Χριστού, και συγκαταβαίνει. (Είναι χαρακτηριστική η προσκόλληση στον Χριστιανισμό που εμφανίζουν ακόμη και οι δηλωσίες άθεοι από αυτές τις λατινογενείς χώρες, λ.χ. Πορτογαλία, Βραζιλία, Ισπανία, όπως ο Saramago, o Buñuel κ.ά., το έργο τους πραγματικά στοιχειώνεται από τα χριστιανικά σύμβολα). Η οποία, ωστόσο, δεν είναι αναμάρτητη, ούτε αμώμητη, αλλά το σωτηριώδες έργο της πρέπει να περάσει μέσα και από το λέρωμα, και μάλιστα από τον μεγαλύτερο εξευτελισμό και την χειρότερη ενοχή. Μια αγάπη που αναγκάζεται να γίνει αμοραλιστική, ή επέκεινα της ηθικής, ή έστω να συνδιαλλαγεί με το κακό, γιατί δεν γίνεται αλλιώς. (Ναι, σ’ αυτό η ιστορία θυμίζει λίγο Von Trier, αλλά δεν γίνεται μίζερη, ούτε έχει τα άγρια προτεσταντικά βίτσια του τελευταίου). Μια αγάπη που αναγκάζεται να περιοριστεί στους «δικούς μας», να απωλέσει την καθολικότητά της, πάλι γιατί δεν γίνεται αλλιώς. Μια γυναίκα που διστάζει να διεκδικήσει την ηγετική θέση που της αναλογεί, αλλά εν τέλει πρέπει να λογαριάσει και για τον φλούφλη άντρα της. Η αρχηγία της αγάπης, μια ηγεσία ήπια μιας πράου ταγού. Μια ιστορία, κατά τη γνώμη μου πολύ ρεαλιστική, ακριβώς επειδή είναι πολυδιάστατη: Είναι μια ισχυρή τραγωδία, αλλά χωρίς μονοδύναμο πεσιμισμό και μιζέρια.

Ραντεβού στα τυφλά με την Alice Braga!

Η ταινία επιβεβαίωσε την μεγάλη μου αγάπη για τον Meirelles, που τον θεωρώ ως έναν από τους τέσσερεις- πέντε σημαντικότερους εν ενεργείᾳ σκηνοθέτες. Νομίζω ότι έμεινε απόλυτα πιστός στο μυθιστόρημα του Saramago. (Αν μπορούσε, βέβαια, ας έκανε κι αλλιώς, -έφτυσε αίμα για να πάρει τα δικαιώματα από τον Πορτογάλο συγγραφέα). Πολύ καλή δραματουργία, μουσική, ρυθμός. Πραγματικά θα επιθυμούσα να είχε λάβει περισσότερα εύσημα και επιβράβευση ο Meirelles από την ελληνική και διεθνή κριτική! Το μυθιστόρημα του Saramago είναι γραμμένο με την πολύ ιδιαίτερη αφηγηματική τεχνική του Πορτογάλου, λ.χ. με ελάχιστα ή καθόλου σημεία στίξης, χωρίς κύρια ονόματα κ.ά. Και ο Meirelles κατορθώνει να στρώσει αυτήν την δυσαφομοίωτη αφήγηση σε μια ευπαρακολούθητη ταινία, τουλάχιστον ως προς την κατανόησή της, και κατά τη γνώμη μου πιστή προς το μυθιστόρημα. Προσωπικά, στην ανάγνωση του μυθιστορήματος είχα χάσει πολλές φορές την μπάλα, και θαρρώ ότι η ταινία όχι μόνο δεν πρόδωσε τα βασικά νοήματα του Saramago, αλλά και με βοήθησε να τα καταλάβω καλύτερα. (Σημειωτέον: Ο Saramago έχει γράψει και σίκουελ στο Περί Τυφλότητας, το Περί Όρασης,- έμπαινε Meirelles!). Αν έπασχε κάπου η ταινία, νομίζω ότι είναι μάλλον στις ερμηνείες. Και προσωπικά δεν ενθουσιάστηκα με την Julianne Moore, που συνήθως αποσπά διθυράμβους, αλλά μου φαίνεται μονοδιάστατη ρολίστας, και λίγο ξεθυμασμένη Αμερικάνα housewife, με λίγα λόγια όχι ο αγαπημένος μου τύπος. Νομίζω ότι εδώ έμοιαζε λίγο υπερβολικά χαπακωμένη σε σχέση με το τι απαιτούσε ο ρόλος.

Μια τελευταία παρατήρηση περί πρωτοτυπίας. Ναι, έχουμε ξαναδεί πολλές φορές παρόμοιες ιστορίες. Μου έρχονται κατά νου ο «Άρχοντας των Μυγών» του Golding, ο «Ρινόκερως» του Ionesko, η «Πανούκλα» του Camus, το «Dogville» του von Trier, ο "Οιδίπους Τύραννος" του Σοφοκλέους και πολλά άλλα, αλλά ωστόσο η νέα αυτή διαπραγμάτευση δικαιώνεται κυρίως για την σημασία που δίνει στην ανθρωπιά και την αγάπη…

Στις τυφλές βασιλεύει ο μονόφθαλμος?

Vicky Cristina Barcelona (2008) (19 στα 20)

2008-10-20T04:39:00.000-07:00

H Vicky...

Υπόθεση

Η Cristina (Scarlett Johanson) δεν ξέρει ακριβώς τι θέλει (από τον έρωτα, την ζωή), αλλά ξέρει πολύ καλά τι δεν θέλει. Η Vicky πάλι (Rebecca Hall) ξέρει λεπτομερώς τι θέλει, ή έτσι νομίζει. Η Barcelona είναι ο οιονεί τουριστικός τους προορισμός, όπου θα περάσουν μερικούς μήνες σπουδάζοντας, ερευνώντας, γνωρίζοντας. Όπου θα τους βρει ο γοητευτικός πέφτουλας ζωγράφος Juan Antonio (Javier Bardem ασφαλώς), και αναπόδραστα και η σφοδρή πρώην γυναίκα/εσαεί μούσα του Maria-Elena (Penelope Cruz, πάλι ασφαλώς).

Σχόλιο

Αμερικανικός τουρισμός στο ισπανικό πάθος. Λειτουργεί και σ’ αυτήν την ταινία του W. Allen πολύ καλά η μετααφήγηση. Ο Woody ως δημιουργός-τουρίστας επιλέγει τον επόμενο προορισμό της δημιουργικής του νομάδευσης με διττή διάθεση: Αφενός ως Vicky που πάει σίγουρη για τον εαυτό της με αστραφτερή πλην εύθραυστη πανοπλία βεβαιοτήτων. Αφετέρου ως Cristina που πάει για να πειραματιστεί με το εκπληκτικό που διαισθάνεται προληπτικά ότι θέλει, έχοντας εκ των προτέρων εντοπίσει μόνο το αποβλητέο. Αμφιθυμία και στη γλώσσα της ταινίας: Ο Juan Antonio επιμένει στην Maria Elena να μιλάει αγγλικά ώστε να καταλαβαίνουν όλοι, πλην εκείνη τον χαβά της, φλογερά κι εριστικά ισπανικά, προς τέρψη επίσης όλων, φαντάζομαι. Εν ολίγοις, συντονίζεται ειρωνικά η δραματική στάση των ηρωιδών με τον τρόπο της αφήγησης, τη ματιά και την διάθεση του σκηνοθέτη τους.

Η απουσία του κλασικού χαρακτήρα «νευρωτικού Woody Allen», (που είτε παίζεται από τον ίδιο, είτε από άλλον, λ.χ. Keneth Branagh στο Celebrity), στην οποία απουσία συνηθίσαμε πλέον στις «τραγωδίες», αλλά νομίζω όχι στις κωμωδίες του (?), λειτουργεί ευεργετικά. Ο Woody καταφέρνει να πλάσει σε μεγάλο βάθος τουλάχιστον τέσσερις πολύ διαφορετικούς ψυχισμούς και τα ποικιλότροπα ménages τους à 3 ή 4 ή 5 κ.ο.κ. Η ταινία είναι μια εξαιρετική ματιά στις σύγχρονες σχέσεις που κανείς δεν πρέπει να χάσει!

Προσωπικά, ένιωσα απόλυτη εμπάθεια (empathy), ή και ταύτιση με τον Juan Antonio. Εντάξει, μπορεί να μην έχω τον επιβαλλόμενο σωματικό όγκο του Bardem ή την αύρα του «Λατίνου εραστή», αλλά διαθέτοντας ένα παρόμοια κακομούτσουνο παρουσιαστικό, δικαιούμαι να εξηγηθώ. Ο Juan Antonio είναι ο άνδρας που έχει τσουρουφλιστεί από έναν μεγάλο έρωτα και προσπαθεί να επαλείψει τα εγκαύματα με εύπλαστες ακόμη πιτσιρίκες («τουρίθτας αμερικάνας», όπως τον καταγγέλει με σπαρταριστό ισπανικό ψεύδισμα η Maria Elena). Ας πούμε, για να δραπετεύσει από την κόπωση, από την εξουθενωτική ανακύκλιση των ίδιων τσακωμών, του ίδιου πάθους έως μαχαιρώματος (!), που καθιζάνει ωστόσο στο ίδιο τελματωμένο βραχυκύκλωμα. Οπότε μπαίνει ο χριστιανός στο δίλημμα: Να δώσει διέξοδο προτιμώντας την Cristina?

H Cristina...

Tην would be Maria Elena, που έχει το δυναμικό να καλλιεργηθεί σε κάτι εξίσου ισχυρό με την Μούσα? (Είναι πιθανόν άλλωστε στην Cristina να αναζητά ο Juan Antonio την Maria Elena, όπως του επισημαίνει η τελευταία). Ή μήπως είναι πιο σώφρον να «αλλάξει κατηγορία» και να κατευθυνθεί προς την κατά τεκμήριο διαφορετική έως συμπληρωματική Vicky? Η τελευταία επιλογή, μάλιστα, ύστερα από τέτοιο κόλλημα με την Maria Elena, θα φάνταζε σχεδόν ως κατόρθωμα, γι’ αυτό και ο Juan Antonio το καμαρώνει διηγούμενος στην πρώην. Από την άλλη, ο J. A. έχει μάλλον προσαρμόσει όλον τον εαυτό του στην Μ. Ε. και όταν είναι με την Vicky υπάρχει μια αφετηριακή τουλάχιστον αμηχανία ότι είναι σαν να ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους, σαν να μην υπάρχουν κοινοί τόποι αμοιβαίας ελκτικής εμπλοκής. Αυτός ο διαρκών μετεωρισμός του J. A. ανάμεσα αφενός στο déjà vu, το could be, και αφετέρου στο what if αποτελεί και το εξαιρετικά επιτυχημένο στημόνι της πλοκής και των κωμικών απροόπτων. Είναι γνωστό βέβαια ότι ο καλύτερος τρόπος να λύσεις ένα δίλημμα είναι να πραγματώσεις και τα δύο σκέλη του, (άλλωστε ο J. A. επιμένει ότι είναι ειλικρινής όταν λέει ότι εξαρχής του αρέσουν και οι δύο), πλην δημιουργεί περιπλοκές. Που γίνονται εξόχως κωμικές, ιδίως όταν ο μέχρι πρότινος τολμητίας πέφτουλας φανερώνεται ως ένας άνδρας μάλλον αδύναμος (σημεία των καιρών?), στοιχειωμένος ή σχεδόν ψαρωμένος από την πρώην (Μ. Ε.), την οποία άλλωστε εξαρχής δεν παραλείπει να αναφέρει σε κάθε ευκαιρία. Γιατί η Μ. Ε. δεν είναι απλώς η Μούσα του, είναι και ο Πυγμαλίων του, με αντιστροφή των φυλετικών ρόλων, είναι αυτή που τον έκανε καλλιτέχνη, δημιουργό, προσωπικότητα, (ας πούμε ένα είδος Mileva Maric για τον Einstein), ή ένα είδος μαμάς, της οποίας ο J. A. παραμένει μαμάκιας στις επόμενες σχέσεις του. Προς τιμήν του, πάντως, ο J. A. διεκπεραιώνει τουλάχιστον τους διαλόγους του και με τις τρεις γυναίκες με υποδειγματική ειλικρίνεια, σημείο μάλλον κι αυτό των καιρών.

Εστίασα στον J. A., γιατί προς αυτόν νιώθω εμπάθεια, αλλά εξίσου δουλεμένοι είναι και οι γυναικείοι χαρακτήρες. Προς το παρόν, αυστηρά προς όσους έχουν ήδη δει την ταινία, να θέσω τρεις ανοιχτές απορίες, άμα έχει κάποιος όρεξη να απαντήσει…

...και η Barcelona...

Spoiler warning. Προσοχή, αποκαλύπτονται στοιχεία και το τέλος της πλοκής
1. Κάτι καινούργιο που αποκόμισα από την ταινία είναι ο τρόπος που βλέπει το ménage à trois. Παρουσιάζεται σαν η σχέση του J. A. με την M. E. να είναι πολύ καλή, πλην να της λείπει, εν είδει χημείας, ένα εκ πρώτης πολύ μικρό, σχεδόν ασήμαντο στοιχείο, ας πούμε το αλάτι, το οποίο όμως θα την άρμοζε τέλεια. Αυτό το στοιχείο το προσφέρει το τρίτο πρόσωπο, εν προκειμένωι η Cristina. Ας πούμε μια ισορροπία, έναν ρεαλισμό, μια πραγματωσιμότητα, μια αίσθηση της πραγματικότητας. Από την άλλη, η Cristina προσφέρει ένα νέο πρόσωπο, οιονεί αντικείμενο για κοινό πλάσιμο από τον JA και την M.E, για παιδαγωγική εξαγωγή των δυνατοτήτων του (λ.χ. ταλέντο στην φωτογραφία), και το οποίο μπορεί να απορροφήσει ίσως το περίσσευμα της ενέργειάς τους, με τρόπο που να αποφεύγεται το βραχυκύκλωμα της πρότερης δυαδικότητας. Λίγο πολύ το νέο πρόσωπο του ménage à trois καλείται να παίξει έναν ρόλο που σε ορισμένα ζευγάρια τον παίζει η γέννηση ενός παιδιού. Ας πούμε αντί να κάνεις ένα μωρό, την πέφτεις σε ένα μωρό. (Παρεμπιπτόντως, ο τρόπος που η Cristina λειτουργεί λυτρωτικά για το ζευγάρι ως απορροφητήρας περισσευούμενης ενέργειας μου θυμίζει το παλαιό επιχείρημα κάποιων καλοθελητριών πεθερών, μανάδων κτλ. ότι η λύση για ένα ζευγάρι που έχει πρόβλημα είναι να κάνει ένα παιδί, που θα πέσει όλη η ενέργεια πάνω του). Ωστόσο, η έκβαση του ménage à trois προκαλεί μάλλον απαισιοδοξία. Η Cristina τελικά μάλλον λειτουργούσε ως bumper, ως αντι-στρές μπαλάκι. Τελικά, φεύγει από το ménage, μάλλον επειδή συνεχίζει, όπως και στην αρχή του έργου, να ξέρει πολύ καλά τι δεν θέλει. (Βέβαια, και με τα πραγματικά παιδιά δεν συμβαίνει τίποτα καλύτερο, απλώς η διαδικασία κρατάει δεκαοχτώ χρόνια, αντί για τέσσερεις μήνες). Νισάφι, πιθανόν δεν είναι αυτή η παιδαγωγική δυναμική το μόνο ή το καίριο, αλλά σε κάθε περίπτωση το άνοιγμα προς τον τρίτο αναδεικνύεται ως αποφόρτιση και βαθύτερη άρμοση του ζευγαριού.

Μου θυμίζει την κλασική πλέον περίπτωση ménage à trois, του J.P. Sartre, της Simone de Beauvoir και της Olga Kozakiewicz, και το πώς η Simone de Beauvoir δίνει έναν απολογισμό μάλλον αποτυχίας. Το τρίτο πρόσωπο μάλλον δεν μπορούσε να έχει πρόσβαση στην ειλικρίνεια και αμοιβαιότητα των δύο. Με τους φιλοσοφικούς όρους του Sartre (δανεισμένους από την σχολαστική μεταφυσική) η σχέση των δύο παρέμενε η αναγκαία σχέση (necessaire), ενώ η σχέση με το τρίτο πρόσωπο παρέμενε η ενδεχόμενη σχέση (contingente). Το τρίτο πρόσωπο λειτουργούσε μάλλον ως εκτονωτής της παιδαγωγικής διάθεσης (έντασης) των δύο.

Εν ολίγοις, η απορία είναι: Πώς σας φαίνεται η οιονεί χημική θεωρία του ménage à trois από τον Woody? Ήτοι ότι το τρίτο πρόσωπο μπορεί να προσθέσει το μικρό αλλά καταλυτικό στοιχείο που θα καταφέρει να εξισορροπήσει τους δύο στην τρέλα τους και ίσως να τους οδηγήσει στην αρμονία? Από την άλλη, ο τελικός πεσιμισμός της ταινίας ως προς το θέμα του ménage à trois είναι μονόδρομος? Υπάρχει happy (Hollywood) ending για τα ménage à trois ? Και τελικά τι είναι το «αλάτι» της Cristina? Είναι η αίσθηση της πραγματικότητας, η παιδαγωγική δυναμική, ή μήπως κάτι άλλο?

Guest star (στην κυριολεξία) η Maria-Elena

2. Μια που μιλάμε για πεσιμισμό, ήταν πεσιμιστικό το τέλος της ταινίας? Έγινε κύκλος, ειρωνικά ο αφηγητής κλείνει την ταινία με τις ίδιες φράσεις με τις οποίες και την άρχισε (λ.χ. ότι η Cristina δεν ξέρει τι θέλει, αλλά ξέρει καλά τι δεν θέλει). Που μπορεί και να εκληφθεί, όπως υπαινίχθηκα στην αρχή, και ως μετααφήγηση, ότι ο Woody Allen φεύγει από την Barcelona, χωρίς να αφήσει τον εαυτό του εκεί. Στο μεταξύ, οι κοπελιές εμφανίζονται να έχουν τελείως ξεπεράσει τον J.A. μέχρι αδιαφορίας, μέχρι να λέει η μία ότι μετά χαράς θα τον είχε παραχωρήσει στην άλλη, αν είχε εξαρχής υποπέσει στην αντίληψή της το τρίγωνο. Τι συνέβη τελικά? Μέσα από όλες αυτές τις εμπειρίες ξαναγυρίσανε ακριβώς στο ίδιο σημείο της αφετηρίας, χωρίς να τους αλλάξει η καινούργια εμπειρία? Κάτι μάλλον απαισιόδοξο, δηλαδή δεν αλλάζουμε με τίποτα, ό,τι μας είναι γραφτό/χαραγμένο μένει απαράλλακτο με περιστασιακές μόνο παρεκκλίσεις. Ή μήπως πρόκειται για κυκλική στροφή και επάνοδο αλλά σε ανώτερο σημείο της σπείρας? Δηλαδή, κάπως πιο αισιόδοξα, ότι μας αλλάζουν, μας ωριμάζουν οι εμπειρίες? Προσωπικά, η ποιότητα της «ωρίμασης» που φάνηκε στο τέλος της ταινίας μάλλον με απογοήτευσε, με την έννοια ότι αποβλήθηκαν τα στοιχεία της έκπληξης. Αλλά δέχομαι και εναλλακτικές απόψεις. Τελικά τι είναι ο Woody? Γερομίζερος ή αιώνιος έφηβος?

3. Και για να περάσουμε στο κουτσομπολιό. Έβαλε κάπου ο Woody Allen τον εαυτό του? Έχει ο Woody την δικιά του Maria Elena? Είναι ο Juan Antonio ένας updated Woody? Μέσα σε όλη αυτήν την διασπορά, μπορούμε να εντοπίσουμε κάπου αυτόν τον γνωστό, κλασικό γουντυαλενικό χαρακτήρα?

Προσοχή: Πόθος (2007) (17 στα 20)

2008-10-20T04:00:00.000-07:00

Προσοχή: Το σεξ είναι η θεμελιώδης αντίφαση! Μια γεύση θανάτου μέσα στο πανηγύρι της ζωής, ένα σπαραχτικό κομμάτιασμα μέσα στον οργασμό της ενότητας.

Ίσως επειδή το σεξ ως διαιωνιστική στρατηγική της φύσης εμπεριέχει τόσο τη ζωή όσο και τον θάνατο ως δύο συστατικές στιγμές του. Αναπαραγωγή σημαίνει ότι πρέπει να επιβιώσουν για πάντα τα "εγωιστικά γονίδια" <βλ. Dawkins>, χάρη σε ανδρικά και γυναικεία σώματα που τα σκυταλοδρομούν απλώς, για να θυσιαστούν αμέσως μετά το πέρασμα της σκυτάλης. Το σεξ είναι ταυτόχρονα η μεγαλειωδέστερη σωματική ένωση, αλλά και ο πιο τραγικός χωρισμός, αφού αναπαραγωγή σημαίνει την διαίρεση του όντος σε αθάνατα "γονίδια" και θνητά "σώματα", τα οποία συνακολούθως διαιρούνται σε αρσενικά και θηλυκά ώστε μέσω της βιοποικιλότητας να προσπορίσουν τις καλύτερες δυνατές προδιαγραφές αιωνιότητας στο είδος. Δεν είναι τυχαίο ότι το sex σημαίνει στην λατινική ετυμολογία του <από το ρήμα secare=κόβω> τον κατατεμαχισμό σε "σέκτες" <λέξη ομόρριζη με το σέξ>. Δηλαδή, αυτή η υπέρτατη αγωνία ένωσης συνυπάρχει με μια ανυπέρβλητη θανατερή μοναξιά. Γιατί στα σεξουαλικά όντα ο θάνατος είναι "προγραμματισμένος": δεν είναι κάτι που έρχεται έξωθεν, είναι καθορισμένος από μέσα, απ τον ίδιο τον οργανισμό, και η διαδικασία του αρχίζει αμέσως μετά την τελείωση της αναπαραγωγικής δυναμικής.

Γι' αυτό το σεξ είναι η πρωταρχική θυσία, όπου μοιράζεται η ζωή θυσιάζοντας τα συγκεκριμένα σώματα, που μετά το πέρας της θυσίας γίνονται στιμμένα πτώματα. Μια αρχετυπική εκδήλωση τέτοιας θυσίας υπάρχει σε μερικά έντομα, όπου το αρσενικό φονεύεται αμέσως μετά τη γονιμοποίηση <κάτι σαν τον φόβο της Wang Jiazhi μήπως γεμίσει από τα αίματα του δολοφονημένου εραστή της αμέσως μετά τον οργασμό>. Το σεξ στην πρωταρχή του είναι η θυσία καταρχήν του αρσενικού. Ίσως από εκεί να προκύπτει αυτή η θανάσιμη πάλη του εραστή και του ερωμένου, η επίτευξη της ηδονής ως πόνου, η αγάπη που δομείται πάνω στο μίσος.

Το σεξ είναι το απόλυτα αμοραλιστικό γεγονός. Γιατί η ηθική είναι το ξεκαθάρισμα του καλού και του κακού και η δέσμευση για αδιαπραγμάτευτη απολυτοποίηση, παγίωση και άρα ανευρεσιμότητά τους. Ενώ το σεξ είναι η διαβρωτική σύγχυση της ζωής και του θανάτου, της ηδονής και του πόνου, της κοινωνίας και της μοναξιάς, της αγάπης και του μίσους, της τρυφεράδας και του βιασμού. Αν ο Minghella μας έδειξε στον "'Αγγλο Ασθενή" τον αμοραλισμό του έρωτα, ο Lee αισθητικοποιεί και πάλι το δράμα <το εθνικό, ηθικό, πολιτικό> του Β' Παγκοσμίου για να μας μυήσει στον αμοραλισμό του σεξ, της αλγολαγνείας .

"Μου επιτρέπετε, δεσποινίς?"..

Όταν είδα την ταινία ένιωσα αποτροπιασμό για τον μαζοχισμό της, αλλά παρ'όλ' αυτά έμεινε στη μνήμη μου για μέρες. Μάλλον επειδή ο χαρακτήρας της Wang Jiazhi αποτελεί τρόπον τινά μια μυθική ηρωίδα. Ο Γάλλος συγγραφέας Michel Leiris, όταν κατέθεσε την αυτοβιογραφική του εξομολόγηση <απότοκο εξαετούς ψυχανάλυσής του με θεραπευτή οπαδό του Jung> στο βιβλίο "η Ηλικία του 'Αντρα", είπε ότι η γυναίκα γι' αυτόν έχει δύο όψεις.

Η μία είναι η Ιουδίθ, η γυναίκα που πάνω στο σεξ σκοτώνει. <Η Ιουδίθ ήταν μια Εβραία της Παλαιάς Διαθήκης που παρέσυρε τον αντίπαλο Ασσύριο στρατηγό Ολοφέρνη στο κρεβάτι και εκεί τον αποκεφάλισε, περιφέροντας στη συνέχεια το γιγαντιαίο κομμένο κεφάλι εν είδει ευνουχισμένου φαλλού>. Η άλλη είναι η Λουκρητία, η γυναίκα που πάνω στο σεξ αυτοκτονεί. <Η Λουκρητία ήταν κατά τον Τίτο Λίβιο η Λατίνη γυναίκα του Ετρούσκου βασιλιά της Ρώμης Ταρκύνιου Κολλατίνου, η οποία όταν έπεσε θύμα βιασμού από τον Ετρούσκο συγγενή του βασιλιά Σέξτο Ταρκύνιο, υπό την απειλή συκοφαντίας για την αγνότητά της, αυτοκτόνησε καλώντας τον αδελφό της Ιούνιο Βρούτο και το Ρωμαικό λαό σε επανάσταση εναντίον των Ετρούσκων και εγκαινιάζοντας έτσι τη ρωμαική επέκταση>.
Το φοβερό, λοιπόν, με την ηρωίδα του Ang Lee είναι ότι

προειδοποίηση spoiler, αποκαλύπτονται στοιχεία της πλοκής

η Wang Jiazhi είναι Ιουδίθ και Λουκρητία, 2 σε 1 ! Είναι η επίδοξη Ιουδίθ που στην πορεία μετατρέπεται σε Λουκρητία! Με την πρόθεση της θυσίας του αρσενικού πάνω στο σεξ εισέρχεται σε ένα σαδομαζοχιστικό παιχνίδι εξουσίας με τον εραστή της, στο οποίο ο καθένας διεκδικεί τον ρόλο του εξουσιαστή διανομέα αλγολαγνικής από-λαυσης.

Πλην ο δωσίλογος ανακριτής είναι έμπειρος του σαδισμού! Και η άβγαλτη φοιτητριούλα επιβεβαιώνει τα χειρότερα ρατσιστικά στερεότυπα που θέλουν τις κινέζες "submissive" <δεν βρίσκω πετυχημένη ελληνική μετάφραση του όρου, το "υποτακτικές" είναι πολύ ασθενές, θα έλεγα "υποσταλτικές", όπως όταν λέμε "υποστολή σημαίας">. Κι έτσι η ταλαντούχος ηθοποιός Wang Jiazhi υποκρίνεται σε όλα εκτός από τους οργασμούς! Και παγιδεύεται ακριβώς τη στιγμή που ο "μοραλιστής" καθοδηγητής της νομίζει ότι έχει "παγιδεύσει" τον δωσίλογο. Η κινέζικη εκδοχή του "το μουνί σέρνει καράβι" θα ήταν "ο φαλλός εξαρθρώνει αντίσταση"! Η Κινεζούλα απολαμβάνει το μίσος της για τον εξουσιαστή, αντλεί αρρωστημένη αλγολαγνική ευχαρίστηση από το ότι έχει επίγνωση ότι ο κ. Yee την εξευτελίζει ως πόρνη του, του λέει επιπλέον και τα "παραδοσιακά" ασιατικά παλλακιδοτράγουδα στο εκλεπτυσμένο μπορντέλο του Ιάπωνα κατακτητή! Προβλέπει το "σπάσιμό" της, και τελικά όντως "σπάει", όταν ο κ. Yee της κάνει δώρο το διαμάντι, ύψιστη αποζημίωση-επισημοποίηση του ημισυναινετικού βιασμού της. Συναισθάνεται ότι έχει αυτοκτονήσει και πορεύεται ως πρόβατο επί σφαγήι προς την εκούσια θυσία της. <Πώς να σε σώσει ο Κινέζος ταξιτζής με ποδήλατο αντί γι αμάξι?>. Και το καλύτερο βέβαια, εκεί που πράγματι αποδεικνύεται το μεγαλείο του Lee και της κινέζικης νουβέλας, είναι ότι ο κ. Yee παραμένει το απόλυτο καθίκι ως το τέλος!<οι Αμερικάνοι/Χολυγουντιάνοι θα είχαν κάνει εδώ είτε κανένα happy ending είτε κανένα μελόδραμα, τρέμω στην ιδέα ότι μπορεί να γίνει κανένα "remake" της ταινίας σε χολιγουντιανά στούντιο>. Για λίγο μόνο βλέπουμε τον τρόμο στο βλέμμα του, τον βλέπουμε να τρέχει σαν το λαγό για να σώσει τη ζωούλα του και κάνει και πλονζόν στην ανοιγμένη πόρτα της λιμουζίνας. Αμέσως σπεύδει να αποκαταστήσει τον άψογο ρόλο του εξουσιαστή και να διατάξει την εκτέλεση όλων, συμπεριλαμβανομένης της σωτείρας του, όπως επιτάσσει όχι μόνο το έκτακτο κατοχικό "δίκαιο", αλλά και οι ανάγκες του σεξουαλικού του ρόλου. Και μόνο μετά την σφαγή της ερωμένης του θα δακρύσει στην ανάμνησή της. Όπως, μας λέει ο ελληνικός μύθος, ο Αχιλλέας που καρδιοχτύπησε για την Αμαζόνα Πενθεσίλεια την στιγμή που έμπηγε το δόρυ στο λαιμό της...

Αλλά και στην αρχή της ταινίας βλέπουμε τη συμφυία έρωτα και θανάτου. Η ομαδική δολοφονία του προδότη συμπίπτει με τον ομαδικό "βιασμό"/ξεπαρθένιασμα της Wang Jiazhi. Και τα δύο με βαθιές ρίζες σε αρχαίες συλλογικές πρακτικές. Αναφέρω ενδεικτικά ότι οι Σπαρτιάτες νέοι μυούνταν στον ανδρισμό με την ομαδική δολοφονία ενός <κακομοίρη> τυχαίου Είλωτα, ενώ αντίστοιχα οι μεσαιωνικές συμμορίες νέων στην δυτική Ευρώπη μυούνταν στον ανδρισμό με τον ομαδικό βιασμό μιας ανυπεράσπιστης παρθένας, που συχνά κατέληγε ως πόρνη <βλ. αναλύσεις του ιστορικού Γαγανάκη>. Και στην ταινία, όπως πολύ συχνά συμβαίνει με το πρώτο σεξ, ο πρώτος φόνος καταλήγει σε παρωδία. Είναι "πρωτάρηδες" τα παιδιά, ερασιτέχνες, η οργανωμένη Αντίσταση τους παρακολουθεί και τους ελέγχει, αλλά τους αφήνει και να γευθούν την χαρά του "παρθενικού" τους φόνου. Τον οποίο εκπληρώνουν τελετουργικά <αλλά και με εφηβική γελοιότητα> γυρίζοντας ένας ένας το μαχαίρι, όλοι εκτός από την "βιασμένη", η οποία αποχωρεί προοικονομώντας και την κατοπινή της προδοσία.

Ύστερα, βέβαια, από τέτοιο λιώσιμο του πληκτρολογίου μου παραμένει το ερώτημα: Γιατί όχι πάνω από 17 στα 20. Δεν είναι τόσο γιατί δεν είναι του αισθητικού-"αισθησιακού" γούστου μου τον ρόλο του σαδιστή να τον παίζει ο λεπτότροπος Tony Leung, <εξαιρετικός πάντως και εδώ, όπως και στις ταινίες του Kar Wai>, και στη softcore ερωμένη να πέφτει τρίχωμα στα μάγουλα σχεδόν σαν γένεια ή φαβορίτες <τις αξύριστες μασχάλες ντάξει, τις επιτάσσει η ιστορική ακρίβεια>. Κυρίως δεν είναι του γούστου μου ο ακραίος κινέζικος μαζοχισμός που θα με κάνει σε λίγο να λέω, "πω πω άλλη μια κινεζιά" κατά το "άλλη μια αμερικανιά".

Είδαμε στον "Ήρωα" του Γιμού μία σειρά από ακροβατικούς δολοφόνους να ρίχνουν άφθονα χαρακίρια και σεπούκου <ιαπωνικές οι λέξεις αλλά και κινέζικη η νοοτροπία>, όταν συνειδητοποιούν ότι "πήρανε τη ζωή τους λάθος" και ότι πρέπει να διαφυλαχθεί η παντοκρατορία του αυτοκράτορα. Είδαμε στα "Χρυσάνθεμα" τον σαδιστή πατέρα/αφέντη να ξεκληρίζει όλη την οικογένειά του από επίδοξους αλλά αναγκαστικά αποτυχημένους Οιδίποδες για να επιβεβαιώσει τα δικαιώματα ζωής και θανάτου επί της συζύγου του, που μένει, αν θυμάμαι καλά, μόνη ζωντανή.

Εδώ βλέπουμε κάτι ακόμη πιο ακραίο! Ο Kuang, ο "μαλακάκος", με μία φεουδαρχική σεξουαλική νοοτροπία αυτοεφαρμόζει ως βάσσαλος ένα "jus primae noctis", δηλαδή θεωρεί ότι πρέπει η ερωμένη του να περάσει πρώτα από το κρεβάτι του εξουσιαστή φεουδάρχη πατέρα, ωστέ μετά να μπορεί να την επιθυμήσει αυτός ως μητέρα/δέσποινα. Και τελικά παίρνει αυτό που του αξίζει για την αναβλητικότητά του. <Ακόμη και στην πρόβα της "πρώτης νύχτας", τρία χρόνια πριν, είχε βάλει τον μπουρδελιάρη φίλο του να αναλάβει το "ιερό" καθήκον, για να παραμείνει άμωμη η επίφαση της ανιδιοτέλειάς του, άλλη μια εύστοχη λεπτομέρεια της ταινίας>.

Ικανοποιεί τις αισθητικές απαιτήσεις μου η ταινία, αλλά όχι το αισθαντικό και αισθησιακό μου γούστο..

"H δουλειά σηκώνει τσιγάρο!.."

Paranoid Park (2007) (19 στα 20)

2008-10-20T03:23:00.000-07:00

Η πιο υπαρξιακή ταινία που έχω δει εδώ και πολύ καιρό!!!

O Gus Van Sant έχει επίτηδες αυτό το στυλ που του προσάπτουν όλοι, το οποίο είδαμε σε όλες τις πρόσφατες ταινίες του, και το οποίο θεωρώ ότι αποτελεί μια επιλογή που εκφράζει μια πολύ βασική υπαρξιακή τοποθέτηση. Η στάση του ήρωα του Gus Van Sant είναι ένα μούδιασμα, ένα πάγωμα ακινησίας απέναντι στις μύριες δυνατότητές του, οι οποίες όμως διατηρούν όλες έναν βασικά παράλογο χαρακτήρα. Ο ήρωας του Van Sant δεν είναι ο επαναστάτης, ή ο συγκρουσιακός, αλλά ο μουδιασμένος, που από αυτόν τον δισταγμό του μπορεί να φτάσει και στην απάθεια, ή και την νωχέλεια. Με μια φράση την οντολογική αυτή τοποθέτηση και το αίσθημα των ταινιών αυτών θα το έλεγα "υπαρξιακή μαστούρα". Μια μαστούρα, όμως, νηφάλια και αναληφθείσα.

Αυτό που εκτιμώ απεριόριστα στις ταινίες του είναι αυτό ακριβώς για τον οποίο τον κατηγορούν. Ότι δεν βάζει στις ταινίες του αιτίες. Γι' αυτό και οι ταινίες του δεν ακολουθούν κανένα νόμο πλοκής. Αρχίζουν περίπου <όχι ακριβώς> όπως άρχισαν, χωρίς εκτύλιξη, διαδραμάτιση, έκβαση. Είναι "mood movies" με την πιο υπαρξιακή έννοια του όρου. Η "ειρωνεία" τους, με την πρωταρχική έννοια του όρου ως "επιτηδευμένης έλλειψης" είναι ότι καταπιάνονται με θέματα που ακριβώς δημιουργούν στον θεατή την προσδοκία, την αξίωση, ή και την απαίτηση να φωτιστούν αιτίες, και ακριβώς όταν έχει οδηγήσει τον θεατή εκεί, ο Van Sant αίρει κάθε αιτία και κάθε έκβαση από το σκηνικό. Λ.χ. στο "Elephant" δεν υπάρχει καμία αιτία για την σφαγή των μαθητών του Columbine, όπως στο "Last Days" δεν εξαίρονται κάποιες αιτίες για τον θάνατο του Curt Cobain. Οι προηγούμενες, βέβαια, ταινίες με είχαν κουράσει αρκετά, ενώ στο Paranoid Park δεν βαρέθηκα ούτε στιγμή!

Εδώ ο Van Sant μας δείχνει την εφηβεία ως την πιο υπαρξιακή ηλικία, ως την αφύπνιση στα μεγάλα προβλήματα της ύπαρξης.

Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες της ταινίας που μου προκαλούν αμέριστο ενθουσιασμό.

Προειδοποίηση spoiler, Προσοχή αποκαλύπτονται στοιχεία και το τέλος της πλοκής.

Ας πούμε, ο φόνος είναι ακούσιος. Οπότε δεν έχουμε με την μετάνοια του φονιά, έχουμε ένα πολύ βαθύτερο "coming to terms with" με μια παράλογη σκιαχτική κατάσταση, θα έλεγα, με την φονικότητα ως πρωταρχικό όρο της ύπαρξής μας! Σ' αυτό ο Van Sant μου αρέσει πολύ περισσότερο από το "L'Etranger", όπου ο Camus τηρεί μια αμφιδύναμη στάση απέναντι στο παράλογο, και κάπου συνιστά και την ρήξη, την επανάσταση προς τον κόσμο. Από τη λογοτεχνία ο Van Sant μου θυμίζει περισσότερο τον Robert Musil, που είναι ο αγαπημένος μου συγγραφέας. Στο Μυθιστόρημα "ο 'Ανθρωπος δίχως Ιδιότητες" ο Musil παρουσιάζει έναν ήρωα, που μουδιάζει απέναντι στην απειρία των δυνατοτήτων του και τελικά αποφεύγει για τον λόγο αυτό να δεσμευτεί σε ο,τιδήποτε. Είναι ο "άνθρωπος του δυνατού". Κι έτσι το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται μέσα από διάφορα μικρογεγονότα, που ο αναγνώστης καλείται να θηρεύσει μόνος του τα όποια νοήματα, τα οποία μένουν σε κάθε περίπτωση τυχαία. H ταινία του Van Sant με συγκίνησε με το πώς από ένα τυχαίο γεγονός, σε βάζει αντιμέτωπο με το ότι όλα σ' αυτήν την ζωή μπορούν να συμβούν, οπότε τι κάνεις με τα γεγονότα για τα οποία είσαι ημι-υπεύθυνος? <Αυτό ήταν και το θέμα του Musil>. Το βλέπει άλλωστε κανείς και στην καθημερινή του ζωή, όταν από την ανοχή μας γινόμαστε ημιυπεύθυνοι σε πολλούς φόνους, λ.χ. στην οικολογική καταστροφή του πλανήτη, σε πολέμους όπως στο Ιράκ, στο δουλεμπόριο του traficking κ.ά. Πώς κάνουμε το "coming to terms with" με όλες αυτές τις ημιυπευθυνότητές μας στους φόνους, πάνω στους οποίους θεμελιώνεται η ύπαρξή μας?

'Αλλο που με ενθουσίασε ήταν η σνομπαρία με την οποία ο έφηβος αντιμετώπισε την πρώτη σεξουαλική του εμπειρία! Το βρήκα πραγματικά θεϊκό και με εκφράζει απόλυτα! Θεωρώ ότι για τον έφηβο, τουλάχιστον για τον έφηβο τον σωστό, τον έφηβο που σέβεται τον εαυτό του, το σεξ είναι μια πολύ δευτερεύουσα δραστηριότητα και απασχόληση. Βρίσκω φοβερά πληκτική όλη αυτήν την τεχνητή προσμονή που δημιουργείται απ' έξω και τελικά και από μέσα, ότι πρόκειται να γίνει τάχα κάτι σπουδαίο, και αυτήν την επικέντρωση ότι σε αυτήν την ηλικία θα γίνει αυτό κτλ. Με λίγα λόγια θεωρώ ότι στην πρώτη σεξουαλική εμπειρία δεν θα πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη σημασία από ό,τι σε εμπειρίες, όπως το Δίπλωμα Οδήγησης ή οι Πανελλήνιες Εξετάσεις. Όλοι ξέρουμε ότι εκεί κάπου στα 18 πρέπει να δώσεις τις Πανελλήνιες και κάπου μετά να πάρεις και το δίπλωμα οδήγησης, αλλά κανείς δεν διανοείται να δώσει κάποια βαθύτερη προέκταση ή επένδυση. Είναι ο φόρος που πληρώνει ο 18άρης στην εκτύλιξη <φυσική ή επίκτητη> της ηλικίας του. Γιατί θα πρέπει να είναι διαφορετικά με το πρώτο σεξ? Και είχε τρελό γέλιο το πώς αντιμετώπισε η κοπέλα τη φάση, θύμιζε πολύ Ελληνίδα, αν και με πιο όμορφα χαρακτηριστικά.. Και είναι ενδεικτικό της υπαρξιακής στάσης του Βανσαντικού εφήβου όλη αυτή η παθητικότητα, η νηφαλίως μαστουρωμένη βαριεμάρα με την οποία αντιμετώπισε τη σχέση του, δεν έκανε κάποια επανάσταση απέναντι στη φύση του, ακολούθησε την φυσική <ή επίκτητη> ροή, αλλά χωρίς αυτές τις φριχτά πληκτικές συναισθηματικές δεσμεύσεις και επενδύσεις. Και είναι πολύ χαρακτηριστικό αυτών των ηρώων ότι συχνότατα παρεξηγούνται και μετά δεν κάνουν καμία προσπάθεια να άρουν την παρεξήγηση. Η κοπέλα του νόμιζε ότι το μόνο που ήθελε από αυτήν ήταν να την βάλει στο κρεββάτι και ότι την εκμεταλλεύτηκε! Πολύ γέλιο!

Ο έφηβος περισσότερο ενθουσιαζόταν και απασχολούσε την ύπαρξή του με την απόδραση στον κόσμο του Paranoid Park! Που είχε κάτι από την αφέλεια ή την ανοησία του παιδικού παιχνιδιού <άλλωστε ο έφηβος παραμένει εν πολλοίς ένα παιδί, οι δυο ηλικίες γειτνιάζουν>, αλλά και κάτι από την γοητεία της παρανομίας, στην πιο υπαρξιακή εκδοχή της, ως ο ταμπού ιερός χώρος, όπου η πλήξη του κόσμου των μεγάλων δεν δικαιούται να εισβάλει.

<'Αλλο θεικό ήταν η σνομπαρία με την οποία αντιμετώπισε το θέμα του διαζυγίου των γονιών του. Πράγματι! Υπάρχει κάτι πιο πληκτικό από την ιστορία του πρώτου σεξ και αυτό είναι οι στημένες ατάκες και οι στημένες συμπεριφορές που εμπλέκονται σε ένα διαζύγιο. Και όλη αυτή η αγωνία πώς θα το πάρουν τα παιδιά, ενώ τα παιδιά συνήθως έχουν τα ουσιαστικότερα κριτήρια>.

Το άλλο εξαιρετικό, είναι ότι ο έφηβος ΔΕΝ πιάνεται. Ο αστυνομικός είναι μέτριος, ούτε πολύ αυταρχικός, ούτε ανίκανος, ο Van Sant δείχνει ότι δεν θέλει να κάνει καμία επανάσταση ή κριτική καθεστώτος, όπως λ.χ. ο Camus, <ήταν βέβαια και λίγο διαφορετικά εκείνα τα χρόνια> και πάει πολύ πιο βαθιά!

Έχω την εντύπωση, αν και όχι με σιγουριά, ότι με μια τέτοια "μαστουρωμένη" αδιαφορία αντιμετωπίζει ο Van Sant και το θέμα του ότι είναι ο ίδιος gay. Δηλαδή, νομίζω ότι του προκαλούν πλήξη τα στερεότυπα και τα ομοφοβικά και τα ομοπανηγυρικά, και προτιμά να αξιοποιεί την ομοφυλοφιλία του στην αισθητική διάστασή της <όπως θα έκανα και εγώ στη θέση του>. Γιατί, κι αυτήν την συνήθεια την θεωρώ λίγο βαρετή. Γιατί θα πρέπει <από ένα επίπεδο ελευθερίας και πέρα μιλάω πάντα> οι gay να βγαίνουν "out in the open" με εξομολογήσεις κτλ. Καλύτερα να ανατραπεί μέσωι λιγότερο βαρετών μεθόδων, λ.χ. μέσωι της τέχνης ή της σκέψης, η όποια στερεοτυπική εξουσιαστική αντίληψη για το τι είναι "φυσικό", εντός πολλών εισαγωγικών>. Νομίζω ότι και ο Michel Foucault ήταν της ίδιας στάσης.

Να εξηγηθώ με την ευκαιρία, ως προς κάποιους όρους.

Αναιτιότητα:

Λένε πολλοί: "Η ταινία στο τέλος μοιάζει με "άσφαιρο όπλο". Ο Van Sant "έχει πολλά πράγματα να πει, αλλά δεν τα λέει". Εκεί που θα διαφωνήσω είναι στην αξιολόγηση ότι συχνά οι νέοι "περιφέρονται ζώντας χωρίς να ζουν". Για μένα η ζωή του 'Αλεξ, τουλάχιστο, είναι μια βαθύτερη, πιο ποιοτική ζωή.

Γιατί η "αναιτιότητα", η αμφισβήτηση, δηλαδή, μιας συνήθους αιτιακής σειράς, ή η διεκδίκηση πράξεων και συμπεριφορών αναιτίων, είναι ο θεικός σπινθήρας μέσα στον άνθρωπο, η μίμηση της θείας ελευθερίας. Γιατί ο Θεός είναι το προνομιούχο εκείνο Ον που είναι αναίτιο, και κατ' επέκταση "θέλει" και "πράττει" αναίτια. Στον 13ο αιώνα είχε ξεσπάσει μια μεγάλη φιλοσοφική κόντρα ανάμεσα στον Θωμά Ακινάτη, που έλεγε ότι ο Θεός πράττει κάτι επειδή είναι καλό, ως σύμφωνο με την θεία λογικότητα που διέπει ή ταυτίζεται με την ύπαρξή Του, και τον Duns Scotus που έλεγε ότι, αντίστροφα, κάτι είναι καλό, επειδή το θέλει ο Θεός. Κάπως έτσι εισήχθη η έννοια της "αυθαιρεσίας" στην φιλοσοφία, ως μια υπέρτατη θεία αρετή, ή πολύ περισσότερο ως ο θεικός τρόπος ύπαρξης! <Το όλο θέμα συνηρτάτο βέβαια και από την αυθαιρεσία ή όχι του μεσαιωνικού ηγεμόνα>. Αλλά γενικότερα, υπάρχει στο χριστιανικό/βιβλικό κοσμοείδωλο αυτή η αίσθηση της αναιτιότητας. Το βλέπει κανείς και στον διάβολο, ο οποίος ήταν ο Εωσφόρος, δηλαδή ένας πρωτοκλασάτος άγγελος, και ο οποίος θέλησε το κακό, ενώ ήταν αυτός που είχε την μεγαλύτερη δυνατή γνώση του Θεού και του καλού, όντας ο πλέων γειτνιάζων άγγελος μέσα στην θεία ιεραρχία. Αυτό είναι το "εωσφορικό" κακό, είναι το απολύτως αναίτιο κακό <στους αντίποδες της πλατωνικής θεώρησης του κακού ως λάθους ή άγνοιας>. Το "εωσφορικό κακό", το αναίτιο, το θίγει ο Van Sant στο "Elephant" κάνοντας μια πολύ υπαρξιακή ταινία, από το ίδιο θέμα από το οποίο ο Moore έκανε ένα πολύ καλό πολιτικοκοινωνικό ντοκιμαντέρ με πλήθος αιτιολογήσεων <αν και στο ντοκυμαντέρ ακόμη το πρόβλημα της αναιτιότητας υπήρχε>. Είναι το κακό το ανεξήγητο της μετά το 'Αουσβιτς εποχής, που κατακρημνίζει κάθε ιδεαλισμό. Πολύ περισσότερο από τον διάβολο, ο <βιβλικός> Θεός είναι το αναίτιο Ον που όταν "θέλει" ή "ενεργεί" δεν επιλέγει μεταξύ δεδομένων δυνατοτήτων, οσοδήποτε απείρων, αλλά δημιουργεί καινοτόμες δυνατότητες και ενέργειες, που δεν υπήρχαν "πριν" ως αιτιακά υποστρώμματα. Οι σχολαστικοί έθεταν παράδοξα ερωτήματα όπως "θα μπορούσε ο Θεός να φτιάξει μια πέτρα που δεν θα μπορούσε ο ίδιος να σηκώσει?", "θα μπορούσε ο Θεός να αμαρτήσει?", θα προσέθετα "θα μπορούσε ο Θεός να αυτοκτονήσει?". Μια απάντηση σε τέτοια ερωτήματα, η οποία να λαμβάνει υπ' όψη την υφή του βιβλικού Θεού, είναι κατά τη γνώμη μου, ότι ο Θεός θα μπορούσε ακόμη και να αυτοκτονήσει, και το ότι υπάρχει Θεός, αν κάποιος πιστεύει στην ύπαρξη Του, είναι ένα μη αναγκαίο, ένα συμπτωματικό (contingent) γεγονός, σύμφωνα με μια υπαρξιακή θεολογία <που δεν είναι πάντως ταυτόσημη με την "βουλησιαρχία" του Duns Scotus>.

Ομοίως, σε μια υπαρξιακή ανθρωπολογία, ο άνθρωπος διεκδικεί μια διατάραξη στην αιτιακή σειρά του κόσμου, η οποία να κάνει τις θελήσεις και τις πράξεις του θεικές, δηλαδή αναίτιες, "contingent", ή δωρεάν <"gratuit" είναι ο όρος του Sartre, που με διάφορες φιλοσοφικές αλχημείες προσπάθησε να βάλει την ανθρώπινη συνείδηση <όχι φύση> στη θέση του Θεού>. Δηλαδή διεκδικείται ότι κανένας αιτιακός παράγων δεν είναι συνθήκη αναγκαία ΚΑΙ επαρκής για ένα ιδιαζόντως ανθρώπινο φαινόμενο, ας πούμε θέλησης, ή και πράξης, ή για την τέχνη, το ποιητικό όραμα... Αυτή η διεκδίκηση διατάραξης των αιτιακών σειρών, ή ένα "πείσμα" να θέτεις τις όποιες αιτίες εντός παρενθέσεων, ή ένας "καημός" για δραπέτευση από τον αιτιακό κόσμο είναι ένα από τα αιτήματα της "αντιουσιοκρατίας" (anti-essentialism), που για μένα αποτελεί σύνθημα ζωής. Η αντιουσιοκρατία είναι μια στάση που εξ ορισμού δεν μπορεί να προσδιοριστεί θετικά, αλλά μόνο αρνητικά. Δηλαδή όχι από το τι είναι η ίδια, αλλά από το τι δεν είναι ή δεν θέλει να είναι. Έχει ως εχθρό της την πλήξη και την ανία των στερεοτύπων περί του τι είναι "φυσικό" και πάγιο. Ως εκ τούτου, έχει ως σκοπό της το παράδοξο, το καινοτόμο, το πρωτότυπο, το ανατρεπτικό, το οποίο, επειδή δεν μπορεί ως Θεός να το δημιουργήσει ''εκ του μηδενός" σε έναν ολοκαίνουργιο κόσμο, το αναζητεί σε μια διαβρωτική ανατροπή των υφισταμένων συνθηκών αυτού του κόσμου.

Αυτήν την αντιουσιοκρατία, που με συγκινεί περισσότερο από ο,τιδήποτε άλλο, νομίζω ότι την βρίσκω στην "αναιτιότητα" των ταινιών του Gus Van Sant, ο οποίος πεισματικά αρνείται να δει και να προσφέρει αιτίες. Κι έτσι κατά τη γνώμη μου, θεάται τον άνθρωπο ως ένα τελείως πρωτότυπο και μυστηριώδες ον, και μάλιστα τον "επαναστάτη χωρίς αιτία", ή μάλλον "μαστούρη χωρίς αιτία" έφηβο! Μια "μαστούρα" που δεν είναι ολίσθηση στην παραίσθηση, αλλά νηφάλια δέσμευση!

Είναι σαν το scateboard, όπου "αιθεροβατείς", έστω για ελάχιστα δευτερόλεπτα, γεύεσαι μια στιγμιαία υπερνίκηση της μονοτροπίας της φύσης, μόνο για να επανέλθεις μετά στις απαρέγκλιτες τροχιές της. Το "Paranoid Park" είναι ακριβώς αυτός ο ιερός εφηβικός τόπος των αιθεροβαμόνων σκειτμπορντάδων, του γούστου για "παράνοια", για φυγή και δραπέτευση. Και μετά, όταν αυτός ο κόσμος διασταυρώνεται τυχαία με το <ακούσιο> έγκλημα, επειδή η ζωή εκδικείται τους εφήβους, τότε κάπου χάνεται η "ανεμελιά", αρχίζει ο προβληματισμός και το "coming to terms with" με τις αποτυχίες, τις τυχαίες ενοχές, και όλα όσα σε στοιχειώνουν.

"Αδιαφορία".

Εννοώ, πέρα από την συνηθισμένη έννοια του όρου, και μια σχιζοφρενική "απροσφορότητα συναισθήματος". Δηλαδή, να το πω παραφράζοντας το Ευαγγέλιο, να "κλαις μετά χαιρόντων", και να χαίρεσαι "μετά κλαιόντων". Αυτό εμένα με συγκινεί ως μια πρωτότυπη διατάραξη της αιτιακής σειράς, εξαιρετικά πρόσφορη για την καλλιτεχνική πρωτοτυπία, και ως κάτι που μας σώζει από τα βαρετά κλισέ. Και την "αναιτιότητα" που προσπάθησα να εκφράσω την θεωρώ σημαντική μόνο στο βαθμό που εκφράζει μια πολύ βαθιά "θεική" ελευθερία.

Εν ολίγοις, ορισμένες ταινίες που συνδυάζουν φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους πράγματα στις ίδιες σεκάνς, όπως το συνηθίζει ο Van Sant, με γοητεύουν πολύ για την πρωτοτυπία τους. Και εδώ θα ανέφερα και τον Deleuze που κάνει μια παρόμοια θεωρία του κινηματογράφου. Αλλά δεν μπορώ να επεκταθώ άλλο.

Ως "αδιαφορία" εννοώ το να μην αντιδρά αμέσως το υποκείμενο σε ένα ερέθισμα του περιβάλλοντος, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται μια πάγια αιτιακή συνέχεια ανάμεσα σε ομοειδή ερεθίσματα και ομοειδείς αντιδράσεις. Να υπάρχει μια βαθιά συναίσθηση του παραλόγου, τέτοια ώστε να κάνει εξίσου παράλογη μια άλφα αντίδραση με μια βήτα... Οπότε γιατί να αντιδράσει κάποιος έτσι και όχι αλλιώς? Αυτή η "αδιαφορία" έχει την αρνητική όψη της, αυτό που πολλοί το περιγράφουν ως "αποξένωση" κ.τ.ό.

Αλλά έχει και την θετική όψη: Την πρωτοτυπία, την καινοτομία.

Θα έλεγα ότι είναι κάτι σαν αυτό που λέμε "πόρωση"!
Λέμε και "ηθική πόρωση", "συναισθηματική πόρωση" κι έτσι δίνουμε μια σαφώς αρνητική χροιά.

Αλλά λέμε και "καλά, ε, πόρωση", όπως στην παλιά διαφήμιση της Pepsi, για να δηλώσουμε την παράλογη και γι' αυτό πρωτότυπη συναρπαγή και υπέρβαση, μέσωι μιας παράλογης εμπλοκής με ένα αντικείμενο, ένα, θα έλεγα, φετίχ.

Μου φαίνεται ότι το "Paranoid Park" είναι ένα τέτοιο φετίχ, μια τέτοια πόρωση. Και εγώ δεν αισθάνθηκα καθόλου τους εφήβους της ταινίας ως αποξενωμένους, αλλοτριωμένους κ.τ.λ. Μου φαίνονται έφηβοι πορωμένοι, και με αυτή την έννοια θα ήθελα πολύ κι εγώ να είμαι ένας "πορωμένος έφηβος"

<Παρένθεση: Εξάλλου, ακόμη και η "απάθεια", η "αλλοτρίωση" που θα μπορούσε κανείς να την πει και "ετερότητα", η "αποξένωση" που θα μπορούσε να την πει κανείς και "ξενιτεία", έχουν μια διττή, αρνητική και θετική χροιά, για μένα εντέλει περισσότερο θετική παρά αρνητική>...

Και αυτό που περιέγραψα ως "αδιαφορία" έχει περάσει από πολλούς ιδιοφυείς σκηνοθέτες στον τρόπο με τον οποίο γίνεται σήμερα το σινεμά, δηλαδή στη δομή της ίδιας της κινηματογραφικής τέχνης, και όχι μόνο στην αφήγηση της ιστορίας. Από τους πρώτους είναι ο David Lynch, ίσως κι άλλοι, <ο Deleuze θα έφτανε να το αναγάγει ως τον Eisenstein και τον Resnais!>, και από τους τελευταίους <και καταιδρωμένους?> είναι και ο όψιμος Van Sant. <Ίσως και ο Βela Τarr?>. Και αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση που, μοιραία, θα την αφήσω για άλλη φορά...

Michael Clayton (2007) (17 στα 20)

2008-10-20T03:04:00.000-07:00

"Η αλήθεια μπορεί να προσαρμοστεί στις συνθήκες"! Το ίδιο φαίνεται ότι ισχύει και για τα sex symbols...

Υπόθεση
Ο Michael Clayton δουλεύει σε νομική φίρμα ως "fixer", δηλαδή ως αυτός που πρέπει να εφευρίσκει τρόπους για να επιλύει αθόρυβα κι αποτελεσματικά οποιαδήποτε υπόθεση εγκυμονεί κινδύνους για την εταιρεία και τους εκλεκτούς πελάτες της. Τα υπέρογκα χρέη του λόγωι χαρτοπαιξίας και εκκρεμών οικογενειακών υποθέσεων τον αναγκάζουν να ζητήσει βοήθεια από τον προιστάμενό του, ο οποίος όμως του ζητά να αντιμετωπίζει έναν συνάδελφο από την ίδια εταιρεία, που τώρα καθίσταται επικίνδυνος για τα συμφέροντά της. Αναλαμβάνοντας την υπόθεση, ο Clayton έρχεται αντιμέτωπος με οξέα και πολύπλοκα ηθικά διλήμματα, αλλά και με μια φρενήρη εκτύλιξη γεγονότων, που ξεφεύγει από τον ελεγχό του.

Σχόλιο

Κάτι τρέχει με τον Clooney!
Πώς και γιατί ο "πιο σέξι άνδρας του πλανήτη" έχει βαλθεί να γίνει ο μεγαλύτερος καρπαζοεισπράκτορας του σύγχρονου σινεμά, ένα είδος Τζανετάκου του Hollywood?

Για του λόγου το αληθές, μερικά πρόχειρα και πρόσφατα παραδείγματα από κινηματογράφο και διαφήμιση για το πώς χτίζει ο Clooney το sex symbol του 21ου αιώνα:

Στην ταινία "The Good German" ο Clooney αποδομεί (ταιριάζει ο όρος του Derrida εδώ) τον film-noir ήρωα που τρώει συνεχώς καρπαζιές, προκειμένου να καλλιεργήσει στον θεατή τη βεβαιότητα ότι πρόκειται (δίκην πυγμάχου Rocky) να θριαμβεύσει στον τελευταίο γύρο, με το να συνεχίζει να τρώει καρπαζιές διαμπερώς, του τέλους μη εξαιρουμένου. (Όπως, αντίστοιχα η Cate Blanchett αποδομεί την fim-noir ηρωίδα της "άσπιλης πόρνης" (όρος του Sartre), δηλαδή της βρώμικης στο κορμί, αλλά αγίας στις προθέσεις, με το να αποδειχθεί ότι εξαναγκάστηκε να βρωμίσει και την ψυχή της, όπως κηλίδωσε και το σώμα της, και αφήνοντας έτσι έναν μετεωρισμό ερωτικής διάθεσης στον θεατή, που μέχρι πρότινος σκιρτούσε για το δράμα αυτό του δυισμού της ιερής βέβηλης).
Σε πρόσφατη διαφήμιση του Martini, ο Clooney εμφανίζεται ως σταρ- Λατίνος εραστής με λεπτουργημένο μύστακα, πρωταγωνιστής της ταινίας αλά '60 "ο Ταύρος", και ταυτιζόμενος έτσι με ένα γιγαντιαίο άγαλμα ταύρου κατασκευασμένο από πάγο, ειδικά για τις διαφημιστικές ανάγκες της πρεμιέρας, που αποτελεί προφανώς και την μεταφορά του Clooney ως εραστή. Όταν όμως ο Clooney διψάει για Martini, και δεν βρίσκει παγάκια, μια παρατρεχάμενη, αλλά μοιραία θηλυκή ταυρομάχος αναλαμβάνει να τον βγάλει από την απορία με το να ξιφουλκήσει στα αχαμνά του παγερού ταύρου, και να προσφέρει έτσι στον Clooney τους όρχεις του, να τους πιει στο ποτήρι, σαν παγάκια με το Martini. "Magnifico!" λέει αυτός εντυπωσιασμένος από τον μεταφορικό ευνουχισμό του, στον οποίο με τόση προπέτεια τον παγίδευσε (δίκην τελετουργικώς θυσιαζόμενου ταύρου) η θηλυκή ταυρομάχος!
Και στη διαφήμιση του Espresso, o Clooney τρώει χυλόπιτα από μια γκομενίτσα, την οποία αυτός σπεύδει να εκλάβει ως θαυμάστρια που ζητά αυτόγραφο, ενώ αυτή απλώς ήθελε να του ζητήσει να κάνει στην μπάντα για να προσπελάσει την καφετιέρα με το Espresso.
Γνωστή και η κακοποίηση στην οποία υπέβαλε ο Clooney τον εαυτό του στο "Syriana". Εκεί έκανε τη "δίαιτα των 'Οσκαρ", μια δίαιτα με την οποία τα sex symbols παίρνουν ταχέως καμιά εικοσαριά κιλά (την έκανε κι η Charlize Theron), για να στραπατσαρίσουν την περσόνα τους και να εκμαιεύσουν το Όσκαρ σαν επιβράβευση ταπεινόφρονος αυτοεξευτελισμού. Μετά καταφέρνουν επίσης ταχέως να τα χάσουν, ώστε να είναι και στιλάκια στην απονομή.

Φαίνεται ότι ο Clooney δοκιμάζει όλες μαζί τις ενοχές που θα έπρεπε να νιώθουν τα sex symbols του Hollywood (είναι άλλωστε ένα είδος υψηλού εκπροσώπου τους) για την αφέλεια, τον μονοδιάστατο και ίσως "ιμπεριαλιστικό" macho χαρακτήρα τους, ή δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο. Δεν εξηγείται αλλιώς αυτός ο μαζοχισμός με τον οποίο υποβάλλει τον εαυτό του σε κάθε λογής βασανιστήρια, ατιμώσεις, χλευασμούς στις τελευταίες κινηματογραφικές και διαφημιστικές παρουσίες του... Μάλλον πρόκειται για ένα "adjustment" (που λέει και το tagline του "Michael Clayton") ή ένα update που χρειάζεται να υποστούν τα sex symbols, προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της πραγματικότητας του 21ου αιώνα...Ίσως τελικά το σύγχρονο ανδρικό sex symbol να είναι κατανάγκη ο πάσχων, ο αιμόφυρτος νυμφίος, ή ακόμη κι ο συναινών στον τελετουργικό ευνουχισμό του...

Κλουνοποίηση του Humphrey Bogart?

Για να πλησιάσω κάπως το θέμα μας, που είναι η ταινία "Michael Clayton", ο Clooney πάει σιγά σιγά (και με αυτήν την ταινία, όπως και με προηγούμενες) να δημιουργήσει ένα νέο genre: Περιπέτειες μεστές κοινωνικοπολιτικού προβληματισμού, όπου ένα "παλληκαράκι" τα βάζει μόνος του με τα μεγάλα απρόσωπα συμφέροντα πολυεθνικών, τραστ, με ανίερες συμμαχίες ετερόκλητων καθεστώτων κ.τ.ό. Το νεόδμητο αυτό genre έχει τις αποκκλίσεις του από την κλασική χολιγουντιανή περιπέτεια: Λ.χ. το happy end δεν χρειάζεται να περιλαμβάνει ξεμονάχιασμα με γκόμενα. Αντιθέτως, ενδείκνυται ο ήρωας να μένει "φτωχός και μόνος καουμπόι", εδώ μάλιστα με καμένη τη Μερσεντές (άλλο ένα είδος ευνουχισμού, όπως η κοπή των όρχεων του ταύρου). Παραμένει ωστόσο μια μελαγχολική επίγνωση μύχιας νίκης, που δεν είναι και λίγο πράμα, αν συλλογιστείς ότι ένας τα βάζει με κοτζάμ φίρμες, πολυεθνικές ή καθεστώτα. Δηλαδή, παραμένει στο νέο genre αυτό το χολιγουντιανό "παλληκαράκι", ο ήρωας, ο "jeune premier" (εντός πολλών εισαγωγικών το "jeune" στην περίπτωση του γοητευτικού ψαρομάλλη Clooney). Μόνο που τώρα το παλληκαράκι νικάει ηττώμενος, με βαριές θυσίες, που μπορεί να περιλαμβάνουν και το αμάξι (όπως εδώ), και την γκόμενα, (ή ακόμη και την ίδια του τη ζωή, όπως στο "Syriana"). Ωστόσο, αποσπά οπωσδήποτε τη συμπάθεια του θεατή, ίσως και το κλάμα κάποιας ευαίσθητης θεάτριας, και κυρίως την επικρότηση που προκαλεί η απαραίτητη τελική ηθική νίκη του.

Επειδή η ταινία βασικά μου άρεσε πολύ, θα ξεμπερδέψω πρώτα με μερικές ενστάσεις που μπορεί να ανακύψουν σχετικά με το νέο genre. Ως ταινίες πολιτικοκοινωνικού προβληματισμού, κατά πόσο είναι οι ταινίες αυτού του genre socialistically correct? Μήπως το να πετυχαίνει η δράση ενός και μοναδικού ατόμου να καταγάγει νίκη εναντίον τόσο γιγαντιαίων συνασπισμένων συμφερόντων είναι άλλη μια νεομπουρζουάδικη μυθοπλασία που αποκοιμίζει, που αποπροσανατολίζει από τη σημασία της συλλογικής δράσης? Ένα είδος μεταλλαγμένου "Batman" (ο ρόλος που έχει στοιχειώσει τον Clooney), που με διάφορα κόλπα καταφέρνει να έχει αυτός τον τελευταίο λόγο έναντι των bad guys? Τελικά, μήπως λόγωι της ατομικότητας αυτού του είδους των λύσεων, πρόκειται για μια βαλβίδα συμπίεσης- στρόφαλο αποσυμπίεσης του συστήματος, η οποία καθαίρει μόνο συναισθηματικά τους θεατές, με το να παρουσιάζει μια εξαίρεση που τελικά επιβεβαιώνει τον κανόνα?

Αφήνω εκκρεμείς τις ίσως άδικες και παρατραβηγμένες αυτές εστιάσεις για να αναφέρω τελικά τους λόγους, για τους οποίους η ταινία μου άρεσε πολύ. Πρόκειται, νομίζω, για την πρώτη ταινία του Tony Gilroy, που τον ξέρουμε ως ένα σπουδαίο σεναριογράφο, από τη σειρά "Bourne", από τον "Δικηγόρο του Διαβόλου", και αλλού. O Clooney με την πολύ καλή παρουσία του στήριξε τον επίδοξο σκηνοθέτη και το αποτέλεσμα είναι μια ταινία με πολύ καλή δράση! Είναι πολύ ελπιδοφόρο, λοιπόν, ότι έχουμε άλλον ένα σπουδαίο σεναριογράφο του Χόλιγουντ να αναλαμβάνει με μεγάλη επιτυχία το ρίσκο της σκηνοθεσίας, όπως συνέβη πρόσφατα και με τους συγκλονιστικούς Paul Haggis ("Crash", "Στην Κοιλάδα του Ήλα") και Stephen Gaghan ("Syriana"). Και είναι προς μεγάλη τιμή του Clooney ότι πάλεψε πολύ και για το "Michael Clayton" και για το "Syriana", στα οποία ήταν και παραγωγός, και με τα οποία πήραν το βάπτισμα του πυρός ως σκηνοθέτες αυτοί οι δύο σπουδαίοι άνθρωποι του σινεμά. Ο λόγος που επιμένω τόσο στον Clooney είναι ότι πρόκειται τελικά για μια προσωποπαγή ταινία, μάλιστα ο Δημήτρης Μπούρας της "Καθημερινής" τη συγκρίνει με τις εξίσου προσωποπαγείς ταινίες του Hawks, με πρωταγωνιστή τον Humphrey Bogart. Η οποία δικαιώνεται εκ του αποτελέσματος, το οποίο είναι μπόλικο σασπένς (παρά την απλοικότητα του αρχικού in media res), καλές ερμηνείες, ωραία συναισθήματα. Και τελικά επιτυγχάνεται εδώ μια πολύ καλή ισορροπία μεταξύ της ταινίας δράσης και του πολιτικοκοινωνικού προβληματισμού. Δεν έχουμε παρά να ευχηθούμε στον Clooney "πάντα άξιος!", και πάντα να μας συγclooneyζει!

"Καλά, μιλάμε, τον έσχισα τον Τριανταφυλλόπουλο!"